Memur Hakkında Ceza Davası Açılınca Ne Olur?
Hakkında ceza soruşturması veya davası bulunan memur için iki süreç aynı anda yürür: ceza yargılaması ve kurumun yürüttüğü disiplin ve personel işlemleri. Bu süreçte görevden uzaklaştırma, maaş kesintisi ve sonunda memuriyetin devamı gibi sorular gündeme gelir.
Bu yazıda ceza davasının her aşamasında memuru neyin beklediğini 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre özetliyoruz.
Aşama Aşama Memurun Durumu
| Aşama | Memur bakımından sonuç |
|---|---|
| Görevle ilgili suçtan soruşturma | Kural olarak önce soruşturma izni aranır; disiplin soruşturması ayrıca başlatılabilir |
| Soruşturma veya dava devam ederken | Kurum, sakınca görürse görevden uzaklaştırma tedbiri uygulayabilir |
| Gözaltı veya tutuklama | Görevden uzaklaştırılır; aylığın üçte ikisi ödenir |
| Beraat, kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme | Göreve dönülür; kesilen üçte bir ödenir |
| HAGB | Memuriyet kural olarak sürer; disiplin süreci bağımsız delillerle yürür |
| Katalog suçtan veya kasten suçtan 1 yıl ve üzeri hapisle kesinleşen mahkûmiyet | Memuriyet kendiliğinden sona erer |
| Katalog dışı suçtan 1 yıldan az hapis veya taksirli suçtan mahkûmiyet | Memuriyet sürer; disiplin değerlendirmesi ayrıca yapılabilir |
Görevden Uzaklaştırma
Görevden uzaklaştırma, görevde kalması sakıncalı görülen memur hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir; bir ceza değildir (657 m.137). Atamaya yetkili amirler, müfettişler, valiler ve kaymakamlar bu kararı verebilir.
- Maaş: Uzaklaştırılan memura aylığının üçte ikisi ödenir ve sosyal hakları devam eder.
- Süre: Disiplin soruşturmasına bağlı tedbir en çok 3 ay sürer. Ceza kovuşturmasına bağlı tedbirde ise yetkili amir durumu iki ayda bir inceleyerek memurun göreve dönüp dönmeyeceğine karar verir.
- Sona erme: Memurluğtan çıkarma dışında bir disiplin cezası verilmesi, beraat, kovuşturmaya yer olmadığı kararı veya genel af hâllerinde tedbir kaldırılır ve kesilen aylıklar ödenir; uzakta geçen süre kademe ilerlemesinde değerlendirilir.
- Dava yolu: Tedbire karşı 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
Disiplin ile Ceza Davası Arasındaki İlişki
Aynı olay nedeniyle ceza kovuşturması yapılması disiplin soruşturmasını geciktirmez. Kurum ceza davasının sonucunu beklemeden disiplin cezası verebilir. Ancak disiplin cezası ceza davasındaki HAGB kararına veya iddianameye dayanılarak değil, disiplin soruşturmasında toplanan delillerle verilmelidir.
Ceza davasındaki beraat kararı disiplin cezasını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Ancak beraat “fiilin memur tarafından işlenmediği” gerekçesine dayanıyorsa, aynı fiile dayanan disiplin cezasının iptali için güçlü bir dayanak oluşturur.
Sık Sorulan Sorular
Hakkımda dava açıldı, maaşım kesilir mi?
Dava açılması tek başına maaşı etkilemez. Görevden uzaklaştırma tedbiri uygulanırsa veya tutuklanırsanız aylığınızın üçte ikisi ödenir.
Açığa alındım, ne zaman dönebilirim?
Ceza kovuşturmasına bağlı tedbirde kurum durumu iki ayda bir değerlendirir. Beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı kesinleştiğinde tedbir kaldırılır ve kesilen aylıklar ödenir.
Mahkûmiyet kararı verildi ama istinafta, memuriyetim sona erer mi?
Memuriyetin sona ermesi için mahkûmiyetin kesinleşmesi gerekir. Kesinleşmeye kadar görevden uzaklaştırma tedbiri uygulanabilir.
Beraat ettim ama disiplin cezası aldım, ne yapabilirim?
Disiplin cezasına karşı idare mahkemesinde dava açılabilir. Beraat kararının gerekçesi, disiplin cezasının hukuka uygunluğunun denetiminde önemli bir delildir.