Memurlar Hakkında Soruşturma İzni (4483)
Bir memur veya kamu görevlisi görevi sırasında ya da görevi sebebiyle suç işlediğinde, savcılık doğrudan soruşturma başlatamaz. Önce 4483 sayılı Kanun’a göre yetkili makamdan soruşturma izni alınması gerekir.
Bu yazıda hangi durumlarda izin arandığını, sürecin nasıl işlediğini ve izin kararlarına nasıl itiraz edileceğini anlatıyoruz. Yazı hem şikâyetçiler hem de hakkında inceleme yapılan kamu görevlileri için yazılmıştır.
Hangi Durumlarda İzin Aranır?
| Durum | Soruşturma izni |
|---|---|
| Görev sırasında veya görevi sebebiyle işlenen suçlar (örneğin görevi kötüye kullanma, görevi ihmal) | Aranır |
| Görevle ilgisi olmayan kişisel suçlar (örneğin özel hayattaki tehdit veya trafik kazası) | Aranmaz |
| Ağır cezalık bir suçta suçüstü hâli | Aranmaz |
| Rüşvet ve irtikap gibi özel kanunla düzenlenen suçlar | 4483’teki izin usulü uygulanmaz; özel usul vardır |
Hâkim ve savcılar ile askeri personel gibi bazı gruplar için ise kendi kanunlarında ayrı soruşturma usulleri vardır.
Süreç Nasıl İşler?
- Şikâyet veya ihbar: Savcılığa yapılır. Soyut, genel nitelikte veya kişi ve olay belirtilmeyen ihbarlar işleme konmayabilir.
- İzin makamına gönderme: Savcılık dosyayı görevlinin durumuna göre kaymakam, vali veya bakan gibi izin vermeye yetkili makama gönderir.
- Ön inceleme: İzin makamı bir muhakkik görevlendirir. Muhakkik belgeleri toplar, tanıkları ve ilgili görevlinin beyanını alır ve bir rapor hazırlar.
- Karar: İzin makamı, suçun öğrenilmesinden itibaren en geç 30 gün içinde izin verir veya vermez. Zorunlu hâllerde bu süre bir defaya mahsus 15 gün uzatılabilir.
- Tebliğ ve itiraz: Karar savcılığa, ilgili görevliye ve şikâyetçiye bildirilir. Tebliğden itibaren 10 gün içinde itiraz edilebilir.
İzin süreci boyunca dava zamanaşımı durur. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde delillerin toplanması izin beklenmeden yapılabilir.
İtiraz Yolları
| Karar | Kim itiraz edebilir? | Merci |
|---|---|---|
| Soruşturma izni verilmesi | Hakkında inceleme yapılan görevli | Bölge idare mahkemesi; üst düzey görevliler için Danıştay |
| Soruşturma izni verilmemesi | Cumhuriyet başsavcılığı ve şikâyetçi | Bölge idare mahkemesi; üst düzey görevliler için Danıştay |
| İşleme koymama | Şikâyetçi | Kanunda gösterilen itiraz mercii |
İtirazlar öncelikle incelenir ve en geç 3 ay içinde karara bağlanır. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir. İzin verilmemesi kararı kesinleşirse o fiil nedeniyle ceza soruşturması yapılamaz; izin kesinleşirse dosya savcılığa döner ve soruşturma genel hükümlere göre yürütülür.
Disiplin Soruşturması ile İlişkisi
Soruşturma izni yalnızca ceza soruşturmasını ilgilendirir. İzin verilmese bile aynı olay nedeniyle disiplin soruşturması yapılabilir ve disiplin cezası verilebilir.
Sık Sorulan Sorular
Belediyedeki bir memuru şikâyet ettim, savcılık neden doğrudan soruşturma açmadı?
Şikâyet edilen fiil görevle ilgiliyse savcılık önce soruşturma izni istemek zorundadır. Bu süreçte izin makamının kararını beklemek gerekir.
Soruşturma izni verilmedi, ne yapabilirim?
Kararın size tebliğinden itibaren 10 gün içinde itiraz edebilirsiniz. İtiraz dilekçesinde ön incelemede eksik kalan delilleri ve muhakkikin değerlendirmediği hususları belirtmek önemlidir.
Hakkımda soruşturma izni verildi, ne yapabilirim?
İzin verilmesi kararına 10 gün içinde itiraz edebilirsiniz. Ayrıca ön incelemede verdiğiniz beyan ceza soruşturmasında da dikkate alınacağı için, beyanın belgelerle desteklenmesi önemlidir.
Memura haksız yere suç isnat edilirse ne olur?
Gerçeğe aykırı isnatta bulunan kişi hakkında iftira suçundan şikâyette bulunulabilir ve tazminat davası açılabilir.