Araç Değer Kaybı Tazminatı: Kimden ve Nasıl İstenir? (2026)
Kusurlu olmadığınız bir trafik kazasında aracınız onarılsa bile, kaza kaydı nedeniyle ikinci el piyasasında daha düşük fiyatla alıcı bulur. Aracın kaza öncesi ve onarım sonrası değeri arasındaki bu fark “değer kaybı” olarak adlandırılır ve kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortasından istenebilir.
1 Temmuz 2026’dan itibaren değer kaybının belirlenmesinde yeni bir eksper atama sistemi uygulanmaktadır. Bu yazıda değer kaybının kimden ve nasıl isteneceğini, yeni sistemi ve dikkat edilmesi gereken süreleri anlatıyoruz.
Değer Kaybı Kimden İstenir?
Değer kaybı, kazada kusurlu olan aracın zorunlu trafik sigortasından istenir. Sigortanın sorumluluğu, kusur oranı ve poliçedeki maddi zarar teminatıyla sınırlıdır. 2026 yılı için araç başına maddi zarar teminatı 400.000 TL’dir. Zarar bu tutarı aşarsa, aşan kısım kusurlu sürücü ve araç işletenden istenebilir.
Kazada tam kusurlu olan taraf, kendi aracındaki değer kaybını karşı tarafın sigortasından isteyemez. Kasko poliçeleri ise değer kaybını kural olarak kapsamaz.
2026’da Değişen Sistem: Eksper Atama ve Takip Sistemi (EKSİST)
Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği ile motorlu araç sigortalarında sıralı eksper atama sistemi getirilmiştir. Sistem 1 Nisan 2026’da Ordu ve Bursa’da pilot olarak başlamış, 1 Temmuz 2026’dan itibaren Türkiye genelinde uygulanmaya başlanmıştır. Yeni sistemin temel özellikleri şunlardır:
- Hasar tutarı, trafik sigortası maddi teminatının onda birini (2026 için 40.000 TL) aşıyorsa eksper, sistem tarafından otomatik olarak atanır.
- Eksper, değer kaybını hasar tespitiyle aynı raporda belirler ve değer kaybı hasar ödemesiyle birlikte araç sahibine ödenir.
- Başvurunun araç sahibi tarafından yapılması esastır; eksper atama ve tespit hizmeti için ayrıca ücret ödenmez.
- Eksper raporuna kısa süreli bir itiraz imkânı tanınmıştır ve sistem, tahkim veya mahkeme yolunu kapatmaz.
Eksperin belirlediği tutar yetersiz görülürse, aşağıdaki başvuru yolları açıktır.
Sigortaya Başvuru ve Sonrası
- Sigorta şirketine yazılı başvuru: Dava açmadan veya tahkime gitmeden önce kusurlu aracın sigortasına yazılı başvuru yapılması zorunludur (Karayolları Trafik Kanunu m.97). Sigorta şirketi on beş gün içinde ödeme yapmaz veya eksik öderse diğer yollara başvurulabilir.
- Sigorta Tahkim Komisyonu: Yalnızca kusurlu aracın trafik sigortacısına karşı başvurulabilen, mahkemeye göre genellikle daha hızlı sonuçlanan bir yoldur. Bu yolda arabuluculuk şartı aranmaz.
- Mahkeme yolu: Sigorta şirketine karşı açılacak davalarda uyuşmazlığın niteliğine göre önce arabulucuya başvurmak gerekebilir. Sigorta limitini aşan zarar için kusurlu sürücü ve işletene karşı da dava açılabilir.
Değer Kaybı Nasıl Hesaplanır?
Yargı kararlarında değer kaybı, aracın kaza öncesindeki ikinci el piyasa değeri ile onarım sonrasındaki değeri arasındaki fark olarak, uzman bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Bulunan tutardan, varsa araç sahibinin kusur oranı düşülür. Hesaplamayı etkileyen başlıca unsurlar şunlardır:
- Aracın marka, model ve yaşı
- Kilometresi ve kaza öncesi piyasa değeri
- Değişen ve onarılan parçaların sayısı ile yeri
- Aracın önceki hasar geçmişi
Sigorta şirketleri ise kendi genel şartlarındaki yöntemi uygulayabilir. Bu nedenle sigortanın ödediği tutar ile mahkemede belirlenen tutar arasında fark çıkabilir.
Değer Kaybının Ödenmeyebileceği Durumlar
Sigorta genel şartlarında bazı durumlarda değer kaybı ödenmeyeceği öngörülmüştür. Örneğin cam, lastik veya plastik aksam gibi parçaların küçük çaplı onarımı ya da değişimi bu kapsamdadır. Aracın aynı bölgeden daha önce hasar görmüş olması da değer kaybını azaltabilir. Araç onarılamayacak durumdaysa (pert), değer kaybı yerine aracın piyasa değeri gündeme gelir. Bu sınırlamalar yargı kararlarında her zaman aynı şekilde uygulanmadığından somut olayın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Zamanaşımı
Değer kaybı dâhil maddi zararlar için zamanaşımı, zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıldır (Karayolları Trafik Kanunu m.109). Kaza aynı zamanda bir suç oluşturuyorsa daha uzun olan ceza zamanaşımı süresi uygulanabilir.
Sık Sorulan Sorular
Değer kaybı için kaza tespit tutanağı yeterli mi?
Tutanak, kusur durumunu gösteren temel belgedir. Bunun yanında ruhsat, ehliyet, hasar fotoğrafları ve onarım faturaları da başvuruda istenir.
Eski model veya yüksek kilometreli araçlar için değer kaybı alınabilir mi?
Aracın yaşı ve kilometresi tutarı etkiler, ancak tek başına değer kaybı talebini ortadan kaldırmaz. Değerlendirme aracın piyasa koşullarına göre yapılır.
Değer kaybı başvurusunu bir aracı firmaya yaptırmam gerekir mi?
Hayır. Yeni sistemde başvurunun araç sahibi tarafından yapılması esastır ve eksper hizmeti için ücret ödenmez.
Sigorta şirketinin teklif ettiği tutarı kabul edersem sonradan fark isteyebilir miyim?
İmzalanan ibraname veya feragat beyanının içeriği belirleyicidir. Teklifi kabul etmeden önce ödenecek tutarın gerçek zararı karşılayıp karşılamadığını değerlendirmek gerekir.