Kaç Gram Uyuşturucu Ticaret Sayılır?
Uyuşturucu dosyalarında en sık sorulan soru, ele geçen miktarın kullanım mı yoksa ticaret mi sayılacağıdır. Bu soru cezayı doğrudan belirler: kullanmak için bulundurmada ilk aşamada dava bile açılmazken, ticarette ceza en az 10 yıldır.
Bu yazıda kanunda bir gram sınırı olup olmadığını ve mahkemelerin bu ayrımı hangi ölçütlerle yaptığını anlatıyoruz.
Kanunda Gram Sınırı Var mı?
Hayır. Ne Türk Ceza Kanunu’nda ne de başka bir düzenlemede kullanımı ticaretten ayıran bir gram sınırı vardır. Uygulamada sıkça duyulan “5 gram” veya “10 gram” gibi eşiklerin hukuki bir karşılığı yoktur.
Kanun ayrımı miktara değil amaca dayandırır. TCK 191, maddeyi kullanmak için satın almayı ve bulundurmayı cezalandırır. TCK 188 ise maddeyi satmayı, başkasına vermeyi ve bu amaçla bulundurmayı cezalandırır. Bu nedenle az miktar da ticaret sayılabilir, yüksek miktar da kullanım sayılabilir.
Mahkemelerin Baktığı Ölçütler
Yargıtay uygulamasında aşağıdaki ölçütler birlikte değerlendirilir. Tek bir ölçüt çoğu zaman tek başına sonuca yetmez.
| Ölçüt | Kullanım yönünde gösterge | Ticaret yönünde gösterge |
|---|---|---|
| Miktar | Kişinin bir süre kullanabileceği kadar | Kişisel ihtiyacı açıkça aşan miktar |
| Paketleme | Tek parça veya tek paket | Küçük paketlere bölünmüş, satışa hazır |
| Ele geçen eşya | Kullanım aparatları | Hassas terazi, poşetleme malzemesi, açıklanamayan nakit |
| Yazışmalar | Temin etmeye yönelik mesajlar | Fiyat, miktar, teslim yeri içeren mesajlar |
| Test sonucu | Kan, idrar veya saç testinde kullanım bulgusu | Kullanım bulgusu olmaması |
| Tanık ve alıcı beyanı | Beyan yok veya soyut | Somut, başka delillerle desteklenen beyan |
| Ekonomik durum | Gelirle uyumlu miktar | Gelirle açıklanamayan miktar veya para |
Kullanıcı olmak ticareti dışlamaz. Ancak kullanım bulgusu, ele geçen az miktarın kullanım amacıyla bulundurulduğunu destekleyen önemli bir delildir.
Sık Karşılaşılan Durumlar
- Arkadaşa bedelsiz vermek: Maddeyi para almadan bir arkadaşa vermek veya birlikte kullanmak için ikram etmek de kanundaki “başkasına verme” kapsamına girer ve ticaret suçu olarak değerlendirilebilir.
- Ortak alım: Birkaç kişinin kendi kullanımları için para birleştirerek madde alması, somut olaya göre kullanım kapsamında kalabilir. Maddeyi alan kişinin diğerlerine dağıtması ise ticaret suçlamasına yol açabilir.
- Yalnızca alıcının beyanı: “Bu kişiden aldım” şeklindeki soyut bir beyan, başka delille desteklenmedikçe mahkûmiyet için yeterli sayılmayabilir.
- Farklı türde maddeler: Aynı kişide birden fazla tür madde bulunması, kullanım hâlinde de görülebilir; ancak paketleme ve terazi gibi delillerle birleştiğinde ticaret yönünde değerlendirilir.
Ceza yargılamasında şüpheden sanık yararlanır. Deliller ticareti açıkça ortaya koymuyorsa fiilin kullanım kapsamında kabul edilmesi gerekir.
Sık Sorulan Sorular
5 gramın altı her zaman kullanım mı sayılır?
Hayır. Gram sınırı yoktur. Az miktar da satış yazışmaları veya paketleme gibi delillerle birlikte ticaret sayılabilir.
Kullanıcıyım ama ticaretten dava açıldı, ne yapabilirim?
Kullanımı gösteren test sonuçları, maddenin miktarı ve paketlenmesi, yazışmaların içeriği ve ekonomik durum savunmanın temelini oluşturur. Fiil yargılama sırasında kullanım kapsamında kabul edilirse mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verir.
Maddenin saflığı önemli mi?
Evet. Ele geçen maddenin türü, net miktarı ve etken madde oranı Adli Tıp veya kriminal laboratuvar raporuyla belirlenir. Raporla tutanaktaki miktar arasındaki farklar dosyada ayrıca değerlendirilir.