Kapora İadesi: Kapora Ne Zaman Geri Alınır?
Bir ev, araba veya düğün salonu için anlaşırken “kapora” adı altında bir miktar para verilmesi çok yaygındır. Anlaşma gerçekleşmediğinde ise en sık sorulan soru, kaporanın “yanıp yanmadığı”dır. Bu sorunun cevabı, kaporanın hukuki niteliğine ve sözleşmenin geçerli olup olmadığına göre değişir.
Bu yazıda Türk Borçlar Kanunu’na göre kaporanın türlerini, hangi durumlarda geri alınabileceğini ve iade edilmezse izlenecek yolu özetliyoruz.
Kapora Hukuken Nedir?
Kanunda “kapora” kelimesi geçmez; uygulamada verilen para iki farklı niteliğe sahip olabilir:
| Tür | Anlamı | Sonucu |
|---|---|---|
| Bağlanma parası (pey akçesi) | Sözleşmenin kurulduğunun kanıtı | Kural olarak asıl borca mahsup edilir; taraflara cayma hakkı vermez |
| Cayma parası | Sözleşmeden vazgeçmenin bedeli | Veren taraf vazgeçerse parayı bırakır; alan taraf vazgeçerse iki katını geri verir |
Kanuna göre sözleşme yapılırken verilen para, aksi kararlaştırılmadıkça cayma parası değil, bağlanma parası sayılır (Türk Borçlar Kanunu m.177). Bu nedenle “kapora yanar” sonucu, ancak paranın açıkça cayma parası olarak verildiği durumlarda kendiliğinden doğar.
Hangi Durumlarda Kapora Geri Alınır?
- Sözleşme geçersizse: Taşınmaz satışı gibi resmî şekle tabi işlemlerde tapuda yapılmayan anlaşmalar geçersizdir. Geçersiz bir anlaşma için verilen kapora, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istenebilir.
- Karşı taraf sözleşmeden dönerse: Kaporayı alan taraf anlaşmayı yerine getirmezse kapora iade edilir; cayma parası kararlaştırılmışsa iki katı ödenir. Ayrıca şartları varsa zararın tazmini istenebilir.
- Anlaşma ortak iradeyle sona ererse: Taraflar anlaşmayı birlikte sona erdirmişse, aksi kararlaştırılmadıkça kapora iade edilir.
- Tüketici işlemi söz konusuysa: Satıcı ticari veya mesleki amaçla hareket ediyorsa, tüketiciyi aşırı ölçüde bağlayan kapora şartları haksız şart denetimine tabidir.
Kaporayı Veren Vazgeçerse
Para cayma parası olarak verilmişse, vazgeçen taraf parayı kaybeder. Bağlanma parası olarak verilmişse, karşı taraf kaporayı kendiliğinden “yakamaz”; ancak sözleşmenin ifa edilmemesi nedeniyle uğradığı gerçek zararı ispat ederek bu zararın kaporadan karşılanmasını isteyebilir. Uygulamada sonucu belirleyen, yazılı anlaşmanın veya mesajlaşmaların içeriğidir.
Kapora Verirken Dikkat Edilecekler
- Yazılı belge alın: Kaporanın tutarı, neyin karşılığı olduğu ve cayma parası olup olmadığı yazılı olarak belirtilsin.
- Banka üzerinden ödeyin: Açıklama kısmına “… adresindeki konut için kapora” gibi bir not yazın.
- Şekil şartını unutmayın: Taşınmaz ve araç satışları için kapora, sözleşmenin kendisi yerine geçmez; satışın tapuda veya noterde tamamlanması gerekir.
- Teslim ve son tarihleri yazın: Satışın veya hizmetin ne zamana kadar gerçekleşeceği belirlenirse, gecikmede hangi tarafın sorumlu olduğu kolayca anlaşılır.
Kapora İade Edilmezse
Önce karşı tarafa noter veya kayıtlı elektronik posta yoluyla iade talebi bildirilir. Sonuç alınamazsa genel haciz yoluyla icra takibi başlatılabilir veya alacak davası açılabilir. Karşı taraf bir satıcı veya hizmet sağlayıcıysa ve uyuşmazlık tüketici işlemiyse, değere göre tüketici hakem heyetine ya da arabuluculuk sonrası tüketici mahkemesine başvurulur.
Kaporanın 41.000 TL’yi (2026) aşması hâlinde verildiği tanıkla ispat edilemez; banka kaydı veya yazılı belge gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Ev sahibi kiralık evi başkasına verdi, kaporamı geri alabilir miyim?
Evet. Kaporayı alan taraf anlaşmayı yerine getirmediği için kapora iade edilmelidir. Cayma parası kararlaştırılmışsa iki katı istenebilir.
Tapuda yapılmayan ev satışı için verdiğim kapora yanar mı?
Tapuda yapılmayan taşınmaz satış anlaşması geçersiz olduğundan, verilen kapora kural olarak sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istenebilir. Tarafların kusur durumu ve kaporanın niteliği sonucu etkileyebilir.
Düğün salonu rezervasyonunu iptal ettim, kapora iade edilir mi?
Rezervasyon sözleşmesindeki iptal koşulları belirleyicidir. Ancak tüketici aleyhine aşırı sonuç doğuran koşullar haksız şart olarak denetlenebilir; iptalin düğün tarihinden ne kadar önce bildirildiği ve salonun başka bir müşteriye verilip verilmediği de dikkate alınır.
Kapora miktarının bir sınırı var mı?
Kişiler arasındaki anlaşmalarda genel bir sınır yoktur. Ancak cayma parası aşırı yüksekse ceza koşulu gibi değerlendirilip hâkim tarafından indirilmesi gündeme gelebilir.