Adli Sicil Kaydı Nasıl Silinir?
Halk arasında sabıka kaydı olarak bilinen adli sicil kaydı, iş başvurularından kamu görevine kadar birçok alanda kişinin karşısına çıkar. Bu kayıtlar 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’na göre belirli koşullarla önce arşive alınır, sonra tamamen silinir.
Bu yazıda adli sicil, arşiv ve HAGB kayıtları arasındaki farkı, silinme sürelerini ve memnu hakların iadesini anlatıyoruz.
Üç Ayrı Kayıt
| Kayıt | Ne zaman oluşur? | Kimler görür? |
|---|---|---|
| Adli sicil kaydı | Kesinleşen mahkûmiyetle | e-Devlet’ten alınan adli sicil belgesinde görünür; işverenler de bu belgeyi görür |
| Arşiv kaydı | Cezanın infazı tamamlanınca veya diğer arşive alma sebepleriyle | Adli sicil belgesinde görünmez; yargı mercileri, kamu görevine girişteki arşiv araştırması ve silah ruhsatı gibi resmi işlemlerde görülür |
| HAGB kaydı | Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararıyla | Adli sicil belgesinde görünmez; ayrı bir sistemde tutulur ve yalnızca kanunda sayılan amaçlarla kullanılır |
Adli Sicilden Arşive
Adli sicil kaydı aşağıdaki durumlarda adli sicilden silinerek arşiv kaydına alınır:
- Cezanın infazının tamamlanması (ertelenen cezalarda denetim süresinin iyi hâlle geçmesi dahil)
- Ceza zamanaşımının dolması
- Mahkûmiyetin bütün sonuçlarını ortadan kaldıran şikâyetten vazgeçme veya etkin pişmanlık
- Genel af
Bu aşamadan sonra e-Devlet’ten alınan adli sicil belgesinde “kayıt yoktur” görünür. Ancak kayıt arşivde durmaya devam eder.
Arşiv Kaydı Ne Zaman Tamamen Silinir?
| Durum | Silinme |
|---|---|
| Kişinin ölümü | Silinir |
| Fiilin kanunla suç olmaktan çıkarılması | Silinir |
| Yargılamanın yenilenmesi veya kanun yararına bozma sonucunda beraat | Silinir |
| Hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyetler (örneğin kasten suçtan hapis), memnu hakların iadesi kararı alınmışsa | Arşive alma koşulunun oluştuğu tarihten itibaren 15 yıl |
| Aynı mahkûmiyetler, memnu hakların iadesi kararı olmadan | 30 yıl |
| Diğer mahkûmiyetler (örneğin adli para cezası veya taksirli suçtan hapis) | 5 yıl |
Silinme için Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne bizzat veya vekil aracılığıyla dilekçeyle başvurulur.
Memnu Hakların İadesi
Mahkûmiyet nedeniyle yasaklanan hakların geri verilmesi için mahkemeye başvurulabilir (5352 m.13/A). Şartlar:
- Cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren 3 yıl geçmiş olması
- Bu süre içinde yeni bir suç işlenmemiş olması
- Kişinin iyi hâlli olduğuna mahkemece kanaat getirilmesi
Başvuru, hükmü veren mahkemeye veya kişinin yerleşim yerindeki aynı derecedeki mahkemeye yapılır. Karara karşı 7 gün içinde itiraz edilebilir.
TCK 53’teki hak yoksunlukları cezanın infazıyla kendiliğinden sona erer. Memnu hakların iadesi kararı daha çok muhtarlık, milletvekilliği, avukatlık gibi başka kanunlardaki yasaklar ve arşiv kaydının 15 yılda silinmesi için önem taşır. Danıştay, bu kararın hırsızlık ve dolandırıcılık gibi katalog suçlardaki memuriyet engelini kaldırmadığını kabul ediyor.
Sık Sorulan Sorular
e-Devlet’te kaydım yok görünüyor ama kamu kurumu sabıkam olduğunu söylüyor, neden?
e-Devlet belgesi yalnızca adli sicil kaydını gösterir. Kamu görevine girişteki arşiv araştırması ise arşiv kayıtlarını da kapsar.
HAGB sabıka kaydına işler mi?
Hayır. HAGB kararları adli sicil belgesinde görünmez, ayrı bir sistemde tutulur. Denetim süresi başarıyla tamamlanıp dava düştüğünde de mahkûmiyet kaydı oluşmaz.
Kovuşturmaya yer olmadığı kararı sabıkaya işler mi?
Hayır. Mahkûmiyet olmadığı için adli sicile kaydedilmez. Ancak kamu görevine girişteki arşiv araştırmasında geçmiş soruşturmalar görülebilir.
Arşivdeki kayıt yeni bir davada aleyhime kullanılır mı?
Arşiv kayıtları yargı mercilerince görülebilir ve tekerrür ile HAGB şartlarının değerlendirilmesinde dikkate alınabilir.