Hırsızlık Suçu Cezası ve Yatarı
Hırsızlık, cezası en geniş aralıkta değişen suçlardan biridir. Bir market rafından alınan ürün ile gece bir eve girilerek işlenen hırsızlık aynı suçun farklı hâlleridir ve cezaları arasında yıllar vardır.
Bu yazıda hırsızlığın Türk Ceza Kanunu’ndaki cezalarını, cezayı artıran ve azaltan hâlleri ve cezaevinde geçecek sürenin nasıl hesaplandığını anlatıyoruz.
Basit Hırsızlık Cezası (TCK 141)
Zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı, kendisine veya başkasına yarar sağlamak için bulunduğu yerden alan kişi 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası alır. Basit hırsızlık şikâyete bağlı değildir. Ancak uzlaştırma kapsamındadır; mağdurla anlaşılıp edim yerine getirilirse dosya kapanır.
Nitelikli Hırsızlık Cezası (TCK 142)
Hırsızlığın nasıl ve nerede işlendiği cezayı ağırlaştırır. Kanun nitelikli hâlleri iki gruba ayırır.
3 yıldan 7 yıla kadar hapis (TCK 142/1):
- Kamu kurumlarında, ibadethanelerde veya kamu yararına tahsis edilmiş eşya
- Toplu taşıma araçlarında, duraklarda ve istasyonlarda bulunan eşya
- Afet ve felaket zararlarını önlemek için hazırlanan eşya
- Âdet, tahsis veya kullanımı gereği açıkta bırakılan eşya (örneğin sokakta park hâlindeki araç)
5 yıldan 10 yıla kadar hapis (TCK 142/2):
- Malını koruyamayacak durumdaki kişiden veya ölüden yararlanarak
- Kapkaç veya yankesicilik yoluyla
- Afet ya da sosyal olayların yarattığı kargaşadan yararlanarak
- Taklit anahtar veya aletle kilit açarak
- Bilişim sistemlerini kullanarak
- Tanınmamak için tedbir alarak veya resmi sıfat takınarak
- Büyük veya küçükbaş hayvan hakkında
- Kilitlenmiş eşya ya da bina ve eklentileri içinde muhafaza altındaki eşya hakkında
Kapkaç veya yankesicilik kendini savunamayacak durumdaki birine karşı işlenirse ceza üçte birine kadar artırılır.
Evden veya işyerinden yapılan hırsızlık genellikle 142/2-h kapsamında değerlendirilir. Bu durumda konut dokunulmazlığını ihlal (TCK 116) ayrı bir suç olarak ayrıca cezalandırılır. Kapı veya pencere kırıldıysa mala zarar verme de eklenir ve bu suçlar için şikâyet aranmaz.
Gece İşlenen Hırsızlık (TCK 143)
Hırsızlık gece vakti işlenirse verilecek ceza yarı oranında artırılır. Gece, güneşin batışından bir saat sonra başlayıp doğuşundan bir saat önceye kadar süren zamandır. Böylece gece evden hırsızlığın cezası 7 yıl 6 aydan 15 yıla kadar çıkabilir.
Cezayı Azaltan veya Kaldıran Hâller
| Hâl | Sonuç | Madde |
|---|---|---|
| Kovuşturma başlamadan zararın tamamen giderilmesi | Cezada 2/3’e kadar indirim | TCK 168 |
| Kovuşturma başladıktan sonra, hükümden önce zararın giderilmesi | Cezada 1/2’ye kadar indirim | TCK 168 |
| Payı veya ortak malı alma, hukuki bir alacağı tahsil amacı | 2 ay–1 yıl veya adli para cezası; şikâyete bağlı | TCK 144 |
| Çalınan malın değerinin az olması | İndirim veya ceza vermeme | TCK 145 |
| Malı geçici kullanıp iade etmek | Yarıya kadar indirim; şikâyete bağlı | TCK 146 |
| Ağır ve acil bir ihtiyaç nedeniyle işleme | İndirim veya ceza vermeme | TCK 147 |
| Ayrı yaşamayan eş, üstsoy-altsoy veya aynı evde yaşayan kardeş zararına | Ceza verilmez | TCK 167/1 |
Zararın kısmen giderilmesi hâlinde etkin pişmanlık indirimi için mağdurun rızası gerekir. Etkin pişmanlık, özellikle nitelikli hırsızlıkta cezayı 2 yılın altına çekerek hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının önünü açabilir.
Hırsızlıkta Yatar Hesabı
Hırsızlık suçlarında koşullu salıverilme oranı 1/2’dir. Yani cezanın yarısı iyi hâlle geçirilince koşullu salıverilme hakkı doğar. Bu sürenin son 1 yılı, koşullar varsa denetimli serbestlikle cezaevi dışında geçer.
Aşağıdaki örnekler, suçu 04.06.2025 sonrasında işleyen, tutukluluğu ve disiplin cezası olmayan, ilk kez suç işleyen yetişkin hükümlü içindir:
| Örnek | Ceza | Koşullu salıverilme | Yaklaşık cezaevinde |
|---|---|---|---|
| Basit hırsızlık | 1 yıl | 6 ay | Genellikle cezaevine girilmez (HAGB veya erteleme); girilirse yaklaşık 18 gün |
| Sokakta park hâlindeki aracın çalınması (142/1-e) | 3 yıl | 1 yıl 6 ay | 6 ay |
| Evden hırsızlık (142/2-h) | 5 yıl | 2 yıl 6 ay | 1 yıl 6 ay |
| Gece evden hırsızlık + gece konut dokunulmazlığını ihlal | 7 yıl 6 ay + 1 yıl | 4 yıl 3 ay | 3 yıl 3 ay |
| Evden hırsızlık, kovuşturma öncesi tam iade (2/3 indirim) | 1 yıl 8 ay | 10 ay | HAGB mümkün; aksi hâlde yaklaşık 1 ay |
Daha önce kasten işlenen bir suçtan hüküm giyip cezası infaz edilen kişi yeniden hırsızlık yaparsa tekerrür hükümleri uygulanabilir. Bu durumda oran 2/3’e çıkar. Kesin süre hüküm kesinleştikten sonra infaz bürosunun düzenlediği müddetnameyle belirlenir.
Sık Sorulan Sorular
Evden hırsızlığın cezası ne kadar?
Bina içinde muhafaza altındaki eşyanın çalınması 5 yıldan 10 yıla kadar hapis gerektirir. Gece işlenirse ceza yarı oranında artar. Konut dokunulmazlığını ihlalden ayrıca ceza verilir.
Çalınan eşyayı geri verirsem ceza düşer mi?
Ceza tamamen düşmez, ancak etkin pişmanlık indirimi uygulanır. İade kovuşturma başlamadan yapılırsa indirim 2/3’e kadar çıkabilir. Bu nedenle iadenin zamanı önemlidir.
Mağdur şikâyetinden vazgeçerse dava düşer mi?
Hırsızlık kural olarak şikâyete bağlı olmadığı için vazgeçme davayı düşürmez. Basit hırsızlıkta uzlaşma, TCK 144’teki hâllerde ise şikâyetten vazgeçme sonuç doğurur.
Hırsızlığı çocuk yaparsa ne olur?
12 yaşından küçüklere ceza verilmez. 12–15 yaş arasında ceza yarı oranında, 15–18 yaş arasında üçte bir oranında indirilir. 15 yaşını doldurana kadar cezaevinde geçen her gün infazda iki gün sayılır.
Aile içinde hırsızlık suç mudur?
Ayrı yaşamayan eş, anne-baba, çocuk veya aynı evde yaşayan kardeş zararına hırsızlıkta ceza verilmez. Ayrı yaşayan kardeş gibi diğer yakınlarda suç şikâyete bağlıdır ve ceza indirilir.