Kasten Öldürme Cezası ve Yatarı
Kasten öldürme, Türk Ceza Kanunu’ndaki en ağır cezaları gerektiren suçtır. Bununla birlikte verilen ceza dosyadan dosyaya çok farklıdır. Teşebbüs, haksız tahrik, olası kast ve yaş küçüklüğü gibi hâller müebbet hapsi süreli hapse çevirir; infaz süresi de buna göre değişir.
Bu yazıda kasten öldürmenin cezalarını, cezayı değiştiren hâlleri ve cezaevinde geçecek süreyi anlatıyoruz.
Kasten Öldürmenin Cezası (TCK 81–82)
| Suç | Ceza |
|---|---|
| Kasten öldürme (TCK 81) | Müebbet hapis |
| Nitelikli kasten öldürme (TCK 82) | Ağırlaştırılmış müebbet hapis |
Aşağıdaki hâller kasten öldürmeyi nitelikli hâle getirir:
- Tasarlayarak (önceden planlayarak)
- Canavarca hisle veya eziyet çektirerek
- Yangın, su baskını, bombalama gibi yöntemlerle
- Üstsoy, altsoy, eş, boşandığı eş veya kardeşe karşı
- Çocuğa veya kendini savunamayacak kişiye karşı
- Kadına karşı
- Kişinin kamu görevi nedeniyle
- Bir suçu gizlemek veya delilleri yok etmek amacıyla
- Kan gütme veya töre saikiyle
Cezayı Değiştiren Hâller
| Hâl | Ağırlaştırılmış müebbet yerine | Müebbet yerine |
|---|---|---|
| Teşebbüs, 04.06.2025 sonrası (TCK 35) | 14–21 yıl | 10–18 yıl |
| Teşebbüs, 04.06.2025 öncesi | 13–20 yıl | 9–15 yıl |
| Haksız tahrik (TCK 29) | 18–24 yıl | 12–18 yıl |
| Olası kast (TCK 21/2) | 20–30 yıl | 15–25 yıl |
| Fail 12–15 yaş arasında (TCK 31/2) | 12–15 yıl | 9–11 yıl |
| Fail 15–18 yaş arasında (TCK 31/3) | 18–24 yıl | 12–15 yıl |
| Takdiri indirim (TCK 62) | Müebbet | 25 yıl |
Teşebbüs: Fail öldürmeye yönelik hareketlere başlayıp elinde olmayan nedenlerle sonuç alamazsa uygulanır. Mahkeme cezayı aralık içinde, mağdurdaki yaranın ağırlığı ve fiilin tamamlanmaya ne kadar yaklaştığı gibi ölçütlere göre belirler.
Haksız tahrik: Fiil, mağdurun haksız bir hareketinin yarattığı hiddet veya şiddetli elemin etkisiyle işlendiyse uygulanır. Tahrikin ağırlığı ceza aralığının neresinden ceza verileceğini belirler.
Olası kast: Fail ölüm sonucunu kesin olarak istememiş, ancak öngörüp kabullenmişse uygulanır. Trafikte aşırı hız ve kural ihlaliyle ölüme yol açılan bazı dosyalar da bu kapsamda değerlendirilebilir.
Takdiri indirim: Mahkeme failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki davranışları gibi nedenlerle uygular. 2022’den bu yana duruşmadaki görünüşe yönelik davranışlar tek başına indirim sebebi sayılmaz.
Meşru müdafaa durumunda ise ceza verilmez. Meşru müdafaada sınırın mazur görülebilecek heyecan, korku veya telaşla aşılması hâlinde de ceza verilmez (TCK 27/2).
Kasten Öldürmede Yatar Hesabı
Kasten öldürme, koşullu salıverilmede yüksek oran uygulanan suçlar arasındadır:
- Ağırlaştırılmış müebbette 30 yıl (birden fazla ise 36 yıl). Bu hükümlüler açık cezaevine ayrılamaz.
- Müebbette 24 yıl (birden fazla ise 30 yıl).
- Teşebbüs, haksız tahrik, olası kast veya takdiri indirimle süreli hapse çevrilen cezalarda cezanın 2/3’ü.
Aşağıdaki örnekler, suçu 04.06.2025 sonrasında işleyen, tutukluluğu ve disiplin cezası olmayan hükümlü içindir. Denetimli serbestlik genel kural olan 1 yıl alınmıştır.
| Örnek | Ceza | Koşullu salıverilme | Yaklaşık cezaevinde |
|---|---|---|---|
| Kasten öldürme, indirim yok | Müebbet | 24 yıl | 23 yıl |
| Kasten öldürme, takdiri indirim | 25 yıl | 16 yıl 8 ay | 15 yıl 8 ay |
| Haksız tahrik ve takdiri indirim | 12 yıl 6 ay | 8 yıl 4 ay | 7 yıl 4 ay |
| Teşebbüs ve takdiri indirim | 8 yıl 4 ay | 5 yıl 6 ay 20 gün | 4 yıl 6 ay 20 gün |
| Olası kast ve takdiri indirim | 12 yıl 6 ay | 8 yıl 4 ay | 7 yıl 4 ay |
| Fail 16 yaşında (TCK 31/3) | 12 yıl | 8 yıl | 7 yıl |
| Eşe karşı (nitelikli), indirim yok | Ağırlaştırılmış müebbet | 30 yıl | 30 yıl |
Tutuklulukta geçen süre bu sürelerden düşülür. Kasten öldürme davaları uzun sürdüğü için, hüküm kesinleştiğinde yatarın önemli bir kısmı çoğu zaman tutuklulukta geçmiş olur.
31.07.2023 ve öncesinde işlenen kasten öldürmelerde 7571 sayılı Kanunla gelen 3 yıl erken açık cezaevi ve denetimli serbestlik imkânı uygulanabilir. Ancak eşe, yakın akrabaya, çocuğa, kendini savunamayacak kişiye ve kadına karşı işlenen nitelikli öldürmeler bu imkânın dışındadır.
Sık Sorulan Sorular
Müebbet hapis kaç yıl yatar?
Tek bir müebbet hapiste koşullu salıverilme için 24 yıl, ağırlaştırılmış müebbette 30 yıl cezaevinde iyi hâlle geçirilmesi gerekir. Müebbette son 1 yıl, koşullar varsa denetimli serbestlikle dışarıda geçebilir.
Kasten öldürmeye teşebbüsün cezası ne kadar?
04.06.2025 sonrası işlenen fiillerde müebbet gerektiren hâlde 10–18 yıl, ağırlaştırılmış müebbet gerektiren hâlde 14–21 yıl hapistir. Bu cezanın 2/3’ü cezaevinde geçer.
Kasten öldürme davasında tutuklama zorunlu mu?
Zorunlu değildir, ancak kasten öldürme tutuklama nedeninin var sayılabildiği katalog suçlardandır. Uygulamada çoğu dosyada tutuklama kararı verilir.
Kasten öldürmede uzlaşma veya şikâyetten vazgeçme olur mu?
Hayır. Suç şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında yer almaz. Mağdur yakınlarının davadan çekilmesi yargılamayı sona erdirmez.