Senede (Bonoya) Dayalı İcra Takibine İtiraz: 5 Gün, İmza ve Borç İtirazı
Bono (senet) veya çek gibi kambiyo senetlerine dayanan icra takipleri, genel icra takiplerinden çok daha hızlı işler. İlamsız takipte icra dairesine yapılan basit bir itiraz takibi durdururken, kambiyo takibinde itiraz icra mahkemesine yapılır, belirli sebeplerle sınırlıdır ve takibi kendiliğinden durdurmaz.
Bu yazıda kambiyo senedine dayalı takipte süreleri, itiraz türlerini ve itiraz yanında başvurulabilecek diğer yolları özetliyoruz.
Ödeme Emri Gelince Süreler
| İşlem | Süre | Nereye? |
|---|---|---|
| Borcu ödeme | Tebliğden itibaren 10 gün | İcra dairesi |
| Borca itiraz | Tebliğden itibaren 5 gün | İcra mahkemesi |
| İmzaya itiraz | Tebliğden itibaren 5 gün | İcra mahkemesi |
| Senedin kambiyo vasfına veya takibe yönelik şikâyet | Tebliğden itibaren 5 gün | İcra mahkemesi |
5 günlük süre kesindir. Bu süre kaçırılırsa takip kesinleşir ve haciz işlemleri devam eder.
Borca İtiraz
Borçlu, borcun hiç doğmadığını, ödendiğini, ertelendiğini veya zamanaşımına uğradığını ileri sürebilir. Ancak icra mahkemesinde bu iddialar yalnızca resmî veya imzası alacaklı tarafından kabul edilmiş bir belgeyle ispat edilebilir; tanık dinlenmez. Mahkeme, belgelerden borcun bulunmadığı veya zamanaşımına uğradığı kanaatine varırsa takibi geçici olarak durdurabilir.
Sık ileri sürülen itiraz sebepleri şunlardır:
- Ödeme: Banka dekontu veya alacaklının imzalı makbuzu ile.
- Teminat senedi: Senedin bir iş ilişkisinin teminatı olarak verildiği, senet üzerindeki ibare veya yazılı bir belgeyle gösterilmelidir.
- Zamanaşımı: Bonoda düzenleyene karşı talepler vadeden itibaren üç yılda zamanaşımına uğrar; cirantalara karşı süre daha kısadır.
İmzaya İtiraz
Senetteki imzanın kendisine ait olmadığını ileri süren borçlu, bunu 5 gün içinde açıkça bildirmelidir. Mahkeme, itirazı ciddi bulursa takibi geçici olarak durdurabilir ve imza incelemesi yaptırır.
İmzanın borçluya ait olduğu anlaşılırsa ve takip durdurulmuşsa, borçlu alacağın en az yüzde yirmisi oranında tazminata ve yüzde onu oranında para cezasına mahkûm edilir. Bu nedenle imzaya itiraz, yalnızca gerçekten imza borçluya ait değilse yapılmalıdır. Sahte imza durumunda ayrıca suç duyurusunda bulunulması gerekir.
Senedin Kambiyo Vasfı
Bononun kambiyo senedi sayılabilmesi için senette “bono” veya “emre muharrer senet” ibaresi, kayıtsız şartsız belirli bir paranın ödenmesi vaadi, vade, ödeme yeri, lehtarın adı, düzenleme tarihi ve yeri ile düzenleyenin imzası bulunmalıdır. Bu unsurlardan biri eksikse senet kambiyo senedi niteliğini kaybeder ve kambiyo takibi yapılamaz; alacaklı ancak genel yollara başvurabilir.
Menfi Tespit ve İstirdat Davası
İcra mahkemesindeki itirazın sınırlı ispat kuralları nedeniyle, borcun bulunmadığı başka delillerle ispat edilecekse genel mahkemede menfi tespit davası açılabilir. Bu dava sırasında teminat karşılığında icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi istenebilir. Borç ödendikten sonra ise, ödenen paranın geri alınması için bir yıl içinde istirdat davası açılabilir.
Sık Sorulan Sorular
İtiraz ettim, maaşıma haciz gelir mi?
Kambiyo takibinde itiraz takibi kendiliğinden durdurmaz. İcra mahkemesi ayrıca takibin durdurulmasına karar vermedikçe haciz işlemleri devam edebilir. Bu nedenle itiraz dilekçesinde takibin durdurulması da açıkça istenmelidir.
Senedi teminat olarak vermiştim, borcum yok; ne yapabilirim?
Teminat amacının senet üzerinde veya yazılı bir belgede yer alması hâlinde icra mahkemesinde itiraz edilebilir. Belge yoksa menfi tespit davası açılarak teminat ilişkisi diğer delillerle ispat edilmeye çalışılır.
Senedin vadesinin üzerinden üç yıl geçti, ödemek zorunda mıyım?
Düzenleyene karşı kambiyo senedinden doğan talepler vadeden itibaren üç yılda zamanaşımına uğrar. Zamanaşımı 5 günlük süre içinde ileri sürülmelidir; ancak alacaklının temel ilişkiden doğan alacağını genel hükümlere göre isteme imkânı devam edebilir.
Boş senede imza atmıştım, sonradan doldurulmuş; ne olur?
Açık bırakılan senedin anlaşmaya aykırı doldurulması, kural olarak yazılı belgeyle ispat edilmesi gereken bir iddiadır. Bu iddia icra mahkemesinde sınırlı olarak incelenebildiğinden genellikle menfi tespit davası yoluna gidilir.