Faturaya İtiraz: 8 Gün Kuralı ve E-Faturanın Reddi
İşletmeler arasında en sık görülen uyuşmazlıklardan biri, faturada yazılı miktar, fiyat veya vade konusundadır. Türk Ticaret Kanunu, faturayı alan kişinin belirli bir süre içinde itiraz etmemesine önemli bir sonuç bağlar. Bu sürenin kaçırılması, daha sonra açılacak bir davada ispat yükünü ters çevirebilir.
Bu yazıda 8 gün kuralını, itirazın nasıl yapılacağını, e-faturada ret işlemini ve kuralın sınırlarını özetliyoruz.
8 Gün Kuralı
Bir faturayı alan kişi, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde faturanın içeriğine itiraz etmemişse bu içeriği kabul etmiş sayılır (Türk Ticaret Kanunu m.21/2). Kural, özellikle tacirler arasındaki ilişkilerde uygulanır ve faturada yazılı mal veya hizmetin miktarı, birim fiyatı, toplam bedeli ve vadesi gibi bilgileri kapsar.
Süre, faturanın alıcıya ulaştığı tarihten başlar. Bu nedenle faturanın ne zaman ve nasıl teslim edildiği, uyuşmazlıkta ilk incelenen konudur.
İtiraz Nasıl Yapılmalı?
- İspatlanabilir bir yol seçin: Noter, kayıtlı elektronik posta (KEP) veya iadeli taahhütlü mektup, itirazın tarihini ve içeriğini ispat etmeyi kolaylaştırır. Tacirler arasında temerrüt, fesih ve dönme gibi bildirimler için kanun da bu yolları öngörür.
- Gerekçeyi açık yazın: Hangi kalemin, hangi nedenle kabul edilmediği belirtilmelidir. “Faturaya itiraz ediyoruz” gibi genel ifadeler yerine miktar, fiyat veya teslim edilmeyen ürünler tek tek gösterilmelidir.
- Faturayı iade etmek yeterli olmayabilir: Faturanın kendisinin iadesi, gerekçesi ve tarihi belgelenmediği sürece itiraz yerine geçmeyebilir.
E-Faturada Ret
E-fatura sisteminde “ticari fatura” senaryosuyla gönderilen faturalar, alıcı tarafından sistem üzerinden sekiz gün içinde kabul veya reddedilebilir. “Temel fatura” senaryosunda ise sistem üzerinden ret yapılamadığından itirazın noter, KEP veya iadeli taahhütlü mektup gibi yollarla ayrıca bildirilmesi gerekir. Faturanın muhasebe kayıtlarına işlenmesi ve KDV indiriminde kullanılması, uygulamada faturanın kabulü yönünde bir delil olarak değerlendirilebilir.
8 Gün Kuralının Sınırları
- Karine, kesin delil değildir: İtiraz edilmeyen faturanın içeriğinin kabul edilmiş sayılması bir karinedir; aksi başka delillerle ispat edilebilir. Ancak ispat yükü itiraz etmeyen tarafa geçer.
- Teslimi tek başına ispat etmez: Yargıtay uygulamasına göre faturaya itiraz edilmemesi, taraflar arasında bir sözleşme ilişkisi bulunmadığı hâllerde, faturadaki mal veya hizmetin teslim edildiğini kendiliğinden ispatlamaz. Teslim; irsaliye, teslim tutanağı veya yazışmalarla ayrıca ortaya konulmalıdır.
- Sözleşmeye aykırı hükümler: Taraflar arasında yazılı bir sözleşme varsa, faturaya sözleşmeye aykırı olarak eklenen koşullar (örneğin yüksek gecikme faizi) itiraz edilmemiş olsa bile sözleşmenin önüne geçmeyebilir.
Fatura Alacağı Ödenmezse
Fatura alacağı için ilamsız icra takibi başlatılabilir. Borçlu itiraz ederse, tarafların her ikisi de tacirse ve uyuşmazlık ticari işletmeleriyle ilgiliyse, itirazın iptali davasından önce arabulucuya başvurulması zorunludur. Ticari defterler, faturalar ve irsaliyeler bu davalarda temel delillerdir.
Sık Sorulan Sorular
8 günlük süreyi kaçırdım, artık itiraz edemez miyim?
Sürenin kaçırılması fatura içeriğinin kabul edildiği karinesini doğurur; ancak bu karinenin aksi, yazışmalar, sözleşme veya teslim belgeleri gibi delillerle ispat edilebilir. İspat yükü artık sizdedir.
Faturayı tacir olmayan biri alırsa 8 gün kuralı uygulanır mı?
Kural esas olarak tacirler arasındaki ilişkiler için getirilmiştir. Tüketicilere kesilen faturalarda tüketici mevzuatının koruyucu hükümleri ayrıca uygulanır.
E-faturayı reddettim ama karşı taraf hizmeti verdiğini iddia ediyor; ne olur?
Ret, faturanın içeriğini kabul etmediğinizi gösterir. Uyuşmazlığın çözümü ise hizmetin gerçekten verilip verilmediğine ve sözleşme şartlarına bağlıdır.
Faturada yazılı vade farkını ödemek zorunda mıyım?
Vade farkı veya faiz oranı taraflar arasında kararlaştırılmamışsa ve faturaya tek taraflı olarak yazılmışsa, süresinde itiraz edilmesi önemlidir. Taraflar arasında sözleşme varsa, sözleşmedeki hükümler esas alınır.