Limited Şirket Ortağı Şirket Borçlarından Sorumlu mu? Vergi, SGK ve Hisse Devri
Limited şirket kurmanın en önemli nedenlerinden biri, ortakların kişisel malvarlığının şirket borçlarından korunmasıdır. Bu kural ticari borçlar için büyük ölçüde geçerlidir; ancak vergi ve sosyal güvenlik primi gibi kamu alacaklarında ortakların ve özellikle şirket müdürünün kişisel sorumluluğu doğabilir.
Bu yazıda ortakların hangi borçlardan sorumlu olduğunu, müdürün sorumluluğunu ve hisse devri sırasında dikkat edilmesi gerekenleri özetliyoruz.
Temel Kural: Ortak, Şirket Borçlarından Sorumlu Değildir
Limited şirkette şirket borçlarından yalnızca şirket malvarlığı sorumludur. Ortaklar, kural olarak yalnızca taahhüt ettikleri sermaye paylarını ödemekle yükümlüdür. Bu nedenle bir tedarikçinin, bankanın veya müşterinin şirketten olan alacağı için ortakların kişisel mallarına kural olarak başvurulamaz.
Bu kuralın istisnaları sınırlıdır: Ortağın sermaye taahhüdünü ödememiş olması, kişisel olarak kefil olması veya şirket tüzel kişiliğinin alacaklıları zarara uğratmak amacıyla kötüye kullanılması gibi durumlarda ortak kişisel olarak da sorumlu tutulabilir.
Kamu Alacakları: Vergi ve SGK Borçları
| Kim? | Sorumluluğun kapsamı |
|---|---|
| Şirket | Borcun tamamından, ilk sırada sorumludur |
| Kanuni temsilci (şirket müdürü) | Şirketten tahsil edilemeyen kamu alacağından kişisel malvarlığıyla sorumlu olabilir |
| Ortaklar | Şirketten tahsil edilemeyen kamu alacağından sermaye payları oranında sorumludur |
Vergi borcu, sosyal güvenlik primi, gecikme zammı ve idari para cezaları gibi kamu alacaklarının tahsili, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’a göre yapılır. Bu Kanun’a göre ortaklara başvurulabilmesi için alacağın şirketten tahsil edilememesi veya tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması gerekir. Ortak aynı zamanda müdürse, kanuni temsilci olarak daha geniş bir sorumlulukla karşılaşabilir.
Hisse Devrinde Dikkat Edilecekler
- Şekil: Limited şirket payının devri yazılı yapılmalı, imzalar noterce onaylanmalıdır. Devir, genel kurul onayı, pay defterine kayıt ve ticaret siciline tescil ile tamamlanır.
- Borç araştırması: Devirden önce şirketin vergi ve SGK borç durumu belgeyle kontrol edilmelidir.
- Eski dönem borçları: Hisse devrinden önceki dönemlere ait kamu borçlarında devreden ortak ile devralanın sorumluluğu tartışmalı bir alandır; idarenin uygulaması ile yargı kararları farklılık gösterebilir. Bu nedenle devir sözleşmesinde eski dönem borçlarının kime ait olacağı açıkça düzenlenmelidir.
- Müdürlükten ayrılma: Ortaklıktan ayrılan kişi aynı zamanda müdürse, müdürlük görevinin sona erdiği de tescil ve ilan edilmelidir. Müdürlük yaptığı döneme ait sorumluluğu ise devam edebilir.
Kişisel Sorumluluk Bildirimine Karşı Ne Yapılır?
Vergi dairesi veya SGK, ortak ya da müdür adına ödeme emri düzenleyebilir. Ödeme emrine karşı dava süreleri kısadır: Vergi dairesinin ödeme emrine karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde vergi mahkemesinde dava açılır; SGK alacaklarına ilişkin ödeme emirlerinde süre daha kısadır ve görevli mahkeme iş mahkemesidir. Davada şirket malvarlığından tahsil imkânının araştırılıp araştırılmadığı, zamanaşımı ve sorumluluk dönemi incelenir.
Müdürün Şirkete ve Alacaklılara Karşı Sorumluluğu
Kamu alacakları dışında müdür, kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlu olarak ihlal etmesi hâlinde şirkete, ortaklara ve şirket alacaklılarına karşı verdiği zarardan sorumludur. Örneğin şirket mallarının bedelsiz olarak başka bir şirkete aktarılması bu sorumluluğu doğurabilir.
Sık Sorulan Sorular
Şirket kapandı, vergi borcu için bana ödeme emri geldi; sorumlu muyum?
Ortak veya müdür olarak sorumluluğunuz, borcun ait olduğu dönem, sermaye payınız ve şirketten tahsil imkânının araştırılıp araştırılmadığına göre değerlendirilir. Ödeme emrine karşı kısa süre içinde dava açılması gerekir.
Hisselerimi devrettim, eski borçlar için yine de sorumlu tutulur muyum?
Devirden önceki dönemlere ait kamu borçları bakımından idare devreden ortağa da başvurabilmektedir; bu uygulamanın hukuka uygunluğu somut olaya göre yargı denetimine tabidir. Müdürlük yaptığınız döneme ait sorumluluk ise ayrıca değerlendirilir.
Tedarikçi şirketten alacağı için evime haciz koyabilir mi?
Kural olarak hayır. Ticari alacaklar için yalnızca şirket malvarlığına başvurulur. Ancak kişisel olarak kefil olduysanız veya senet imzaladıysanız kişisel sorumluluğunuz doğar.
Tek ortaklı limited şirkette durum farklı mı?
Hayır, aynı kurallar uygulanır. Ancak tek ortağın genellikle aynı zamanda müdür olması nedeniyle kamu alacaklarındaki sorumluluğu pratikte daha geniş olabilir.