SGK İşten Çıkış Kodları ve Tazminat
İşveren, işçinin ayrılışını SGK’ya işten ayrılış bildirgesiyle bildirir ve bu bildirimde ayrılış nedenini gösteren bir çıkış kodu seçer. Bu kod, İŞKUR’un işsizlik maaşı başvurusunu değerlendirirken baktığı ilk bilgidir. Çıkış kodunuzu e-Devlet üzerindeki SGK hizmet dökümü ekranlarından görebilirsiniz.
En önemli kural şudur: çıkış kodu kıdem ve ihbar tazminatı davasında mahkemeyi bağlamaz. İşveren yanlış veya gerçeğe aykırı bir kod girmişse, gerçek fesih nedeni delillerle ispatlanabilir.
Kod 29 Kaldırıldı: Yerine 42–50 Geldi
Eskiden işverenin işçinin ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan davranışı nedeniyle yaptığı fesihler tek bir kodla, kod 29 ile bildiriliyordu. Bu kodun işçinin yeni iş bulmasını zorlaştırdığı eleştirileri üzerine 2021 yılında kod 29 kaldırıldı. Yerine İş Kanunu m.25/II’nin bentlerine karşılık gelen 42–50 arası kodlar getirildi. Örneğin kod 48 izinsiz devamsızlığı, kod 46 hırsızlık ve meslek sırlarını ifşa etmeyi, kod 45 sataşma ve işe sarhoş gelmeyi ifade eder.
En Sık Karşılaşılan Kodlar ve Haklar
| Kod ve ayrılış nedeni | Kıdem | İhbar | İşsizlik maaşı |
|---|---|---|---|
| 03 — İşçinin istifası | Hayır | Hayır | Hayır |
| 04 — İşverenin haklı neden göstermeden feshi | Evet | Evet | Evet |
| 05 — Belirli süreli sözleşmenin sona ermesi | Evet | Hayır | Evet |
| 08 — Emeklilik veya toptan ödeme | Evet | Hayır | Hayır |
| 12 — Askerlik | Evet | Hayır | Hayır |
| 13 — Kadın işçinin evlenmesi | Evet | Hayır | Hayır |
| 14 — Yaş dışındaki emeklilik şartlarının tamamlanması | Evet | Hayır | Hayır |
| 15, 17, 18 — Toplu işçi çıkarma, işyerinin kapanması, işin sona ermesi | Evet | Evet | Evet |
| 22 — Diğer nedenler | Hayır | Hayır | Hayır |
| 23, 24, 25 — İşçinin zorunlu neden, sağlık veya işverenin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılığı nedeniyle feshi | Evet | Hayır | Evet |
| 27, 28 — İşverenin zorunlu neden, tutukluluk veya sağlık nedeniyle feshi | Evet | Hayır | Evet |
| 34 — İşyerinin devri veya niteliğinin değişmesi nedeniyle fesih | Evet | Evet | Evet |
| 42–50 — İşçinin ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan davranışı nedeniyle fesih | Hayır | Hayır | Hayır |
Tabloda “Evet” yazması, ilgili hakkın diğer şartlarının da sağlanmasına bağlıdır. Kıdem tazminatı için en az 1 yıl çalışma, ihbar tazminatı için bildirim süresinin verilmemiş olması, işsizlik maaşı için de prim şartları aranır.
Kod Yanlış Girildiyse Ne Yapılır?
Uygulamada en sık görülen sorun, işverenin çıkardığı işçiyi kod 03 (istifa) veya kod 22 (diğer nedenler) ile bildirmesidir. Bu durumda işsizlik maaşı başvurusu reddedilir ve tazminat ödenmez. Yapılabilecekler:
- İşverene yazılı başvuru: İşverenden kodun düzeltilmesi istenebilir. İşveren SGK’ya düzeltme bildirimi verebilir.
- Arabuluculuk ve dava: Kıdem ve ihbar tazminatı talebinde gerçek fesih nedeni ispatlanır. İspat yükü, fesih nedenini ileri süren taraftadır.
- İşsizlik maaşı: Fesih nedeninin mahkeme kararıyla ortaya konmasından sonra İŞKUR’a yeniden başvurulması gündeme gelebilir.
İşveren 42–50 kodlarından biriyle fesih yapmışsa, bu haklı nedeni ispatlamak işverene düşer. İşveren ayrıca haklı nedenle fesih hakkını olayı öğrendiği tarihten itibaren 6 iş günü ve her halde olayın üzerinden 1 yıl geçmeden kullanmak zorundadır. Bu süreler aşılmışsa fesih haksız sayılabilir.
Sık Sorulan Sorular
Kod 29 hâlâ bir yerde görünüyor mu?
2021’den önce bu kodla bildirilmiş eski çıkışlar hizmet dökümünde görünmeye devam edebilir. Yeni çıkışlarda bu kod kullanılmaz.
İşverenle anlaşarak ayrıldım, hangi kod girilir?
Karşılıklı anlaşmayla (ikale) ayrılmada hangi kodun kullanılacağı ve işçiye ödenecek tutarlar anlaşma metninde açıkça yazılmalıdır. İkale halinde kural olarak işsizlik maaşı alınamaz.
Kod 04 ile çıkarıldım ama tazminatım ödenmedi, ne yapmalıyım?
Kod 04 işverenin haklı bir neden göstermeden fesih yaptığını gösterir. Ödenmeyen kıdem ve ihbar tazminatı için arabulucuya başvurulur, anlaşma sağlanamazsa dava açılır. İş güvencesi kapsamındaysanız işe iade için 1 aylık süreyi kaçırmamak gerekir.