Yıllık İzin ve Kullanılmayan İzin Ücreti
Yıllık ücretli izin, İş Kanunu’nun işçiye tanıdığı ve vazgeçilemeyen bir haktır. Çalışırken kullanılmayan izin günleri kaybolmaz; iş sözleşmesi hangi nedenle sona ererse ersin, bu günlerin ücreti işçiye ödenmek zorundadır.
Yıllık İzin Süreleri (İş Kanunu m.53)
| Kıdem | Yıllık izin süresi |
|---|---|
| 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil) | En az 14 gün |
| 5 yıldan fazla, 15 yıldan az | En az 20 gün |
| 15 yıl (dahil) ve daha fazla | En az 26 gün |
- 18 ve daha küçük yaştaki işçilerle 50 ve daha büyük yaştaki işçilere verilecek izin 20 günden az olamaz.
- Yıllık izne hak kazanmak için deneme süresi de dahil en az 1 yıl çalışmış olmak gerekir.
- İzin süresine denk gelen hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri izinden sayılmaz.
- İzin, taraflar anlaşırsa bölümler halinde kullanılabilir; ancak bölümlerden biri 10 günden az olamaz.
- İznini başka bir yerde geçirecek işçiye, talep etmesi ve belgelemesi halinde toplam 4 güne kadar ücretsiz yol izni verilir.
Kullanılmayan İzin Ücreti (İş Kanunu m.59)
İş sözleşmesi devam ederken kullanılmayan izin paraya çevrilemez; işçi izin hakkını kullanmalıdır. Sözleşme sona erdiğinde ise henüz kullanılmamış tüm izin günlerinin ücreti son ücret üzerinden ödenir.
Bu hak, sözleşmenin nasıl bittiğine bağlı değildir. İşveren tarafından çıkarılma, istifa, emeklilik ve hatta işverenin haklı nedenle derhal feshi halinde bile kullanılmayan izin ücreti ödenir.
Nasıl Hesaplanır?
kullanılmayan izin ücreti = günlük brüt ücret × kullanılmayan izin günü
Hesapta yemek, yol gibi yan haklar eklenmez; Yargıtay uygulamasına göre çıplak ücret esas alınır. Günlük ücret, aylık brüt ücretin 30’a bölünmesiyle bulunur.
Örneğin 7 yıl çalışan bir işçi ilk 5 yıl için 5 × 14 = 70 gün, 6. ve 7. yıllar için 2 × 20 = 40 gün olmak üzere toplam 110 gün izne hak kazanır. Bu sürenin 30 gününü kullanmış ve son günlük brüt ücreti 1.200 TL ise, kullanılmayan 80 gün için brüt 96.000 TL izin ücreti alır.
Yıllık izin ücreti ücret niteliğinde olduğundan vergi ve sigorta primi kesintilerine tabidir.
İspat: İzni Kullandırdığını İşveren İspatlar
Yıllık izinlerin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir. İşveren bunu genellikle işçinin imzasını taşıyan izin talep formları ve izin kayıt belgeleriyle ispatlar. İmzalı belge sunulamazsa, izinlerin kullanılmadığı kabul edilerek tüm çalışma süresi için izin ücretine hükmedilebilir.
Bordroda “izinli” yazması ya da tatil döneminde işyerinin kapalı olması tek başına yeterli kabul edilmeyebilir; işyerinin topluca kapatıldığı günlerin yıllık izinden sayılıp sayılmayacağı somut olaya göre değerlendirilir.
Zamanaşımı ve Arabuluculuk
Kullanılmayan izin ücreti için zamanaşımı süresi 5 yıldır ve iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten başlar. Bu nedenle 10 yıl önce kazanılmış ama hiç kullanılmamış izin günleri de istenebilir. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Sık Sorulan Sorular
İstifa eden işçiye yıllık izin ücreti ödenir mi?
Evet. Kıdem tazminatının aksine, kullanılmayan izin ücreti istifa halinde de ödenir.
İşveren yıllık iznimi kullandırmazsa ne yapabilirim?
Sözleşme devam ederken izin hakkının kullandırılması istenebilir. Fesih sırasında ise kullanılmayan günlerin tamamının ücreti talep edilir.
İzin süresinde başka bir işte çalışabilir miyim?
Hayır. Yıllık izni sırasında ücret karşılığı başka bir işte çalıştığı anlaşılan işçiye ödenen izin ücreti işveren tarafından geri istenebilir.