İzinsiz Fotoğraf, Video ve Ses Kaydı Paylaşmak Suç mu?
Bir kişinin fotoğrafının, videosunun veya ses kaydının rızası olmadan çekilmesi ya da paylaşılması; duruma göre hem suç, hem kişilik hakkı ihlali hem de kişisel verilerin korunması mevzuatına aykırılık oluşturabilir. Özellikle özel hayata ilişkin görüntülerin yayılması, kısa sürede telafisi güç zararlara yol açar.
Bu yazıda hangi durumların suç oluşturduğunu, içeriğin nasıl kaldırılacağını ve şikâyet ile tazminat yollarını özetliyoruz.
Hangi Durumlar Suç Oluşturur?
| Fiil | Gündeme gelen suç (Türk Ceza Kanunu) | Şikâyet |
|---|---|---|
| Kişinin özel hayatına ilişkin görüntü veya seslerini kayda almak | Özel hayatın gizliliğini ihlal (m.134/1) | Şikâyete bağlı |
| Özel hayata ilişkin görüntü veya sesleri paylaşmak, başkalarına göndermek | Özel hayata ilişkin görüntü veya sesleri ifşa (m.134/2) | Şikâyete bağlı |
| Aleni olmayan bir konuşmayı diğer konuşanların rızası olmadan kaydetmek veya paylaşmak | Kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması (m.133) | Şikâyete bağlı |
| Fotoğraf ve benzeri kişisel verileri hukuka aykırı olarak yaymak | Verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme (m.136) | Şikâyete bağlı değil |
| Görüntüleri paylaşmakla tehdit ederek bir şey istemek | Şantaj (m.107) | Şikâyete bağlı değil |
Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi, fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı aydır.
Çekime Rıza, Paylaşıma Rıza Demek Değildir
Bir fotoğraf veya videonun kişinin bilgisi ve rızasıyla çekilmiş olması, bu görüntünün başkalarıyla paylaşılabileceği anlamına gelmez. Özel hayata ilişkin bir görüntünün rıza dışında paylaşılması ayrı bir suç oluşturur.
Görüntünün herkese açık bir hesapta yayımlanması şart değildir. Bir mesajlaşma grubunda veya tek bir kişiye gönderilmesi de ifşa sayılabilir.
Ses Kaydı Delil Olarak Kullanılabilir mi?
Konuşmaların karşı tarafın rızası olmadan kaydedilmesi kural olarak suçtur ve bu kayıtlar hukuka aykırı delil sayılabilir. Bununla birlikte Yargıtay, başka bir şekilde delil elde etme imkânı bulunmayan ve suçun işlendiği sırada yapılan kayıtları (örneğin tehdit veya hakaret anında) bazı kararlarında hukuka uygun kabul etmiştir. Bu istisna, kaydın sosyal medyada veya üçüncü kişilerle paylaşılmasına izin vermez; kayıt yalnızca yetkili makama sunulmalıdır.
İçerik Nasıl Kaldırılır?
- Delilleri kaydedin: Paylaşımın bağlantısını, paylaşan hesabı ve tarihi kayıt altına alın. İçeriğin kendisini başkalarına göndermeyin.
- Erişim engeli isteyin: Özel hayatın gizliliğini ihlal eden içerikler için 5651 sayılı Kanun’un 9/A maddesine göre Siber Güvenlik Başkanlığı’na başvurulabilir. Talep en geç 4 saat içinde uygulanır ve 48 saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına bağlanır.
- Platforma bildirin: İçeriğin bulunduğu platforma özel hayatın gizliliği gerekçesiyle başvurun.
- Şikâyette bulunun: Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet dilekçesi verin.
Tazminat ve Resim Üzerindeki Hak
Kişinin resmi ve sesi kişilik hakkı kapsamındadır. Rızası olmadan fotoğrafı veya portresi yayımlanan kişi, saldırının durdurulmasını ve manevi tazminat ödenmesini isteyebilir. Fotoğrafın ticari amaçla (reklam, tanıtım) kullanılması hâlinde maddi tazminat ve elde edilen kazancın iadesi de gündeme gelebilir.
Sık Sorulan Sorular
Fotoğrafımı benim iznimle çekti ama izinsiz paylaştı, bu suç mu?
Çekime verilen rıza paylaşıma rıza anlamına gelmez. Görüntü özel hayata ilişkinse paylaşılması suç oluşturabilir; özel hayata ilişkin olmasa bile kişilik hakkı ihlali nedeniyle tazminat istenebilir.
Kamuya açık bir yerde çekilen fotoğrafım paylaşıldı, ne yapabilirim?
Kalabalık bir ortamın genel görüntüsünde yer almak ile doğrudan hedef alınarak fotoğraflanmak farklıdır. Kişinin hedef alındığı, alay konusu yapıldığı veya kişisel bilgileriyle birlikte paylaşıldığı durumlarda kişilik hakkı ihlali ve kişisel verilerin hukuka aykırı yayılması gündeme gelebilir.
Eski partnerim özel görüntülerimi paylaşmakla tehdit ediyor, ne yapmalıyım?
Bu davranış şantaj ve tehdit suçlarını oluşturabilir. Yazışmaları silmeden saklayıp şikâyette bulunmak gerekir. Koşulları varsa 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı da istenebilir; görüntüler paylaşılırsa hızlı erişim engeli yolu kullanılmalıdır.
Paylaşımı gören ve başkasına gönderen kişiler de sorumlu mu?
Özel hayata ilişkin bir görüntüyü başkalarına göndermek de ifşa niteliği taşıyabilir. Bu nedenle görüntüyü yayan her kişinin sorumluluğu ayrı ayrı değerlendirilir.