Tereke Tespiti Davası Nedir?

Tereke tespiti davası, miras bırakanın ölümünden sonra geride bıraktığı malvarlığı, hakları, alacakları ve borçlarının belirlenmesi amacıyla açılan davadır. Bir kişi vefat ettiğinde mirasçıları çoğu zaman hangi malların kaldığını, hangi bankalarda hesabı olduğunu, adına taşınmaz veya araç bulunup bulunmadığını, borçlarının ne kadar olduğunu veya sağlığında mal kaçırma işlemleri yapılıp yapılmadığını tam olarak bilemeyebilir.

Bu durumda mirasçılar, sulh hukuk mahkemesinden terekenin tespitini isteyebilir. Tereke tespiti sayesinde miras bırakanın ölüm tarihi itibarıyla malvarlığı ve borçları araştırılır, kayıt altına alınır ve gerekiyorsa koruma önlemleri alınır.

Tereke tespiti özellikle mirasçılar arasında güven sorunu varsa, tereke mallarının kaçırılma riski bulunuyorsa, miras bırakanın borçlu olup olmadığı bilinmiyorsa, mirasın reddi düşünülüyorsa veya ileride açılacak miras davaları için delil oluşturulmak isteniyorsa önemlidir.

Tereke Nedir?

Tereke, miras bırakanın ölümüyle geride bıraktığı malvarlığı bütünüdür.

Tereke yalnızca taşınmazlardan ibaret değildir. Miras bırakanın evleri, arsaları, tarlaları, araçları, banka hesapları, şirket hisseleri, alacakları, telif hakları, kira gelirleri, ziynet veya değerli eşyaları terekeye dahil olabilir.

Aynı zamanda borçlar da tereke kapsamındadır. Banka kredileri, kredi kartı borçları, vergi borçları, SGK borçları, icra dosyaları, senet borçları, ticari borçlar ve kefalet borçları da terekenin pasifini oluşturur.

Bu nedenle tereke tespiti yalnızca “miras bırakanın malları neydi?” sorusuna değil, aynı zamanda “miras bırakanın borçları neydi?” sorusuna da cevap arar.

Tereke Tespiti Davası Nedir?

Tereke tespiti davası, miras bırakanın ölümünden sonra terekede bulunan mal, hak ve borçların mahkeme aracılığıyla belirlenmesi talebidir.

Bu dava genellikle sulh hukuk mahkemesinde görülür. Mahkeme, ilgili kurumlara yazı yazarak miras bırakanın tapu, araç, banka, vergi, SGK, şirket, icra ve diğer kayıtlarını araştırabilir.

Tereke tespiti davası çoğu zaman bir koruma önlemi niteliği taşır. Amaç, miras mallarının mirasçılar arasında paylaşılmasından önce terekedeki değerlerin belirlenmesi ve gerektiğinde korunmasıdır.

Yargıtay kararlarında da sulh hâkiminin terekenin tespiti ve tereke unsurlarının deftere geçirilmesine ilişkin kararlarının, terekenin korunması önlemleri kapsamında tedbir niteliğinde olduğu belirtilmektedir.

Tereke Tespiti Hangi Kanuna Dayanır?

Tereke tespitinin temel dayanağı Türk Medeni Kanunu m.589’dur.

TMK m.589’a göre miras bırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi, istem üzerine veya re’sen tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesini sağlamak üzere gerekli olan bütün önlemleri alır. Bu önlemler; terekede bulunan mal ve hakların yazımı, terekenin mühürlenmesi, terekenin resmen yönetilmesi ve vasiyetnamelerin açılması gibi işlemleri kapsar.

Bu nedenle tereke tespiti yalnızca malvarlığı araştırması değil, aynı zamanda terekenin korunmasına yönelik bir tedbirdir.

Mahkeme, somut olayın gereğine göre terekenin yazımına, mühürlenmesine, korunmasına, yönetilmesine veya başka tedbirlere karar verebilir.

Tereke Tespiti ile Mirasçılık Belgesi Aynı Şey midir?

Hayır. Tereke tespiti ile mirasçılık belgesi farklıdır.

Mirasçılık belgesi, kimlerin mirasçı olduğunu ve miras paylarını gösterir. Halk arasında veraset ilamı denir.

Tereke tespiti ise miras bırakanın hangi malları, hakları, alacakları ve borçları bıraktığını belirlemeye yöneliktir.

Örneğin mirasçılık belgesinde üç kardeşin mirasçı olduğu ve paylarının 1/3 olduğu yazabilir. Ancak bu belge, miras bırakanın hangi bankada hesabı olduğunu, kaç tane taşınmazı bulunduğunu veya hangi borçları olduğunu göstermez.

Tereke tespiti davası, işte bu malvarlığı ve borç araştırmasını sağlar.

Tereke Tespiti ile Resmî Defter Tutulması Aynı Şey midir?

Hayır. Tereke tespiti ile terekenin resmî defterinin tutulması birbirine benzese de aynı şey değildir.

Tereke tespiti, TMK m.589 kapsamında koruma önlemi niteliğinde istenebilir. Amaç, tereke mallarının ve borçlarının belirlenmesi ve korunmasıdır.

Terekenin resmî defterinin tutulması ise TMK m.619 ve devamında düzenlenmiştir. TMK m.619’a göre mirası reddetmeye hakkı olan her mirasçı, terekenin resmî defterinin tutulmasını isteyebilir. Bu talep, mirasın reddi süresinin işlemeye başladığı günden itibaren 1 ay içinde yapılmalıdır.

Resmî defter, mirasçının mirası kabul edip etmeme konusunda daha bilinçli karar vermesine hizmet eder. Tereke tespiti ise daha genel bir koruma ve belirleme yoludur.

Bu ayrım önemlidir. Çünkü resmî defter tutulması belirli süreye ve özel sonuçlara bağlanmışken, tereke tespiti daha çok tedbir ve koruma karakteri taşır.

Tereke Tespiti Neden İstenir?

Tereke tespiti birçok nedenle istenebilir.

En sık nedenler şunlardır:

Miras bırakanın malvarlığını öğrenmek

Banka hesaplarını araştırmak

Tapu kayıtlarını belirlemek

Araç kayıtlarını öğrenmek

Şirket hisselerini tespit etmek

Vergi ve SGK borçlarını araştırmak

İcra dosyalarını öğrenmek

Tereke mallarının kaçırılmasını önlemek

Mirasın reddi konusunda karar vermek

Hükmen ret davasına delil oluşturmak

Tenkis davasına hazırlık yapmak

Muris muvazaası iddiası için malvarlığı hareketlerini araştırmak

Miras paylaşımı öncesi terekeyi netleştirmek

Ortaklığın giderilmesi davası öncesi malları belirlemek

Bu nedenle tereke tespiti, miras davalarının başlangıç noktası gibi düşünülebilir.

Kimler Tereke Tespiti İsteyebilir?

Tereke tespiti talep edebilecek kişiler, hukuki menfaati bulunan kişilerdir.

Başta mirasçılar tereke tespiti isteyebilir. Yasal mirasçılar, atanmış mirasçılar ve bazı hallerde vasiyet alacaklıları bu talepte bulunabilir.

Ayrıca tereke üzerinde hakkı veya menfaati bulunan kişiler de somut koşullara göre başvurabilir.

Mirasçılar arasında uyuşmazlık varsa, mirasçılardan biri tek başına tereke tespiti talebinde bulunabilir. Tüm mirasçıların birlikte başvurması şart değildir.

Tüm Mirasçıların Birlikte Başvurması Gerekir mi?

Hayır. Mirasçılardan biri tek başına tereke tespiti isteyebilir.

Tereke tespiti, terekenin korunması ve belirlenmesi amacına hizmet eder. Bu nedenle bütün mirasçıların birlikte hareket etmesi gerekmez.

Örneğin mirasçılardan biri, diğer mirasçıların tereke mallarını sakladığını veya malvarlığını gizlediğini düşünüyorsa tek başına sulh hukuk mahkemesine başvurabilir.

Ancak mahkeme gerekli görürse diğer mirasçıları bilgilendirebilir, dinleyebilir veya dosyaya dahil edebilir.

Tereke Tespiti Hangi Mahkemeden İstenir?

Tereke tespiti genellikle sulh hukuk mahkemesinden istenir.

Yetkili mahkeme bakımından miras bırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesi önemlidir.

TMK m.589’da da miras bırakanın yerleşim yeri sulh hâkiminin, istem üzerine veya re’sen tereke mallarının korunması için gerekli önlemleri alacağı düzenlenmiştir.

Eğer miras bırakan yerleşim yerinden başka bir yerde ölmüşse veya başka yerde malları bulunuyorsa, o yerdeki sulh hâkiminin de gecikmeksizin gerekli koruma önlemlerini alması ve durumu yerleşim yeri sulh hâkimine bildirmesi gündeme gelebilir.

Tereke Tespiti Davası Hasımlı mı Açılır?

Tereke tespiti çoğu zaman hasımsız talep niteliğinde açılır. Çünkü amaç bir kişiye karşı hak iddia etmek değil, terekenin belirlenmesini ve korunmasını sağlamaktır.

Ancak somut olayda başka mirasçıların veya üçüncü kişilerin tereke mallarını sakladığı, kaçırdığı veya haksız şekilde elinde bulundurduğu iddia ediliyorsa süreç daha çekişmeli hale gelebilir.

Buna rağmen klasik anlamda tereke tespiti, çoğu dosyada sulh hukuk mahkemesine yapılan hasımsız bir başvuru olarak yürür.

Eğer belirli bir kişiden malın iadesi, tapu iptali, alacak tahsili veya tazminat isteniyorsa bu artık ayrı bir dava konusu olabilir.

Tereke Tespitinde Hangi Mallar Araştırılır?

Tereke tespitinde miras bırakanın tüm aktif malvarlığı araştırılabilir.

Bunlar şunlar olabilir:

Tapulu taşınmazlar

Arsalar

Tarlalar

Konutlar

İşyerleri

Araçlar

Banka hesapları

Vadeli/vadesiz mevduatlar

Altın ve döviz hesapları

Kiralık kasa

Şirket hisseleri

Ticari işletme varlıkları

Alacaklar

Kira gelirleri

Emekli maaşı alacakları

Sigorta alacakları

Telif ve marka hakları

Değerli eşyalar

Ziynetler

Kripto varlıklar, tespit edilebildiği ölçüde

Mahkeme, ilgili kurumlara yazı yazarak bu malvarlığı unsurlarını araştırabilir.

Tereke Tespitinde Borçlar da Araştırılır mı?

Evet. Tereke tespitinde borçlar da araştırılmalıdır.

Tereke yalnızca mallardan değil, borçlardan da oluşur. Mirasçıların mirası kabul edip etmeme, reddi miras veya hükmen ret yoluna gidip gitmeme konusunda karar verebilmesi için borçların bilinmesi önemlidir.

Araştırılabilecek borçlar şunlardır:

Banka kredi borçları

Kredi kartı borçları

Kredili mevduat hesabı borçları

Vergi borçları

SGK borçları

İcra dosyaları

Senet ve bono borçları

Ticari borçlar

Kefalet borçları

Kira borçları

Mahkeme, bankalara, vergi dairelerine, SGK’ya, icra müdürlüklerine ve diğer kurumlara müzekkere yazarak borçları araştırabilir.

Banka Hesapları Nasıl Tespit Edilir?

Miras bırakanın banka hesaplarının tespiti için mahkemeden bankalara müzekkere yazılması istenebilir.

Dilekçede bilinen bankalar belirtilmelidir. Hangi bankada hesap olduğu bilinmiyorsa genel araştırma talep edilebilir. Ancak somut banka bilgisi verilirse süreç daha hızlı ilerleyebilir.

Bankalardan şu bilgiler istenebilir:

Miras bırakan adına hesap olup olmadığı

Vefat tarihi itibarıyla hesap bakiyesi

Vadeli/vadesiz hesaplar

Döviz ve altın hesapları

Kiralık kasa bilgisi

Kredi borçları

Kredi kartı borçları

Kefalet veya teminat bilgileri

Hayat sigortası veya kredi sigortası olup olmadığı

Bu bilgiler, terekenin aktif ve pasifinin belirlenmesi bakımından önemlidir.

Tapu Kayıtları Nasıl Araştırılır?

Miras bırakan adına kayıtlı taşınmazların tespiti için tapu müdürlüklerine veya TAKBİS sistemi üzerinden araştırma yapılmasına karar verilmesi istenebilir.

Mahkeme, miras bırakanın T.C. kimlik numarası üzerinden adına kayıtlı taşınmazları araştırabilir.

Ayrıca geçmişte yaptığı taşınmaz devirleri de önemli olabilir. Çünkü miras bırakanın sağlığında yaptığı devirler, muris muvazaası veya tenkis davası bakımından araştırılabilir.

Tereke tespitinde özellikle şu bilgiler önemlidir:

Ölüm tarihinde miras bırakan adına kayıtlı taşınmazlar

Geçmiş tarihli taşınmaz devirleri

Satış, bağış veya ölünceye kadar bakma sözleşmeleri

Aile içi devirler

Düşük bedelli satışlar

Mirasçılardan birine yapılan devirler

Bu bilgiler sonraki davalar için yol gösterici olur.

Araç Kayıtları Nasıl Tespit Edilir?

Miras bırakan adına kayıtlı araçların tespiti için trafik tescil kayıtları istenebilir.

Araç, motosiklet, ticari araç, iş makinesi veya başka motorlu taşıtlar varsa bunlar terekeye dahil olabilir.

Ayrıca miras bırakanın ölümünden önce yaptığı araç satışları da araştırılabilir. Özellikle ölümden kısa süre önce yapılan aile içi araç devirleri mirasçılar arasında uyuşmazlık doğurabilir.

Şirket Hisseleri Tereke Tespitine Dahil midir?

Evet. Miras bırakanın şirket hisseleri, ortaklık payları ve ticari işletme varlığı terekeye dahil olabilir.

Bu kapsamda ticaret sicili müdürlüklerine, vergi dairelerine ve ilgili şirketlere yazı yazılması istenebilir.

Miras bırakanın limited şirket, anonim şirket, şahıs işletmesi, adi ortaklık veya kooperatif üyeliği varsa bunlar araştırılmalıdır.

Şirket hisseleri yalnızca malvarlığı değil, borç ve sorumluluk bakımından da önem taşıyabilir. Özellikle şirket borçları, vergi ve SGK yükümlülükleri mirasçılar açısından risk doğurabilir.

Kripto Varlıklar Tereke Tespitinde Araştırılabilir mi?

Kripto varlıklar da ekonomik değer taşıdığı için terekeye dahil olabilir. Ancak tespiti klasik banka kayıtlarına göre daha zordur.

Miras bırakanın yerli kripto borsalarında hesabı varsa, mahkeme bu şirketlere müzekkere yazabilir. Yurt dışı borsalar veya kişisel cüzdanlar bakımından tespit daha zor olabilir.

Bu nedenle miras bırakanın e-posta kayıtları, telefon uygulamaları, banka para transferleri, borsa hesapları ve dijital kayıtları önem taşıyabilir.

Kripto varlıkların terekeye dahil edilmesi gelişen ve teknik bir alandır. Somut olayda delil toplama stratejisi dikkatli kurulmalıdır.

Kiralık Kasa Tereke Tespitinde Nasıl Araştırılır?

Miras bırakanın bankada kiralık kasası olabilir. Bu kasa içinde altın, döviz, ziynet, senet, tapu belgesi veya başka değerli evrak bulunabilir.

Tereke tespitinde bankalara kiralık kasa olup olmadığı sorulmalıdır.

Kiralık kasa varsa mahkeme denetiminde açılması, içeriğinin tutanağa geçirilmesi ve gerekiyorsa korunması talep edilebilir.

Mirasçılar arasında güven sorunu varsa kiralık kasa tespiti özellikle önemlidir.

Tereke Malları Kaçırılıyorsa Ne Yapılır?

Tereke mallarının kaçırılma, gizlenme veya yok edilme riski varsa mahkemeden koruma önlemleri istenebilir.

TMK m.589, sulh hâkimine tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesini sağlamak için gerekli önlemleri alma yetkisi verir. Bu önlemler arasında tereke mallarının yazımı, mühürlenmesi ve resmen yönetilmesi de vardır.

Örneğin miras bırakanın evindeki değerli eşyalar, kasa, ziynetler veya belgeler kaçırılma riski altındaysa mahkemeden tespit ve mühürleme istenebilir.

Ayrıca taşınmazların devrini önlemek için ilgili davada ihtiyati tedbir talebi de gündeme gelebilir. Ancak bu, tereke tespitinden ayrı bir dava veya talep gerektirebilir.

Tereke Mühürlenmesi Nedir?

Tereke mühürlenmesi, terekedeki malların korunması amacıyla bazı yerlerin veya eşyaların mühür altına alınmasıdır.

Örneğin miras bırakanın evi, işyeri, kasası veya depo gibi yerlerinde değerli mallar varsa ve bunların kaçırılma riski bulunuyorsa mühürleme talep edilebilir.

Mühürleme, geçici koruma önlemidir. Amaç miras mallarının mirasçılar arasında paylaşılmadan önce korunmasını sağlamaktır.

Terekenin Resmen Yönetilmesi Nedir?

Terekenin resmen yönetilmesi, terekenin belirli koşullarda mahkeme denetimi altında yönetilmesidir.

Bu önlem özellikle mirasçıların belli olmaması, mirasçıların uzakta olması, terekenin sahipsiz kalma riski, malvarlığının korunma ihtiyacı veya yönetim gerektiren işletme/taşınmaz bulunması halinde gündeme gelebilir.

TMK m.589 kapsamında terekenin resmen yönetilmesi de koruma önlemleri arasında sayılmıştır.

Örneğin miras bırakanın işletmesi, kiraya verilen taşınmazları veya yönetilmesi gereken gelir getiren malları varsa resmî yönetim talep edilebilir.

Tereke Tespiti Reddi Miras İçin Neden Önemlidir?

Mirasçılar, mirası kabul edip etmeme konusunda karar verirken terekenin borçlu olup olmadığını bilmek ister.

Eğer miras bırakanın borçları malvarlığından fazlaysa mirasın reddi veya hükmen ret gündeme gelebilir.

Tereke tespiti sayesinde miras bırakanın banka borçları, kredi kartı borçları, vergi borçları, SGK borçları, icra dosyaları ve malvarlığı araştırılır. Böylece mirasçı mirası reddedip reddetmeyeceğini daha bilinçli değerlendirebilir.

Ancak mirasın gerçek reddi için 3 aylık süre olduğu unutulmamalıdır. Tereke tespiti talebi, tek başına reddi miras süresini durdurmaz. Bu nedenle borçlu miraslarda süreler dikkatle takip edilmelidir.

Tereke Tespiti Hükmen Ret Davasında Ne İşe Yarar?

Hükmen ret davasında en önemli konu, miras bırakanın ölüm tarihinde borca batık olduğunun ispatıdır.

Tereke tespiti, miras bırakanın ölüm tarihindeki aktif ve pasif malvarlığını ortaya koymaya yardımcı olabilir.

Örneğin tereke tespitiyle miras bırakanın taşınmazı olmadığı, banka borçlarının bulunduğu, icra dosyalarının olduğu, vergi veya SGK borçları bulunduğu belirlenirse bu kayıtlar hükmen ret davasında delil olarak kullanılabilir.

Ancak hükmen ret davası ayrıca açılır. Tereke tespiti, doğrudan hükmen ret kararı yerine geçmez.

Tereke Tespiti Tenkis Davasına Hazırlık İçin Kullanılır mı?

Evet. Tenkis davası açmadan önce miras bırakanın malvarlığını ve sağlığında yaptığı kazandırmaları bilmek gerekir.

Tereke tespiti, miras bırakanın ölüm tarihinde hangi malları bıraktığını gösterir. Ayrıca geçmiş devirlerin araştırılması istenirse, saklı pay ihlali olup olmadığına dair fikir verebilir.

Ancak tenkis davasında ayrıca saklı pay hesabı, tasarruf edilebilir kısım, bağışlar ve ölüme bağlı tasarruflar incelenir.

Bu nedenle tereke tespiti tenkis davasına hazırlık bakımından faydalı olabilir; fakat tenkis davasının yerine geçmez.

Tereke Tespiti Muris Muvazaası Davasına Hazırlık İçin Kullanılır mı?

Evet. Muris muvazaası iddiası varsa miras bırakanın sağlığında yaptığı taşınmaz devirleri önemlidir.

Tereke tespiti sürecinde tapu kayıtları ve geçmiş devirlerin araştırılması, miras bırakanın hangi taşınmazları kime ve ne zaman devrettiğini ortaya koyabilir.

Örneğin miras bırakan ölümünden kısa süre önce bir taşınmazını bir çocuğuna satış gibi devretmiş olabilir. Bu bilgi muris muvazaası davası için önemli başlangıç delili sağlar.

Ancak muris muvazaası davası ayrıca asliye hukuk mahkemesinde açılır. Tereke tespiti sadece malvarlığı ve kayıtların belirlenmesine yardımcı olur.

Tereke Tespiti Ortaklığın Giderilmesi Davasına Hazırlık İçin Kullanılır mı?

Evet. Mirasçılar miras kalan taşınmazları paylaşamıyorsa ortaklığın giderilmesi davası açılabilir.

Ancak önce hangi taşınmazların terekeye dahil olduğu bilinmelidir. Tereke tespiti, miras bırakan adına kayıtlı taşınmazları belirler ve mirasçılara hangi mallar üzerinde işlem yapılacağını gösterir.

Bu nedenle ortaklığın giderilmesi davasından önce tereke tespiti yapmak bazı dosyalarda faydalı olabilir.

Tereke Tespiti Davasında Hangi Kurumlara Yazı Yazılır?

Somut olaya göre birçok kuruma yazı yazılabilir.

Başlıca kurumlar şunlardır:

Tapu müdürlükleri

Trafik tescil müdürlüğü

Bankalar

Vergi daireleri

SGK

İcra müdürlükleri

Ticaret sicili müdürlüğü

Noterler

Belediyeler

Sigorta şirketleri

Kripto varlık hizmet sağlayıcıları

Merkezi Kayıt Kuruluşu

Takasbank

PTT

Mahkeme, miras bırakanın T.C. kimlik numarası ve diğer kimlik bilgileri üzerinden araştırma yapabilir.

Tereke Tespiti İçin Hangi Belgeler Gerekir?

Tereke tespiti talebinde genellikle şu belgeler gerekir:

Miras bırakanın ölüm belgesi

Mirasçılık belgesi

Nüfus kayıt örneği

Talep eden mirasçının kimlik bilgileri

Bilinen tapu kayıtları

Bilinen banka bilgileri

Bilinen icra dosyaları

Varsa borç belgeleri

Varsa vasiyetname

Varsa şirket bilgileri

Varsa miras mallarının kaçırıldığına dair deliller

Dilekçede bilinen malvarlığı ve borçlar açıkça yazılırsa mahkemenin araştırması daha etkili olur.

Tereke Tespiti Talebinde Nelere Dikkat Edilmelidir?

Tereke tespiti dilekçesi genel ve belirsiz bırakılmamalıdır.

Sadece “terekenin tespitini istiyoruz” demek yerine hangi kayıtların araştırılması gerektiği tek tek yazılmalıdır.

Örneğin:

Tapu kayıtlarının araştırılması

Trafik kayıtlarının araştırılması

Bankalara müzekkere yazılması

Vergi ve SGK borçlarının sorulması

İcra dosyalarının araştırılması

Şirket ortaklıklarının tespiti

Kiralık kasa araştırması

Miras bırakanın sağlığındaki taşınmaz devirlerinin getirilmesi

Gerekirse terekenin mühürlenmesi

Gerekirse evde keşif ve tespit yapılması

Bu şekilde somut talep kurulursa mahkeme araştırması daha verimli olur.

Tereke Tespiti Davası Ne Kadar Sürer?

Tereke tespiti davasının süresi dosyanın kapsamına göre değişir.

Sadece tapu ve araç kayıtları araştırılacaksa daha kısa sürebilir. Ancak bankalar, vergi daireleri, SGK, icra müdürlükleri, şirket kayıtları, kripto varlıklar ve yurt dışı malvarlığı araştırılacaksa süreç uzayabilir.

Kurumların cevap süreleri, mahkemenin iş yoğunluğu, mirasçı sayısı ve terekenin karmaşıklığı süreyi etkiler.

Bu nedenle tereke tespiti özellikle kapsamlı malvarlığı araştırmalarında zaman alabilir.

Tereke Tespiti Davası Masraflı mıdır?

Tereke tespiti, dava harcı ve gider avansı gerektirebilir. Ayrıca müzekkere, keşif, bilirkişi, kıymet takdiri, mühürleme veya tercüme gibi işlemler olursa masraf artabilir.

TMK m.589 kapsamında alınacak önlemler için gerekli giderlerin ileride terekeden alınmak üzere başvuran kişiden istenebileceği belirtilmektedir.

Bu nedenle talep edilen işlemlerin kapsamı masrafı etkiler.

Tereke Tespiti Sonunda Ne Karar Verilir?

Tereke tespiti sonunda mahkeme, tespit edilen malvarlığı ve borçları kayıt altına alabilir.

Mahkeme tereke mallarının yazımına, gerektiğinde mühürlenmesine, korunmasına veya resmen yönetilmesine karar verebilir.

Bu karar, miras paylaşımı kararı değildir. Yani mahkeme tereke tespitinde “şu ev şu mirasçıya, şu araç diğer mirasçıya verilsin” şeklinde paylaşım yapmaz.

Tespit edilen kayıtlar, mirasçılar tarafından sonraki hukuki süreçlerde kullanılabilir.

Tereke Tespiti Kararı Kesin Delil midir?

Tereke tespiti, tespit anındaki kayıtları ve mahkeme araştırmasını gösterir. Ancak sonradan yeni mallar, borçlar veya devirler ortaya çıkabilir.

Bu nedenle tereke tespiti kararı miras hukukundaki tüm uyuşmazlıkları kesin şekilde çözmez.

Örneğin tereke tespitinde bir taşınmaz görünmemiş olabilir; fakat sonradan miras bırakanın geçmişte muvazaalı devir yaptığı anlaşılabilir. Bu durumda ayrıca muris muvazaası davası açılabilir.

Tereke tespiti önemli bir başlangıç ve delil niteliği taşır; ancak her dava türünün yerine geçmez.

Tereke Tespiti Miras Paylaşımı Sağlar mı?

Hayır. Tereke tespiti miras paylaşımı yapmaz.

Tereke tespiti yalnızca terekeye dahil malları, hakları ve borçları belirlemeye yöneliktir.

Mirasçılar paylaşım yapmak istiyorsa kendi aralarında miras taksim sözleşmesi yapabilirler. Taşınmazlar için resmi şekil ve tapu işlemleri gerekir.

Mirasçılar anlaşamazsa ortaklığın giderilmesi davası veya miras ortaklığının giderilmesine ilişkin yollar gündeme gelir.

Tereke Tespiti Borçlardan Kurtarır mı?

Hayır. Tereke tespiti tek başına mirasçıyı borçlardan kurtarmaz.

Eğer miras bırakan borçluysa mirasçılar mirasın reddi, hükmen ret veya resmî defter tutma gibi yolları ayrıca değerlendirmelidir.

Tereke tespiti sadece borçların belirlenmesine yardımcı olur. Mirasçıların borçlardan sorumlu olup olmayacağı, mirasın reddedilip reddedilmediğine, hükmen ret şartlarına ve mirasçının davranışlarına göre belirlenir.

Tereke Tespiti Reddi Miras Süresini Durdurur mu?

Kural olarak hayır.

Mirasın gerçek reddi için TMK m.606 uyarınca 3 aylık süre vardır. Tereke tespiti istemek, bu süreyi otomatik olarak durdurmaz.

Bu nedenle miras bırakanın borçlu olduğu düşünülüyorsa mirasçılar çok dikkatli davranmalıdır. Tereke tespiti devam ederken 3 aylık süre dolabilir.

Eğer mirası reddetmeye hakkı olan mirasçı, resmî defter tutulmasını istiyorsa TMK m.619 kapsamında 1 aylık süre içinde resmî defter talebini ayrıca değerlendirmelidir.

Resmî Defter Tutulması Neden Önemlidir?

Resmî defter, mirasçının mirası kabul edip etmeme konusunda daha bilinçli karar verebilmesi için terekenin aktif ve pasifinin resmî şekilde belirlenmesini sağlar.

TMK m.619’a göre mirası reddetmeye hakkı olan mirasçı, ret süresinin işlemeye başladığı günden itibaren 1 ay içinde terekenin resmî defterinin tutulmasını isteyebilir.

Resmî defter tutulması, tereke borçları bakımından da önemli sonuçlar doğurabilir. Örneğin TMK m.630’da miras bırakanın kefaletten doğan borçlarının defterde ayrı gösterileceği ve mirasçıların bu borçlardan sınırlı sorumluluğu düzenlenmiştir.

Bu nedenle borçlu veya karmaşık terekelerde basit tereke tespiti ile resmî defter tutulması arasındaki fark mutlaka değerlendirilmelidir.

Tereke Tespiti İçin Örnek Dilekçe

NÖBETÇİ SULH HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE

TALEP EDEN:
Ad Soyad: […]
T.C. Kimlik No: […]
Adres: […]

MİRAS BIRAKAN:
Ad Soyad: […]
T.C. Kimlik No: […]
Ölüm Tarihi: […]
Son Yerleşim Yeri: […]

KONU:
Miras bırakan […]’ın terekesinin tespiti, terekeye dahil malvarlığı ve borçların araştırılması, gerekli görülürse koruma önlemlerinin alınması talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. Miras bırakan […] […] tarihinde vefat etmiştir. Talep eden, miras bırakanın yasal mirasçısıdır. Mirasçılık ilişkisi nüfus kayıtları ve mirasçılık belgesi ile sabittir.
2. Miras bırakanın ölüm tarihi itibarıyla hangi malvarlığı değerlerine, banka hesaplarına, taşınmazlara, araçlara, şirket hisselerine, alacaklara ve borçlara sahip olduğu mirasçılar tarafından tam olarak bilinmemektedir.
3. Terekenin sağlıklı şekilde belirlenmesi, mirasçıların mirasın kabulü, reddi, paylaşımı ve ileride açılabilecek davalar bakımından zorunludur.
4. Türk Medeni Kanunu m.589 gereğince sulh hâkimi, miras bırakanın yerleşim yerinde tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesini sağlamak üzere gerekli önlemleri alabilir. Bu kapsamda terekenin tespiti ve gerekli kayıtların ilgili kurumlardan celbi gerekmektedir.
5. Bu nedenle miras bırakan adına kayıtlı taşınmazların, araçların, banka hesaplarının, vergi/SGK borçlarının, icra dosyalarının, şirket ortaklıklarının ve diğer malvarlığı değerlerinin araştırılmasını talep ederiz.

HUKUKİ NEDENLER

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.589 ve devamı, HMK ve ilgili mevzuat.

DELİLLER

Nüfus kayıtları, mirasçılık belgesi, ölüm belgesi, tapu kayıtları, banka kayıtları, trafik tescil kayıtları, vergi kayıtları, SGK kayıtları, ticaret sicili kayıtları, icra dosyaları, bilirkişi incelemesi, keşif ve sair yasal deliller.

SONUÇ VE TALEP

Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. Miras bırakan […]’ın ölüm tarihi itibarıyla terekesinin tespitine,
2. Miras bırakan adına kayıtlı taşınmazların tespiti için ilgili tapu müdürlüklerine/TAKBİS kayıtlarına müzekkere yazılmasına,
3. Miras bırakan adına kayıtlı araçların tespiti için trafik tescil müdürlüğüne müzekkere yazılmasına,
4. Miras bırakanın banka hesapları, kiralık kasa, kredi, kredi kartı, kefalet ve sigorta bilgilerinin tespiti için bankalara müzekkere yazılmasına,
5. Vergi borçları için ilgili vergi dairesine, SGK borçları için Sosyal Güvenlik Kurumu’na müzekkere yazılmasına,
6. Miras bırakan hakkında icra dosyası bulunup bulunmadığının araştırılmasına,
7. Miras bırakanın şirket ortaklığı veya ticari işletmesi bulunup bulunmadığının ticaret sicili ve ilgili kurumlardan sorulmasına,
8. Gerekli görülürse tereke mallarının korunması için yazım, mühürleme veya resmî yönetim dahil uygun koruma önlemlerinin alınmasına,

karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.

Tarih: […]
Talep Eden / Vekili: […]
İmza: […]

EKLER

1. Kimlik fotokopisi
2. Ölüm belgesi
3. Mirasçılık belgesi
4. Nüfus kayıt örneği
5. Bilinen malvarlığı veya borç belgeleri
6. Diğer belgeler

Tereke Tespitinde En Sık Yapılan Hatalar

Bu konuda sık yapılan hatalar şunlardır:

Mirasçılık belgesi ile tereke tespitini karıştırmak

Tereke tespitinin miras paylaşımı yaptığını sanmak

Tereke tespitinin reddi miras süresini durdurduğunu düşünmek

Borç araştırmasını istememek

Sadece tapu kayıtlarını araştırmakla yetinmek

Banka, araç, vergi, SGK ve icra kayıtlarını unutmamak

Resmî defter tutulması ile tereke tespitini karıştırmak

Kiralık kasa araştırması istememek

Şirket hisselerini araştırmamak

Miras bırakanın sağlığındaki devirleri incelememek

Tereke malları kaçırılıyorsa mühürleme veya koruma önlemi istememek

Hükmen ret için ölüm tarihindeki aktif-pasif hesabı yapmamak

Bu hatalar sonraki miras davalarında delil eksikliğine yol açabilir.

Pratik Kontrol Listesi

Tereke tespiti istenmeden önce şu sorular cevaplanmalıdır:

Miras bırakanın ölüm tarihi nedir?

Son yerleşim yeri neresidir?

Mirasçılık belgesi alındı mı?

Miras bırakanın bilinen taşınmazları var mı?

Geçmişte yaptığı taşınmaz devirleri var mı?

Araç kaydı var mı?

Hangi bankalarla çalışıyordu?

Banka borcu veya kredi kartı borcu var mı?

Kiralık kasa ihtimali var mı?

Vergi veya SGK borcu var mı?

İcra dosyaları var mı?

Şirket ortaklığı var mı?

Ticari işletmesi var mı?

Kripto varlık ihtimali var mı?

Tereke mallarının kaçırılma riski var mı?

Reddi miras süresi devam ediyor mu?

Resmî defter tutulması istenecek mi?

Hükmen ret davası düşünülüyor mu?

Tenkis veya muris muvazaası davasına hazırlık var mı?

Bu sorulara göre tereke tespiti talebi daha güçlü hazırlanır.

Sonuç

Tereke tespiti davası, miras bırakanın ölümünden sonra geride bıraktığı malvarlığı, hak, alacak ve borçların belirlenmesi için açılan önemli bir miras hukuku yoludur.

TMK m.589’a göre miras bırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi, istem üzerine veya re’sen tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesini sağlamak için gerekli önlemleri alır. Bu önlemler arasında tereke mallarının yazımı, mühürleme, resmî yönetim ve vasiyetnamelerin açılması bulunur.

Tereke tespiti; mirasçılık belgesi, miras paylaşımı, reddi miras, hükmen ret, tenkis, muris muvazaası ve ortaklığın giderilmesi davalarından farklıdır. Ancak bu davalara hazırlık bakımından çok önemli delil ve bilgi sağlar.

Tereke tespiti tek başına borçlardan kurtarmaz, mirası paylaştırmaz ve reddi miras süresini otomatik durdurmaz. Borçlu terekelerde reddi miras süresi, hükmen ret ihtimali ve TMK m.619 kapsamındaki resmî defter tutulması ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu nedenle tereke tespiti talep edilirken sadece taşınmazlar değil; banka hesapları, araçlar, vergi ve SGK borçları, icra dosyaları, şirket hisseleri, kiralık kasa, sigorta kayıtları, geçmiş devirler ve gerekiyorsa koruma önlemleri birlikte istenmelidir.c