Tüketici Mahkemesi ve Zorunlu Arabuluculuk
Değeri tüketici hakem heyeti sınırını aşan uyuşmazlıklar tüketici mahkemesinde görülür. Ancak dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur; bu aşama atlanırsa dava usulden reddedilir. 2026 yılı için hakem heyeti sınırı 186.000 TL olduğundan, bu tutarı aşan talepler arabuluculuk ve mahkeme yoluyla takip edilir.
Bu yazıda tüketici mahkemesinin görev alanını, zorunlu arabuluculuk sürecini ve dava aşamasında dikkat edilmesi gerekenleri özetliyoruz.
Tüketici Mahkemesinde Hangi Davalar Görülür?
Tüketici mahkemeleri, tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğan uyuşmazlıklara bakar. Ayıplı mal ve hizmet, banka ve kredi sözleşmeleri, ön ödemeli konut satışları, abonelik sözleşmeleri, paket turlar ve mesafeli satışlar bu kapsamdadır. Tüketici mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi tüketici mahkemesi sıfatıyla bakar.
| Uyuşmazlığın değeri (2026) | İzlenecek yol |
|---|---|
| 186.000 TL’nin altında | Tüketici hakem heyeti |
| 186.000 TL’nin üzerinde veya parayla ölçülemeyen | Önce arabuluculuk, anlaşma sağlanamazsa tüketici mahkemesi |
Zorunlu Arabuluculuk Nedir?
Tüketici mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabulucu, tarafları bir araya getirerek uzlaşma zemini arar; karar vermez. Anlaşma sağlanırsa uyuşmazlık mahkemeye gitmeden sona erer; sağlanamazsa düzenlenen son tutanakla dava açılabilir.
Aşağıdaki durumlarda arabuluculuk şartı aranmaz:
- Hakem heyetinin görev alanına giren uyuşmazlıklar
- Hakem heyeti kararlarına itiraz
- İhtiyati tedbir talepleri
- Malın üretiminin veya satışının durdurulması ya da toplatılmasına ilişkin davalar
- Taşınmazın aynından kaynaklanan uyuşmazlıklar
Arabuluculuk Süreci Adım Adım
- Başvuru: Davada yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki adliye arabuluculuk bürosuna başvurulur. Taraflar sicile kayıtlı bir arabulucu üzerinde de anlaşabilir.
- Toplantılar: Arabulucu tarafları toplantıya davet eder. Görüşmeler yüz yüze ya da uygun durumlarda uzaktan yapılabilir.
- Süre: Süreç kural olarak üç hafta içinde tamamlanır; zorunlu hâllerde bir hafta uzatılabilir.
- Sonuç: Anlaşma sağlanırsa anlaşma belgesi düzenlenir. Anlaşma sağlanamazsa son tutanak düzenlenir ve dava açılabilir.
Arabulucuya başvurudan son tutanağın düzenlenmesine kadar zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez.
Arabuluculuk Ücreti
Anlaşma sağlanamazsa iki saatlik arabuluculuk ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır ve daha sonra açılan davada yargılama giderlerinden sayılır. Anlaşma sağlanırsa ücret tarifeye göre belirlenir; tüketicinin payına düşen ücretin iki saatlik kısmı da Bakanlık bütçesinden ödenir.
Anlaşma Sağlanamazsa: Dava Aşaması
- Yetki: Tüketici, davayı kendi yerleşim yerindeki tüketici mahkemesinde de açabilir.
- Son tutanak: Arabuluculuk son tutanağının aslı veya onaylı örneği dava dilekçesine eklenmelidir. Eklenmezse mahkeme eksikliğin giderilmesi için süre verir; süre içinde sunulmazsa dava usulden reddedilir.
- Usul: Tüketici mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır; deliller dilekçelerle birlikte gösterilmelidir.
- Bilirkişi: Ayıp, hesaplama ve teknik konularda mahkeme genellikle bilirkişi incelemesi yaptırır.
Dava Açmadan Önce Kontrol Listesi
- Uyuşmazlığın değerini hesaplayın ve hakem heyeti sınırıyla karşılaştırın.
- Fatura, sözleşme, yazışma, servis raporu ve ödeme belgelerini bir araya getirin.
- Talebinizi netleştirin: sözleşmeden dönme, bedel indirimi, onarım, değişim veya tazminat.
- Zamanaşımı sürelerini kontrol edin; ayıplı malda teslimden itibaren iki yıllık süre kural olarak geçerlidir.
- Arabuluculuk görüşmesine hazırlıklı katılın; kabul edebileceğiniz uzlaşma sınırını önceden belirleyin.
Sık Sorulan Sorular
Arabulucuya gitmeden dava açarsam ne olur?
Arabuluculuk dava şartı olduğundan, bu şart yerine getirilmeden açılan dava usulden reddedilir. Bu durumda zaman ve masraf kaybı yaşanır.
Arabuluculuk toplantısına katılmazsam ne olur?
Genel kurala göre ilk toplantıya mazeretsiz katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinden sorumlu tutulabilir. Kanun bu yaptırımı tüketici bakımından uygulamaz; yine de toplantıya katılmak uzlaşma imkânını değerlendirmek için yararlıdır.
Arabuluculukta varılan anlaşma bağlayıcı mı?
Evet. Anlaşma belgesinde yer alan konular hakkında yeniden dava açılamaz. Karşı taraf anlaşmaya uymazsa belge, gerekli şerh alınarak icra takibine konulabilir.
Konut satışından doğan uyuşmazlıklarda da arabulucuya gitmek gerekir mi?
Taşınmazın aynından kaynaklanan uyuşmazlıklar zorunlu arabuluculuğun dışındadır. Ancak taşınmaz satışından doğan her uyuşmazlık bu istisnaya girmez; talebin niteliğine göre değerlendirme yapılmalıdır.