Uyuşturucu Kullanma ve Bulundurma Cezası
Kullanmak için uyuşturucu bulundurmak veya kullanmak suçtur. Ancak kanun bu suçta önce cezalandırmayı değil, tedavi ve denetimi öngörür. İlk kez yakalanan kişi hakkında çoğu zaman dava bile açılmaz.
Bu yazıda TCK 191’deki cezayı, erteleme sürecini, ertelemenin bozulması hâlinde ne olacağını ve cezaevinde geçecek süreyi anlatıyoruz.
Uyuşturucu Kullanmanın Cezası (TCK 191)
Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden, bulunduran veya kullanan kişi 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası alır. Fiil okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi yerlere 200 metreden yakın umuma açık yerlerde işlenirse ceza yarı oranında artırılır.
İlk Aşama: Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi
Savcılık, kişinin sabıkası gibi genel erteleme şartlarını aramadan, 5 yıl süreyle kamu davası açılmasının ertelenmesine karar verir. Bu süre boyunca:
- En az 1 yıl denetimli serbestlik uygulanır. Gerekirse süre altışar aylık dönemlerle en fazla 2 yıl daha uzatılır.
- Kişi yılda en az iki kez madde kullanımı testine gönderilir.
- Gerekli görülürse tedavi uygulanır.
5 yıllık süre ihlal olmadan tamamlanırsa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir. Bu karar adli sicil kaydına işlenmez.
Erteleme Bozulursa Ne Olur?
Erteleme süresi içinde aşağıdaki durumlardan biri gerçekleşirse ertelenen dava açılır:
- Denetimli serbestlik yükümlülüklerine uymamakta ısrar etmek
- Yeniden uyuşturucu satın almak, kabul etmek veya bulundurmak
- Yeniden uyuşturucu kullanmak
Erteleme süresi içindeki yeni fiil için ayrı bir dava açılmaz; ertelenen dosyada yargılama yapılır. Bu şekilde dava açıldıktan sonra aynı suç için yeniden erteleme kararı verilemez. Tek bir test kaybı genellikle ısrar sayılmaz; ihlalin uyarıya rağmen sürmesi aranır.
Dava Açıldıktan Sonra
Mahkeme mahkûmiyet kararı verirse ceza alt sınırdan 2 yıl, takdiri indirimle 1 yıl 8 ay olur. Bu süreler hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB) ve ertelemeye elverişlidir. Mahkeme şartların var olup olmadığını sankığın geçmişine ve yargılama sürecindeki tutumuna göre değerlendirir.
Uyuşturucu ticareti suçlamasıyla açılan bir davada fiilin yalnızca kullanım kapsamında kaldığı anlaşılırsa, mahkeme bu durumda hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verir (TCK 191/8).
Kullanma Suçunda Yatar Hesabı
TCK 191’de koşullu salıverilme oranı 1/2’dir ve hükümlü denetimli serbestlikten yararlanabilir. Aşağıdaki örnekler, suçu 04.06.2025 sonrasında işleyen yetişkin hükümlü içindir:
| Durum | Sonuç | Yaklaşık cezaevinde |
|---|---|---|
| İlk kez yakalanma | 5 yıl erteleme, denetimli serbestlik | Cezaevine girilmez |
| Erteleme bozuldu, 2 yıl ceza, HAGB | Denetim süresi işler | Cezaevine girilmez |
| 2 yıl ceza, HAGB ve erteleme yok | Koşullu salıverilme 1 yıl | Yaklaşık 36 gün (onda bir şartı) |
| Okul yakınında, 3 yıl ceza | Koşullu salıverilme 1 yıl 6 ay | Yaklaşık 6 ay |
| Tekerrür hâlinde, 2 yıl ceza | Oran 2/3; koşullu salıverilme 1 yıl 4 ay | Yaklaşık 4 ay |
Görüldüğü gibi kullanma suçunda cezaevine girmek istisnadır. Aslı risk, dosyanın ticaret olarak nitelendirilmesidir; bu durumda alt sınır 10 yıla, infaz oranı 3/4’e çıkar.
Sık Sorulan Sorular
İlk kez yakalandım, sabıka kaydım olur mu?
Savcılık kamu davasının açılmasını erteler. 5 yıl ihlalsiz geçerse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir ve bu karar adli sicile işlenmez.
Erteleme süresinde tekrar yakalanırsam ne olur?
Ertelenen dava açılır, yeni fiil için ayrı dava açılmaz. Mahkeme şartları varsa hükmün açıklanmasını geri bırakabilir; yoksa 2–5 yıl hapis cezası verir.
Denetimli serbestlik testine gidemezsem dosyam bozulur mu?
Tek bir aksaklık genellikle yeterli değildir. Ancak uyarıya rağmen testlere gidilmemesi ısrar sayılır ve dava açılmasına yol açar. Mazeret varsa belgeyle birlikte müdürlüğe bildirilmelidir.
Uyuşturucu kullanmanın memuriyete etkisi var mı?
Kovuşturmaya yer olmadığı kararı ve HAGB mahkûmiyet sayılmaz. Bununla birlikte bazı kadrolarda yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında bu kayıtlar ayrıca değerlendirilebilir.