Boşanmadan Önce Mal Kaçırma Halinde Ne Yapılır?

Boşanma sürecinde en sık karşılaşılan sorunlardan biri, eşlerden birinin diğer eşin mal paylaşımından doğacak alacağını azaltmak amacıyla malvarlığını devretmesi, satması, bağışlaması, banka hesaplarını boşaltması veya malvarlığını üçüncü kişiler üzerine geçirmesidir. Uygulamada bu durum genellikle “mal kaçırma” olarak adlandırılır.

Mal kaçırma; ev, arsa, araç, şirket hissesi, banka hesabı, altın, döviz, kripto varlık, ticari işletme veya başka malvarlığı değerleri üzerinde gerçekleşebilir. Eş, boşanma ihtimali ortaya çıktığında malları anne, baba, kardeş, arkadaş veya güvendiği üçüncü kişilere devredebilir. Bazen de gerçek satış yapılmış gibi gösterilir; ancak satış bedeli hiç ödenmez veya piyasa değerinin çok altında işlem yapılır.

Bu durumda diğer eşin hak kaybına uğramaması için hızlı ve doğru hukuki adımlar atması gerekir. Çünkü boşanma davası açılmadan önce veya boşanma davası sırasında yapılan mal devirleri, mal rejiminin tasfiyesi davasında ve bazı durumlarda ayrıca muvazaa ya da tasarrufun iptali davalarında değerlendirme konusu olabilir.

Mal Kaçırma Nedir?

Mal kaçırma, eşlerden birinin diğer eşin boşanma veya mal paylaşımı sürecinde sahip olabileceği alacak hakkını azaltmak ya da ortadan kaldırmak amacıyla malvarlığı üzerinde yaptığı işlemleri ifade eder.

Bu işlemler farklı şekillerde ortaya çıkabilir:

Taşınmazın aile bireylerine devredilmesi

Aracın yakın arkadaş veya akraba üzerine geçirilmesi

Banka hesabındaki paraların çekilmesi

Şirket hisselerinin üçüncü kişiye devredilmesi

Gerçekte satış olmadığı halde satış yapılmış gibi gösterilmesi

Taşınmazın piyasa değerinin çok altında satılması

Banka hesaplarının boşaltılması

Altın, döviz veya kripto varlıkların saklanması

Sahte borç ilişkileri kurulması

İcra takibi veya senet düzenlenerek malvarlığının azaltılması

Mal kaçırma iddiası her zaman doğrudan “işlem geçersizdir” sonucunu doğurmaz. Hangi hukuki yolun izleneceği, malın niteliğine, devrin tarihine, devrin kime yapıldığına, satış bedeline, tarafların ekonomik durumuna ve işlemin gerçek amacına göre belirlenir.

Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır?

Mal kaçırma meselesini anlayabilmek için önce boşanmada mal paylaşımının temel mantığını bilmek gerekir.

Türk Medeni Kanunu’na göre eşler arasında başka bir mal rejimi seçilmemişse, yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir. Bu rejimde evlilik süresince çalışma, emek ve karşılık verilerek edinilen mallar bakımından diğer eşin katılma alacağı doğabilir.

Bu sistemde mallar doğrudan ikiye bölünmez. Örneğin evlilik içinde alınan bir taşınmaz eşlerden birinin adına kayıtlı olabilir. Diğer eş bu taşınmazın doğrudan yarı tapusunu almaz. Ancak taşınmaz edinilmiş mal niteliğindeyse, diğer eşin bu maldan kaynaklanan katılma alacağı gündeme gelebilir.

Bu nedenle boşanmada önemli olan yalnızca malın kimin adına kayıtlı olduğu değildir. Malın hangi tarihte, hangi gelirle, hangi kaynakla ve hangi mal rejimi döneminde edinildiği belirleyicidir.

Mal Rejimi Ne Zaman Sona Erer?

Boşanmada mal kaçırma iddialarında en kritik tarihlerden biri, mal rejiminin sona erdiği tarihtir.

Türk Medeni Kanunu m.225’e göre boşanma veya evliliğin iptali halinde mal rejimi, dava tarihinden geçerli olmak üzere sona ermiş kabul edilir.

Bu nedenle boşanma davasının açıldığı tarih çok önemlidir. Boşanma davası açıldıktan sonra edinilen mallar kural olarak mal rejimi tasfiyesine dahil edilmeyebilir. Buna karşılık boşanma davasından önce edinilen ve mal rejiminin devamı sırasında kazanılan mallar tasfiye hesabında dikkate alınabilir.

Ancak eşin boşanma davası açılmadan hemen önce yaptığı devirler veya katılma alacağını azaltmak amacıyla yaptığı işlemler ayrıca incelenir. İşte bu noktada Türk Medeni Kanunu m.229’daki “eklenecek değerler” hükümleri önem kazanır.

Eklenecek Değerler Nedir?

Eklenecek değerler, eşlerden birinin mal rejimi sona ermeden önce yaptığı bazı kazandırma veya devirlerin, mal paylaşımı hesabında hâlâ o eşin malvarlığındaymış gibi hesaba katılmasıdır.

Türk Medeni Kanunu m.229’a göre iki önemli durum vardır.

Birincisi, eşlerden birinin mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde, diğer eşin rızası olmadan yaptığı olağan hediyeler dışındaki karşılıksız kazandırmalardır. Örneğin eşin boşanma öncesinde yüksek değerli bir taşınmazı kardeşine bağışlaması bu kapsamda değerlendirilebilir.

İkincisi, eşlerden birinin mal rejiminin devamı süresince diğer eşin katılma alacağını azaltmak amacıyla yaptığı devirlerdir. Bu tür devirlerde yalnızca bir yıllık süreye bakılmaz. Asıl mesele, işlemin diğer eşin katılma alacağını azaltma kastıyla yapılıp yapılmadığıdır.

Bu hüküm, boşanmadan önce mal kaçırmaya karşı en önemli aile hukuku korumalarından biridir.

Mal Devredilirse Hak Tamamen Kaybedilir mi?

Hayır. Eşlerden birinin malı devretmiş olması, diğer eşin hakkının otomatik olarak kaybolduğu anlamına gelmez.

Eğer devredilen mal edinilmiş mal niteliğindeyse ve devir diğer eşin katılma alacağını azaltmak amacıyla yapılmışsa, bu malın değeri tasfiye hesabına eklenebilir.

Örneğin eş, boşanma davasından kısa süre önce evlilik içinde alınan bir evi kardeşine devretmiş olabilir. Bu ev artık tapuda eşin adına görünmese bile, mal rejimi tasfiyesinde TMK m.229 kapsamında eklenecek değer olarak dikkate alınması istenebilir.

Bu durumda mahkeme, devrin gerçek amacını, devrin kime yapıldığını, satış bedelini, paranın gerçekten ödenip ödenmediğini, işlemin boşanma sürecine yakınlığını ve tarafların ekonomik durumunu değerlendirir.

Mal Kaçırma Halinde İlk Yapılması Gereken Nedir?

Mal kaçırma şüphesi varsa ilk yapılması gereken şey, panikle hareket etmek değil; malvarlığı durumunu ve yapılan işlemleri hızlı şekilde belgelemektir.

Öncelikle hangi malın kaçırıldığı veya devredildiği belirlenmelidir. Taşınmaz mı, araç mı, banka hesabı mı, şirket hissesi mi, altın mı, döviz mi, kripto varlık mı?

Daha sonra devrin tarihi, devrin kime yapıldığı, satış bedeli, malın yaklaşık piyasa değeri, devirden sonra malı kimin kullanmaya devam ettiği ve işlemle boşanma süreci arasındaki bağlantı araştırılmalıdır.

Örneğin taşınmaz hâlâ devreden eş tarafından kullanılıyorsa, satış bedeli gerçek değerinden çok düşükse, devir yakın akrabaya yapılmışsa ve satış bedelinin ödendiğine dair banka kaydı yoksa bu durum mal kaçırma iddiasını güçlendirebilir.

İhtiyati Tedbir Talep Edilebilir mi?

Evet. Mal kaçırma riski varsa ihtiyati tedbir talep edilebilir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.389’a göre mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesi önemli ölçüde zorlaşacak, tamamen imkânsız hale gelecek veya gecikme nedeniyle ciddi zarar doğacaksa ihtiyati tedbir kararı verilebilir.

Boşanma ve mal rejimi tasfiyesi sürecinde eşin taşınmaz, araç veya şirket hissesi gibi malvarlığı değerlerini devretme riski varsa, mahkemeden bu mallar üzerine ihtiyati tedbir konulması istenebilir.

Örneğin eşin adına kayıtlı taşınmazların üçüncü kişilere devrinin önlenmesi için tapu kaydına tedbir şerhi konulması talep edilebilir. Araçlar için trafik kaydına tedbir konulması, şirket hisseleri için ilgili kayıtlara tedbir yazılması veya banka hesapları bakımından somut talep kurulması gündeme gelebilir.

Ancak ihtiyati tedbir her dosyada otomatik verilmez. Talep eden tarafın hakkını ve tedbir sebebini somutlaştırması gerekir.

İhtiyati Tedbir Boşanma Davasında mı, Mal Rejimi Davasında mı İstenir?

Bu konuda talebin niteliği önemlidir.

Boşanma davası devam ederken Türk Medeni Kanunu m.169 kapsamında geçici önlemler talep edilebilir. Bu madde, boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkimin dava süresince gerekli geçici önlemleri alabileceğini düzenler.

Ancak doğrudan mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan alacakların güvence altına alınması bakımından ayrıca mal rejimi tasfiyesi davasında veya bu davayla bağlantılı şekilde ihtiyati tedbir talep edilmesi daha uygun olabilir.

Uygulamada boşanma davasıyla birlikte mal rejimi talepleri ileri sürülmüşse veya ayrı mal rejimi tasfiyesi davası açılmışsa, malvarlığı üzerine tedbir talebi bu dosya kapsamında değerlendirilebilir.

Bu nedenle hangi mahkemeden, hangi dosyada ve hangi malvarlığı için tedbir isteneceği dikkatle belirlenmelidir.

Tedbir Hangi Mallar Üzerine Konulabilir?

Somut olayın özelliklerine göre ihtiyati tedbir şu mallar üzerinde talep edilebilir:

Tapu kayıtlı taşınmazlar

Araçlar

Banka hesapları

Şirket hisseleri

Ticari işletme payları

Değerli taşınır mallar

Kira gelirleri

Alacak hakları

Ancak her malvarlığı değeri için aynı kolaylıkla tedbir verilmez. Tedbir talep eden taraf, bu mal üzerinde hak iddiasını, malın edinilmiş mal niteliğini, devir riskini ve tedbir konulmazsa hakkının tehlikeye düşeceğini açıklamalıdır.

Örneğin “davalının tüm mallarına tedbir konulsun” şeklinde genel bir talep yerine, “davalı adına kayıtlı şu ada, şu parseldeki taşınmazın boşanma ve mal rejimi tasfiyesi sürecinde devredilmesini önlemek amacıyla tapu kaydına ihtiyati tedbir konulması” şeklinde somut talep kurulmalıdır.

Boşanmadan Önce Satılan Ev Geri Alınabilir mi?

Boşanmadan önce satılan bir evin geri alınıp alınamayacağı, satışın niteliğine göre değişir.

Eğer satış gerçek bir satış ise ve üçüncü kişi iyi niyetliyse, doğrudan tapunun geri alınması her zaman mümkün olmayabilir. Ancak taşınmazın değeri mal rejimi tasfiyesinde eklenecek değer olarak hesaba katılabilir.

Eğer satış gerçekte yapılmamış, yalnızca görünürde satış gibi gösterilmişse muvazaa iddiası gündeme gelebilir. Bu durumda Türk Borçlar Kanunu m.19 kapsamında görünürdeki işlemin gerçek iradeyi yansıtmadığı ileri sürülebilir.

Örneğin eş, gerçekte satmak istemediği halde taşınmazı kardeşi üzerine geçirmiş, bedel almamış ve taşınmazı kullanmaya devam ediyorsa muvazaa iddiası değerlendirilebilir.

Ancak muvazaa iddiası ciddi ispat gerektirir. Satış bedelinin ödenmemesi, taraflar arasındaki yakın akrabalık, satış bedelinin piyasa değerinden düşük olması, devirden sonra malın devreden eş tarafından kullanılmaya devam edilmesi gibi unsurlar birlikte incelenir.

Araç Devredilirse Ne Yapılabilir?

Boşanma öncesinde araç devri de sık karşılaşılan mal kaçırma yöntemlerinden biridir.

Eş, evlilik içinde alınan aracı yakın akrabasına veya arkadaşına devredebilir. Bu durumda öncelikle aracın edinilme tarihi, hangi kaynakla alındığı, devrin tarihi, satış bedeli ve aracın fiilen kim tarafından kullanıldığı araştırılmalıdır.

Araç edinilmiş mal niteliğindeyse ve devir diğer eşin katılma alacağını azaltmak amacıyla yapılmışsa, aracın değeri mal rejimi tasfiyesinde eklenecek değer olarak dikkate alınabilir.

Eğer araç devri henüz yapılmamışsa ve ciddi devir riski varsa trafik kaydına ihtiyati tedbir konulması talep edilebilir.

Araç devredilmişse, araç kayıtları, noter satış sözleşmesi, ödeme belgeleri, banka hareketleri ve aracın fiili kullanım durumu delil olarak önem kazanır.

Bankadaki Para Çekilirse Ne Yapılabilir?

Banka hesaplarının boşaltılması da mal kaçırma iddialarında sık görülür.

Evlilik süresince biriken maaş, ticari gelir, kira geliri, faiz, yatırım getirisi veya başka edinilmiş mal niteliğindeki paralar boşanma öncesinde hesaptan çekilmiş olabilir.

Bu durumda banka hesap hareketlerinin celbi talep edilmelidir. Paranın ne zaman çekildiği, kime aktarıldığı, hangi açıklamayla transfer edildiği ve gerçekten harcanıp harcanmadığı araştırılmalıdır.

Eğer para mal rejimi devam ederken edinilmiş mal niteliğindeyse ve diğer eşin katılma alacağını azaltmak amacıyla çekilmiş ya da devredilmişse, bu tutarın tasfiye hesabına eklenmesi istenebilir.

Banka kayıtları, dekontlar, EFT/havale açıklamaları, yatırım hesabı hareketleri ve para transferinin yapıldığı kişilerin kimliği bu tür dosyalarda çok önemlidir.

Şirket Hissesi Devredilirse Ne Yapılabilir?

Eşlerden biri şirket ortağıysa, boşanma öncesinde şirket hisselerinin devri yoluyla mal kaçırma iddiası gündeme gelebilir.

Şirket hisselerinin edinilme tarihi, sermaye kaynağı, hissenin evlilikten önce mi sonra mı alındığı, devir tarihi, devir bedeli ve şirketin gerçek değeri incelenmelidir.

Bazı durumlarda şirket hissesi nominal bedel üzerinden devredilmiş gibi gösterilir; ancak şirketin ticari değeri çok daha yüksek olabilir. Bu durumda bilirkişi incelemesi gerekebilir.

Şirket hisseleri edinilmiş mal niteliğindeyse ve devir diğer eşin katılma alacağını azaltmak amacıyla yapılmışsa, hissenin gerçek değeri tasfiye hesabında dikkate alınabilir.

Ticaret sicili kayıtları, pay defteri, şirket sözleşmeleri, bilanço, vergi kayıtları, banka hareketleri ve bilirkişi raporları bu tür dosyalarda belirleyicidir.

Kripto Varlıklar ve Dijital Malvarlığı Kaçırılırsa Ne Olur?

Günümüzde mal kaçırma iddiaları yalnızca taşınmaz ve araçlarla sınırlı değildir. Kripto varlıklar, dijital cüzdanlar, yatırım hesapları ve yurt dışı platformları da uyuşmazlık konusu olabilir.

Evlilik süresince edinilen kripto varlıklar, somut olayın özelliklerine göre edinilmiş mal niteliğinde değerlendirilebilir. Ancak bu varlıkların tespiti klasik malvarlığına göre daha zor olabilir.

Banka hesaplarından kripto borsalarına yapılan para transferleri, platform kayıtları, cüzdan adresleri, e-posta yazışmaları, telefon uygulamaları, vergi ve banka kayıtları delil olarak önem kazanabilir.

Kripto varlıkların gizlenmesi veya üçüncü kişilere aktarılması halinde, bu varlıkların edinilme kaynağı ve transfer hareketleri üzerinden mal rejimi tasfiyesi hesabına dahil edilmesi talep edilebilir.

Mal Kaçırma İddiasında Muvazaa Davası Açılabilir mi?

Bazı durumlarda eşin yaptığı devir gerçek bir satış değil, görünürde satış olabilir. Bu durumda muvazaa iddiası gündeme gelir.

Türk Borçlar Kanunu m.19 kapsamında muvazaa, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla gerçek iradelerine uymayan bir işlem yapmalarıdır.

Örneğin eş, taşınmazı gerçekte satmadığı halde kardeşine satmış gibi göstermiş olabilir. Satış bedeli ödenmemiş, taşınmaz hâlâ devreden eş tarafından kullanılmaya devam etmiş ve işlem boşanma sürecinde diğer eşin haklarını azaltmak amacıyla yapılmış olabilir.

Bu durumda muvazaa nedeniyle işlemin geçersizliği ileri sürülebilir. Ancak muvazaa iddiası güçlü deliller gerektirir.

Akrabalık ilişkisi, bedelin düşük olması, bedelin ödenmemesi, devirden sonra kullanımın değişmemesi, işlem tarihinin boşanma sürecine yakınlığı ve tarafların ekonomik durumları birlikte değerlendirilir.

Tasarrufun İptali Davası Açılabilir mi?

Bazı durumlarda tasarrufun iptali davası da gündeme gelebilir.

İcra ve İflas Kanunu m.277 ve devamı hükümlerinde düzenlenen tasarrufun iptali davası, borçlunun alacaklılarından mal kaçırmak amacıyla yaptığı bazı tasarrufların alacaklı bakımından hükümsüz sayılmasını amaçlar.

Ancak tasarrufun iptali davası her mal kaçırma iddiasında otomatik olarak açılabilecek bir dava değildir. Bu dava genellikle alacaklı-borçlu ilişkisi, icra takibi, haciz ve aciz belgesi gibi özel koşullarla bağlantılıdır.

Mal rejimi tasfiyesi davasında henüz kesinleşmiş bir alacak yoksa, tasarrufun iptali davası bakımından şartlar ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu nedenle boşanma öncesi mal kaçırmada ilk başvurulacak yol çoğu zaman TMK m.229 kapsamında eklenecek değerler ve ihtiyati tedbir talepleridir. Tasarrufun iptali ise somut olayda icra hukuku şartları oluşmuşsa ayrıca gündeme gelebilir.

Üçüncü Kişiye Devredilen Mal İçin Dava Kime Açılır?

Mal kaçırma iddiasında yalnızca eş değil, malı devralan üçüncü kişi de önem kazanabilir.

Eğer talep yalnızca mal rejimi tasfiyesi kapsamında eklenecek değer hesabına dayanıyorsa, dava esasen eşler arasındaki alacak hesabına ilişkindir. Bu durumda devredilen malın değeri tasfiye hesabına eklenebilir.

Ancak işlemin muvazaalı olduğu, yani gerçekte satış yapılmadığı iddia ediliyorsa malı devralan üçüncü kişinin de davada yer alması gerekebilir. Çünkü tapu iptali, tescil veya işlemin geçersizliği gibi talepler üçüncü kişinin hukuki durumunu doğrudan etkiler.

Tasarrufun iptali davasında da borçlu ile malı devralan üçüncü kişi davalı olarak gösterilebilir.

Bu nedenle dava açılırken talebin niteliği doğru belirlenmelidir. Yalnızca katılma alacağı mı isteniyor, devrin muvazaalı olduğu mu iddia ediliyor, yoksa icra hukuku bakımından tasarrufun iptali mi amaçlanıyor? Bu soruya göre taraf teşkili değişebilir.

Mal Kaçırma Halinde Boşanma Davası Hemen Açılmalı mı?

Mal kaçırma riski varsa boşanma davası açma zamanı önemlidir. Çünkü boşanma davasının açıldığı tarih, mal rejiminin sona erme tarihi bakımından belirleyici olabilir.

Boşanma davası açıldığında mal rejimi, boşanma kararının verilmesi halinde dava tarihinden itibaren sona ermiş kabul edilir.

Bu nedenle eşin mal kaçırma ihtimali varsa dava açmadan uzun süre beklemek bazı durumlarda riskli olabilir. Ancak her olayda aceleyle dava açmak da doğru değildir. Önce deliller, malvarlığı bilgileri, banka kayıtları, tapu ve araç kayıtları, şirket bilgileri ve tedbir ihtiyacı değerlendirilmelidir.

Mal kaçırma riski yüksekse, dava ile birlikte ihtiyati tedbir talep edilmesi önemlidir.

Boşanma Davası Açılmadan Tedbir İstenebilir mi?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda dava açılmadan önce ihtiyati tedbir talep edilebilmesi mümkündür. Ancak tedbir kararı verilirse, tedbir talep eden tarafın kanunda öngörülen süre içinde esas hakkındaki davasını açması gerekir.

Bu nedenle boşanma veya mal rejimi davası açılmadan önce tedbir istenecekse, bu talep dikkatli kurulmalıdır. Tedbirin hangi hak için istendiği, hangi malvarlığı üzerinde uygulanacağı, hangi zararın doğacağı ve esas davanın ne olacağı açıkça belirtilmelidir.

Dava açmadan önce tedbir almak, özellikle çok acil devir riski bulunan durumlarda önemli olabilir. Ancak usulî süreler kaçırılırsa tedbir kendiliğinden kalkabilir.

Mal Kaçırma İddiası Nasıl İspatlanır?

Mal kaçırma iddiasını ileri süren taraf, bu iddiasını delillerle desteklemelidir.

Türk Medeni Kanunu m.6 ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.190 uyarınca, kural olarak herkes iddiasını dayandırdığı olguları ispatla yükümlüdür.

Mal kaçırma iddiasında şu deliller kullanılabilir:

Tapu kayıtları

Araç kayıtları

Banka hesap hareketleri

EFT ve havale dekontları

Noter satış sözleşmeleri

Ticaret sicili kayıtları

Şirket pay defteri

Vergi kayıtları

SGK ve maaş kayıtları

Kredi sözleşmeleri

Kredi ödeme belgeleri

Bilirkişi raporları

Tanık beyanları

Mesajlaşmalar

E-posta yazışmaları

Fotoğraf ve video kayıtları

Sosyal medya paylaşımları

İcra dosyaları

Sahte borç ilişkilerini gösteren belgeler

Taşınmaz veya aracın fiilen kim tarafından kullanıldığını gösteren deliller

Özellikle resmi kayıtlar ve banka hareketleri mal kaçırma dosyalarında çok önemlidir.

Satış Bedelinin Düşük Gösterilmesi Ne Anlama Gelir?

Boşanma öncesi mal kaçırma iddialarında satış bedelinin düşük gösterilmesi sık karşılaşılan bir durumdur.

Bir taşınmaz veya araç gerçek piyasa değerinin çok altında devredilmişse, bu işlem mal kaçırma iddiasını güçlendirebilir. Ancak tek başına düşük bedel her zaman muvazaa ispatı için yeterli olmayabilir.

Mahkeme; satış bedelinin gerçekten ödenip ödenmediğini, ödemenin banka yoluyla yapılıp yapılmadığını, devralanın ekonomik gücünü, taraflar arasındaki yakınlığı, devirden sonra malı kimin kullandığını ve işlemin boşanma süreciyle bağlantısını birlikte değerlendirir.

Bu tür dosyalarda bilirkişi incelemesiyle malın gerçek piyasa değeri belirlenebilir.

Akrabaya Devir Mal Kaçırma Sayılır mı?

Eşin malını anne, baba, kardeş, çocuk, arkadaş veya başka yakın bir kişiye devretmesi tek başına mal kaçırma sayılmaz. Ancak bu durum şüphe yaratabilir ve diğer delillerle birlikte değerlendirilebilir.

Özellikle şu haller mal kaçırma iddiasını güçlendirebilir:

Devir boşanma davasından hemen önce yapılmışsa

Devir çok düşük bedelle yapılmışsa

Satış bedeli banka kayıtlarında görünmüyorsa

Malı devralan kişinin ödeme gücü yoksa

Mal hâlâ devreden eş tarafından kullanılıyorsa

Devir yakın akrabaya yapılmışsa

Eş boşanma ihtimalinden sonra malvarlığını azaltmaya başlamışsa

Devirden sonra elde edilen para ortadan kaybolmuşsa

Bu emareler birlikte değerlendirildiğinde TMK m.229, TBK m.19 veya şartları varsa tasarrufun iptali yolları gündeme gelebilir.

Sahte Borç Yapılması Halinde Ne Olur?

Mal kaçırma yalnızca mal devriyle olmaz. Bazen eş, sahte borç ilişkileri oluşturarak malvarlığını azaltmaya çalışabilir.

Örneğin yakın bir akrabaya borçluymuş gibi senet düzenlenebilir, muvazaalı icra takibi başlatılabilir veya gerçek olmayan borçlar mal rejimi hesabında pasif olarak gösterilmeye çalışılabilir.

Mal rejimi tasfiyesinde borçların gerçek olup olmadığı önemlidir. Edinilmiş mallardan hangi borçların düşüleceği incelenirken borcun kaynağı, tarihi, kime olduğu, gerçekten ödenip ödenmediği ve mal rejimiyle bağlantısı değerlendirilir.

Sahte borç iddiasında icra dosyaları, senetler, banka hareketleri, taraflar arasındaki akrabalık veya yakınlık ilişkisi ve borcun ekonomik gerçekliği incelenmelidir.

Mal Kaçırma Boşanma Davasında Kusur Sayılır mı?

Eşin mal kaçırmaya yönelik davranışları bazı durumlarda güven sarsıcı davranış veya ekonomik şiddet niteliğinde değerlendirilebilir.

Boşanma davasında kusur değerlendirmesi yapılırken tarafların evlilik birliği içindeki dürüstlük, sadakat, güven ve ekonomik yükümlülüklere aykırı davranışları dikkate alınabilir.

Eşin boşanma sürecinde diğer eşin ekonomik haklarını yok etmeye çalışması, malvarlığını gizlemesi veya muvazaalı işlemler yapması somut olayın özelliklerine göre boşanmadaki kusur değerlendirmesinde de ileri sürülebilir.

Ancak mal kaçırma iddiası ile mal rejiminin tasfiyesi birbirine karıştırılmamalıdır. Boşanma davasında kusur ayrı, mal rejimi tasfiyesinde alacak hesabı ayrı değerlendirilir.

Mal Kaçırma Velayeti Etkiler mi?

Mal kaçırma iddiası kural olarak velayeti doğrudan belirlemez. Velayette temel ölçüt çocuğun üstün yararıdır.

Ancak eşin ekonomik şiddet uygulaması, çocuğun bakım giderlerini karşılamamak için malvarlığını kaçırması, çocuğun eğitim ve sağlık ihtiyaçlarını ihmal etmesi veya aileyi ekonomik olarak güvencesiz bırakması gibi durumlar çocuğun üstün yararı bakımından dolaylı olarak değerlendirilebilir.

Örneğin çocuğun okul giderleri ve temel ihtiyaçları devam ederken eşin sırf nafaka veya mal paylaşımından kaçmak için gelirini gizlemesi, iştirak nafakası ve ekonomik durum değerlendirmesinde önem kazanabilir.

Mal Kaçırma Nafakayı Etkiler mi?

Evet, mal kaçırma iddiaları nafaka değerlendirmesinde de önem taşıyabilir.

Nafaka miktarı belirlenirken tarafların gelirleri, malvarlıkları, yaşam standartları ve ödeme güçleri dikkate alınır.

Eşin gelirini gizlemesi, mallarını üçüncü kişilere devretmesi veya kendisini olduğundan daha yoksul göstermeye çalışması halinde mahkeme gerçek ekonomik durumu araştırabilir.

Tapu, araç, banka, SGK, vergi, şirket ve ticaret sicili kayıtları nafaka değerlendirmesinde kullanılabilir.

Bu nedenle mal kaçırma şüphesi varsa yalnızca mal rejimi tasfiyesi bakımından değil, tedbir nafakası, yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası bakımından da ekonomik araştırma talep edilmelidir.

Mal Kaçırma Halinde Hangi Davalar Açılabilir?

Somut olayın özelliklerine göre farklı davalar gündeme gelebilir.

Mal rejiminin tasfiyesi davası açılabilir. Bu davada katılma alacağı, değer artış payı, katkı payı, denkleştirme ve eklenecek değerler talep edilebilir.

Muvazaa iddiası varsa TBK m.19 kapsamında işlemin gerçek iradeyi yansıtmadığı ileri sürülebilir.

Şartları oluşmuşsa tasarrufun iptali davası açılabilir.

Boşanma davasında mal kaçırma davranışı kusur, ekonomik şiddet veya güven sarsıcı davranış olarak ileri sürülebilir.

Ayrıca dava sırasında veya dava öncesinde ihtiyati tedbir talep edilebilir.

Hangi yolun seçileceği, malın hâlâ eş üzerinde olup olmadığına, üçüncü kişiye devredilip devredilmediğine, devrin muvazaalı olup olmadığına ve alacağın kesinleşip kesinleşmediğine göre değişir.

Mal Rejimi Davasında Talep Nasıl Kurulmalıdır?

Mal kaçırma iddiası olan dosyalarda mal rejimi tasfiyesi talebi açık kurulmalıdır.

Dilekçede şu hususlar belirtilmelidir:

Evlilik tarihi

Boşanma davasının açıldığı tarih

Mal rejiminin sona erme tarihi

Uyuşmazlık konusu mallar

Mallarin edinilme tarihleri

Malların hangi gelirle alındığı

Devir tarihleri

Devir yapılan kişiler

Devir bedeli

Devirlerin neden mal kaçırma niteliğinde olduğu

TMK m.229 kapsamında eklenecek değer talebi

Katılma alacağı talebi

Değer artış payı veya katkı payı talebi varsa bunun dayanağı

Tedbir talebi

Deliller

Bu tür davalarda genel ifadeler yeterli değildir. Her mal tek tek anlatılmalı ve mümkün olduğunca resmi kayıtlarla desteklenmelidir.

İhtiyati Tedbir Talep Cümlesi Nasıl Yazılabilir?

Mal kaçırma riski varsa dava dilekçesinde şu tarz bir talep kurulabilir:

“Davalı eşin mal rejiminin tasfiyesinden doğacak katılma alacağımı karşılıksız bırakmak amacıyla malvarlığı değerlerini üçüncü kişilere devretme ihtimali bulunduğundan, davalı adına kayıtlı … ili, … ilçesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerine dava sonuçlanıncaya kadar üçüncü kişilere devir ve temlikini önleyici şekilde ihtiyati tedbir konulmasına karar verilmesini talep ederiz.”

Araç için:

“Davalı adına kayıtlı … plakalı aracın üçüncü kişilere devrinin önlenmesi amacıyla trafik kaydına ihtiyati tedbir şerhi konulmasını talep ederiz.”

Şirket hissesi için:

“Davalının … Ltd. Şti. / A.Ş. nezdindeki hisselerinin üçüncü kişilere devrinin önlenmesi amacıyla ilgili ticaret sicili ve şirket kayıtlarına ihtiyati tedbir konulmasını talep ederiz.”

Bu talepler somut olaya göre uyarlanmalıdır.

Deliller Nasıl Toplanmalıdır?

Mal kaçırma iddiasında delil toplama süreci planlı yürütülmelidir.

Önce taşınmazlar için tapu kayıtları araştırılmalıdır. Araçlar için trafik tescil kayıtları istenmelidir. Şirket hisseleri için ticaret sicili ve şirket kayıtları incelenmelidir. Banka hareketleri için mahkemeden ilgili bankalara müzekkere yazılması talep edilmelidir.

Eğer devir yakın akrabaya yapılmışsa nüfus kayıtlarıyla akrabalık ilişkisi gösterilebilir. Satış bedelinin ödenip ödenmediği banka kayıtlarıyla araştırılabilir. Malın gerçek değeri bilirkişi raporuyla belirlenebilir.

Dava dilekçesinde “davalının tüm banka kayıtları getirilsin” gibi çok genel talepler yerine, mümkünse belirli dönem, belirli banka, belirli hesap ve belirli işlem türleri belirtilmelidir.

Boşanmadan Önce Mal Kaçırmada En Sık Yapılan Hatalar

Bu tür dosyalarda sık yapılan hatalar şunlardır:

Boşanma davası açmadan uzun süre beklemek

Tedbir talep etmemek

Tapu ve araç kayıtlarını araştırmamak

Banka hareketlerini istememek

Malın edinilme tarihini belirlememek

1 Ocak 2002 öncesi ve sonrası dönemi ayırmamak

Kişisel mal ile edinilmiş mal ayrımını yapmamak

Her devri otomatik olarak geçersiz sanmak

Muvazaa, eklenecek değer ve tasarrufun iptali yollarını karıştırmak

Üçüncü kişiye karşı dava gerekip gerekmediğini değerlendirmemek

Talep sonucunu belirsiz yazmak

Mal kaçırma iddiasını delilsiz bırakmak

Tedbir istenirken hangi mal üzerine tedbir istendiğini açık yazmamak

Şirket hisselerinin gerçek değerini araştırmamak

Banka hesaplarından çekilen paranın nereye gittiğini izlememek

Bu hatalar, hak kaybına veya davanın uzamasına neden olabilir.

Mal Kaçırma Şüphesinde Pratik Yol Haritası

Mal kaçırma şüphesi varsa şu adımlar izlenmelidir:

Önce mevcut malvarlığı listesi çıkarılmalıdır.

Taşınmaz, araç, banka, şirket, altın, döviz ve yatırım hesapları belirlenmelidir.

Malların edinilme tarihleri tespit edilmelidir.

Malların evlilikten önce mi sonra mı alındığı belirlenmelidir.

Boşanma davası tarihi ve mal rejiminin sona erme tarihi dikkate alınmalıdır.

Yapılan devirler ve devir tarihleri araştırılmalıdır.

Devir yapılan kişilerin kim olduğu ve yakınlık ilişkisi incelenmelidir.

Satış bedelinin gerçek olup olmadığı araştırılmalıdır.

Banka ödeme kayıtları istenmelidir.

Mal hâlâ devreden eş tarafından kullanılıyor mu bakılmalıdır.

İhtiyati tedbir gerekip gerekmediği değerlendirilmelidir.

TMK m.229 kapsamında eklenecek değer talebi kurulmalıdır.

Muvazaa veya tasarrufun iptali şartları ayrıca değerlendirilmelidir.

Dava dilekçesi her mal için ayrı ve somut hazırlanmalıdır.

Bu yol haritası, mal kaçırma iddiasının daha güçlü şekilde ileri sürülmesini sağlar.

Sonuç

Boşanmadan önce mal kaçırma, aile hukukunda en çok hak kaybı doğuran konulardan biridir. Eşlerden birinin boşanma ihtimali ortaya çıktıktan sonra mallarını üçüncü kişilere devretmesi, banka hesaplarını boşaltması, şirket hisselerini aktarması veya sahte borç ilişkileri kurması diğer eşin katılma alacağını azaltabilir.

Ancak malın devredilmiş olması, diğer eşin hakkını her zaman ortadan kaldırmaz. Türk Medeni Kanunu m.229 kapsamında, diğer eşin katılma alacağını azaltmak amacıyla yapılan devirlerin tasfiye hesabına eklenecek değer olarak dikkate alınması istenebilir.

Mal kaçırma riski varsa Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.389 kapsamında ihtiyati tedbir talep edilebilir. Taşınmazlar, araçlar, şirket hisseleri veya başka malvarlığı değerleri üzerine devir ve temliki önleyici tedbir konulması istenebilir.

Eğer devir gerçekte satış değil de görünürde işlem niteliğindeyse, Türk Borçlar Kanunu m.19 kapsamında muvazaa iddiası gündeme gelebilir. Şartları varsa İcra ve İflas Kanunu m.277 ve devamı hükümlerine dayalı tasarrufun iptali davası da değerlendirilebilir.

Her dosyada doğru yol farklı olabilir. Bu nedenle malın türü, edinilme tarihi, devir tarihi, devir yapılan kişi, satış bedeli, banka kayıtları, malın fiili kullanımı, boşanma davası tarihi ve tarafların ekonomik durumu birlikte incelenmelidir.

Mal kaçırma şüphesi olan dosyalarda hızlı hareket edilmeli, deliller toplanmalı, gerekli tedbirler talep edilmeli ve mal rejiminin tasfiyesi davası teknik şekilde hazırlanmalıdır.