Nafaka Ödenmezse Ne Yapılır?
Nafaka Ödenmezse Ne Yapılır?
Nafaka, mahkeme kararıyla belirlenen ve nafaka borçlusunun düzenli olarak ödemesi gereken bir yükümlülüktür. Boşanma davası devam ederken tedbir nafakası, boşanma kararıyla birlikte yoksulluk nafakası veya iştirak nafakası, bazı durumlarda ise yardım nafakası gündeme gelebilir.
Nafaka borçlusu mahkeme kararına rağmen nafakayı ödemezse, nafaka alacaklısı icra takibi başlatabilir. Şartları oluşmuşsa borçlu hakkında tazyik hapsi de talep edilebilir.
Ancak nafaka ödenmediğinde izlenecek yol, nafakanın türüne, kararın niteliğine, nafakanın birikmiş mi yoksa güncel/cari nafaka mı olduğuna ve daha önce icra takibi başlatılıp başlatılmadığına göre değişir.
Bu nedenle “nafaka ödenmedi, hemen hapis olur” veya “nafaka ödenmezse hiçbir şey yapılamaz” şeklindeki iki uç düşünce de doğru değildir. Sürecin doğru hukuki yolla yürütülmesi gerekir.
Nafaka Nedir?
Nafaka, kanunda öngörülen şartların gerçekleşmesi halinde bir kişinin başka bir kişinin geçimine katkı sağlaması amacıyla ödemekle yükümlü olduğu parasal destektir.
Aile hukukunda en çok karşılaşılan nafaka türleri şunlardır:
Tedbir nafakası
Yoksulluk nafakası
İştirak nafakası
Yardım nafakası
Bu nafaka türlerinin amacı ve hukuki dayanağı farklıdır. Bu nedenle nafaka ödenmediğinde hangi yolun izleneceği de nafakanın türüne göre değişebilir.
Tedbir Nafakası Ödenmezse Ne Yapılır?
Tedbir nafakası, boşanma veya ayrılık davası devam ederken tarafların ve çocukların geçimini sağlamak amacıyla verilen geçici nafakadır.
Türk Medeni Kanunu m.169’a göre boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli geçici önlemleri kendiliğinden alır. Bu önlemler barınma, geçim, eşlerin mallarının yönetimi ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin olabilir.
Tedbir nafakası ödenmezse icra takibi yapılabilir. Ancak burada önemli bir teknik ayrım vardır.
Tedbir nafakası mahkemenin ara kararıyla verilmişse, bu ara karar ilam niteliğinde kabul edilmediğinden uygulamada ilamsız icra takibi yoluyla talep edilir. Buna karşılık nihai kararda hüküm altına alınmış nafaka alacakları bakımından ilamlı icra takibi gündeme gelebilir.
Bu ayrım çok önemlidir. Yanlış takip yolu seçilirse borçlu takibe itiraz edebilir veya takibin iptali gündeme gelebilir.
Yoksulluk Nafakası Ödenmezse Ne Yapılır?
Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf lehine hükmedilen nafakadır.
Türk Medeni Kanunu m.175’e göre boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla diğer taraftan mali gücü oranında nafaka isteyebilir.
Boşanma kararında yoksulluk nafakasına hükmedilmiş ve karar kesinleşmişse, nafaka borçlusu bu nafakayı düzenli ödemek zorundadır. Nafaka ödenmezse ilamlı icra takibi başlatılabilir.
Yoksulluk nafakası aylık irat şeklinde ödeniyorsa, her ay muaccel olan nafaka borcu icra dosyasına eklenebilir. Borçlu düzenli ödeme yapmazsa maaş haczi, banka hesabı haczi, araç veya taşınmaz haczi gibi yollar gündeme gelebilir.
Şartları oluşmuşsa, İcra ve İflas Kanunu m.344 kapsamında tazyik hapsi de talep edilebilir.
İştirak Nafakası Ödenmezse Ne Yapılır?
İştirak nafakası, velayet kendisine verilmeyen anne veya babanın çocuğun bakım, eğitim, sağlık ve yaşam giderlerine katılması amacıyla ödemesi gereken nafakadır.
Türk Medeni Kanunu m.182’ye göre velayet kendisine bırakılmayan taraf, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmakla yükümlüdür.
İştirak nafakası çocuk lehine hükmedilir. Bu nedenle anne veya babanın birbirine karşı kişisel anlaşmazlıkları, iştirak nafakasının ödenmemesine gerekçe olamaz.
Örneğin nafaka borçlusu “çocuğu bana göstermiyorlar, bu yüzden nafaka ödemiyorum” diyemez. Çocukla kişisel ilişki engelleniyorsa bunun ayrı hukuki yolları vardır. Ancak bu durum nafaka borcunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
İştirak nafakası ödenmezse icra takibi yapılabilir. Borçlu çalışıyorsa maaş haczi en etkili yollardan biridir. Ayrıca şartları varsa İİK m.344 kapsamında tazyik hapsi talep edilebilir.
Nafaka Alacağı İçin Hangi İcra Takibi Yapılır?
Nafaka alacağında takip yolu, nafakanın dayandığı karara göre belirlenir.
Eğer nafaka kesinleşmiş mahkeme kararına veya ilam niteliğinde bir hükme dayanıyorsa, genellikle ilamlı icra takibi yapılır.
Eğer boşanma davası devam ederken mahkemenin ara kararıyla tedbir nafakasına hükmedilmişse, bu ara karar ilam niteliğinde olmadığından ilamsız icra takibi gündeme gelebilir.
Bu ayrım uygulamada çok önemlidir. Çünkü ara kararla verilen tedbir nafakasına doğrudan ilamlı icra takibi yapılması halinde borçlu buna karşı şikâyet yoluna başvurabilir.
Bu nedenle icra takibi başlatmadan önce nafaka kararının ara karar mı, nihai karar mı, kesinleşmiş hüküm mü olduğu dikkatle incelenmelidir.
Nafaka Kararının Kesinleşmesi Gerekir mi?
Nafaka alacağının tahsili bakımından kararın niteliği önemlidir.
Boşanma kararında hükmedilen yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası genellikle boşanma kararının kesinleşmesiyle birlikte uygulanır.
Tedbir nafakası ise dava devam ederken verilen geçici bir önlem olduğundan, karar kesinleşmeden de tahsil edilebilir. Çünkü tedbir nafakasının amacı yargılama süresince geçimi sağlamaktır.
Bu nedenle nafaka türü ve kararın içeriği birlikte değerlendirilmelidir.
Nafaka İcra Takibi Nasıl Başlatılır?
Nafaka icra takibi için öncelikle eldeki karar incelenir. Kararın hangi nafaka türüne ilişkin olduğu, ne kadar nafaka hükmedildiği, ödeme tarihleri, artış oranı ve kararın kesinleşip kesinleşmediği belirlenir.
Takip başlatılırken şu belgeler önemlidir:
Mahkeme kararı
Gerekirse kesinleşme şerhi
Tedbir nafakası ara kararı
Nafaka miktarını gösteren hesap tablosu
Birikmiş nafaka hesabı
Kimlik bilgileri
Borçlunun bilinen adresi
Borçlunun işyeri, banka, araç veya taşınmaz bilgileri
Takip talebinde birikmiş nafaka alacağı, işlemiş faiz ve devam eden nafaka alacakları açıkça gösterilmelidir.
Özellikle devam eden aylık nafaka alacakları bakımından takip talebinin doğru kurulması önemlidir. Çünkü bu durum ileride tazyik hapsi başvurusu bakımından da önem taşıyabilir.
Birikmiş Nafaka Nedir?
Birikmiş nafaka, geçmiş aylarda ödenmeyen nafaka borçlarının toplamıdır.
Örneğin borçlu altı ay boyunca aylık 10.000 TL iştirak nafakası ödememişse, 60.000 TL birikmiş nafaka borcu doğar. Buna işlemiş faiz ve takip masrafları da eklenebilir.
Birikmiş nafaka alacağı icra takibine konu edilebilir. Borçlunun maaşı, banka hesapları, aracı, taşınmazı veya diğer malvarlığı değerleri haczedilebilir.
Ancak birikmiş nafaka ile cari nafaka arasında tazyik hapsi bakımından önemli farklar vardır.
Cari Nafaka Nedir?
Cari nafaka, devam eden ve her ay düzenli olarak ödenmesi gereken güncel nafakadır.
Örneğin mahkeme her ay 10.000 TL iştirak nafakasına hükmetmişse, her ay doğan yeni 10.000 TL borç cari nafakadır.
Tazyik hapsi bakımından uygulamada özellikle cari nafaka borcu önemlidir. Çünkü nafaka yükümlülüğüne aykırılık şikâyetlerinde icra emrinin veya ödeme emrinin tebliğinden sonra doğan ve ödenmeyen nafaka borçları dikkate alınır.
Sadece geçmiş dönem birikmiş nafaka alacağı için tazyik hapsi talep edilmesi uygulamada sorun yaratabilir. Birikmiş nafaka için haciz ve tahsil yolları kullanılabilir; tazyik hapsi bakımından ise güncel nafaka yükümlülüğünün ihlali ayrıca değerlendirilmelidir.
Birikmiş Nafaka İçin Hapis İstenebilir mi?
Birikmiş nafaka alacağı icra takibiyle tahsil edilebilir. Ancak tazyik hapsi bakımından her birikmiş nafaka alacağı aynı sonucu doğurmaz.
Uygulamada tazyik hapsi, özellikle icra takibinden ve borçluya usulüne uygun ödeme/icra emri tebliğinden sonra işlemiş cari nafaka borçları bakımından gündeme gelir.
Örneğin yalnızca yıllar önce birikmiş nafaka alacağı için takip başlatılmış ve takipte devam eden aylık nafaka talebi kurulmamışsa, tazyik hapsi bakımından sorun yaşanabilir.
Bu nedenle nafaka icra takibi başlatılırken takip talebinde yalnızca geçmiş birikmiş nafaka değil, devam eden aylık nafaka alacakları da doğru şekilde gösterilmelidir.
Bu teknik ayrım pratikte çok önemlidir. Çünkü yanlış takip kurgusu, tazyik hapsi talebinin reddedilmesine neden olabilir.
Nafaka Ödenmezse Maaş Haczi Yapılabilir mi?
Evet. Nafaka alacaklarında maaş haczi en sık başvurulan tahsil yollarından biridir.
Borçlu bir işte çalışıyorsa, icra dosyasından işyerine maaş haczi müzekkeresi gönderilebilir. İşveren, borçlunun maaşından kesinti yaparak icra dosyasına ödeme yapmak zorunda kalabilir.
Nafaka alacakları bakımından maaş haczinde bazı özel durumlar vardır. Kural olarak maaş haczinde belirli oran sınırlamaları bulunsa da nafaka alacakları daha ayrıcalıklı değerlendirilir.
Nafaka alacağı, alacaklının veya çocuğun geçimiyle doğrudan ilgili olduğu için uygulamada güçlü bir tahsil aracıdır.
Borçlu maaşını elden aldığını iddia ediyorsa, SGK kayıtları, banka hesapları, işyeri bilgileri ve sosyal-ekonomik durum araştırmaları önem kazanabilir.
Nafaka İçin Banka Hesabına Haciz Konulabilir mi?
Evet. Nafaka borçlusu ödemeyi yapmıyorsa banka hesaplarına haciz konulabilir.
İcra dosyasından borçlunun bankalardaki hesaplarına haciz müzekkeresi gönderilebilir. Hesapta para varsa icra dosyasına aktarılması talep edilebilir.
Ancak banka hesabında para bulunmaması, hesabın kapalı olması veya hesaptaki paranın haczedilemez nitelikte olduğu iddiaları ayrıca değerlendirilebilir.
Banka haczi özellikle borçlunun düzenli maaşı görünmüyorsa, serbest çalışıyorsa veya gelirini bankalar üzerinden kullanıyorsa önemlidir.
Araç ve Taşınmaz Haczi Mümkün mü?
Evet. Nafaka borcu ödenmiyorsa borçlunun adına kayıtlı araçlara ve taşınmazlara haciz konulabilir.
Araç haczi, UYAP üzerinden trafik kayıtlarına işlenebilir. Borçlu aracı satmak istediğinde hacizle karşılaşır. Ayrıca şartları varsa aracın yakalanması ve satışı da gündeme gelebilir.
Taşınmaz haczinde ise tapu kaydına haciz işlenir. Borç ödenmezse satış işlemleri gündeme gelebilir.
Ancak nafaka alacağı miktarı, haczedilecek malın değeri, satış masrafları ve tahsil kabiliyeti birlikte değerlendirilmelidir. Bazı dosyalarda maaş haczi daha hızlı sonuç verirken, bazı dosyalarda araç veya taşınmaz haczi daha etkili olabilir.
Nafaka Borcu İçin Emekli Maaşı Haczedilebilir mi?
Emekli maaşlarının haczi konusunda genel kural sınırlıdır. Ancak nafaka alacakları bu konuda özel öneme sahiptir.
Nafaka, kişinin veya çocuğun geçimini sağlamaya yönelik bir alacak olduğundan, emekli maaşının haczi bakımından genel haciz yasaklarından farklı değerlendirmeler yapılabilir.
Bu nedenle borçlunun emekli maaşı varsa, nafaka alacağı için bu maaşa haciz uygulanıp uygulanamayacağı somut icra dosyasına göre değerlendirilmelidir.
Nafaka Borcu İçin Tazyik Hapsi Nedir?
Tazyik hapsi, nafaka borçlusunu mahkeme kararına uymaya zorlamak amacıyla uygulanan özel bir yaptırımdır.
İcra ve İflas Kanunu m.344’e göre nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir.
Tazyik hapsi klasik anlamda bir ceza gibi düşünülmemelidir. Amaç, nafaka borçlusunu nafaka kararına uymaya zorlamaktır.
Bu nedenle borçlu hapse girdikten sonra nafaka borcunu öderse tahliye edilebilir.
Ancak tazyik hapsi kararı verilmesi için bazı şartların oluşması gerekir. Her nafaka borcu otomatik olarak hapis sonucunu doğurmaz.
Tazyik Hapsi İçin Şartlar Nelerdir?
Nafaka borcu nedeniyle tazyik hapsi talep edilebilmesi için genellikle şu şartlar aranır:
Ortada nafakaya ilişkin bir mahkeme kararı bulunmalıdır.
Bu karar gereğince nafaka borcu doğmuş olmalıdır.
Nafaka borcu muaccel hale gelmiş olmalıdır.
Borçlu hakkında icra takibi başlatılmış olmalıdır.
Borçluya ödeme emri veya icra emri usulüne uygun şekilde tebliğ edilmiş olmalıdır.
Tebliğden sonra işlemiş cari nafaka borcu ödenmemiş olmalıdır.
Alacaklı süresi içinde icra ceza mahkemesine şikâyette bulunmalıdır.
Borçlu nafaka borcunu ödemezken hukuken geçerli bir savunma ileri sürmemelidir.
Bu şartlar somut dosyada ayrı ayrı değerlendirilir.
Özellikle tebligat çok önemlidir. Borçluya usulüne uygun tebligat yapılmamışsa tazyik hapsi kararı verilmesi mümkün olmayabilir.
Tazyik Hapsi Nereye Şikâyet Edilir?
Nafaka borcunun ödenmemesi nedeniyle tazyik hapsi talebi icra ceza mahkemesine yapılır.
Şikâyet dilekçesinde icra dosya numarası, nafaka kararının hangi mahkemeden verildiği, borçluya icra emrinin veya ödeme emrinin ne zaman tebliğ edildiği, hangi aylara ilişkin nafakanın ödenmediği ve borç miktarı açıkça yazılmalıdır.
Dilekçeye icra dosyası bilgileri, ödeme/icra emri tebligatı, nafaka kararı ve güncel borç hesabı eklenmelidir.
Şikâyet, genel bir dilekçeyle değil, tazyik hapsi şartlarını gösteren teknik bir dilekçeyle yapılmalıdır.
Tazyik Hapsi Şikâyetinde Süre Var mı?
Evet. Nafaka yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle yapılacak şikâyet süreye tabidir.
İcra ve iflas suçlarında şikâyet süreleri bakımından İcra ve İflas Kanunu’nun ilgili hükümleri dikkate alınır. Uygulamada şikâyetin süresinde yapılması çok önemlidir. Süre kaçırılırsa tazyik hapsi talebi reddedilebilir.
Bu nedenle nafaka ödenmediğinde aylarca beklemek doğru değildir. Özellikle cari nafaka borcu ödenmiyorsa her ay yönünden takip ve şikâyet süresi dikkatle takip edilmelidir.
Tazyik Hapsi Nafaka Borcunu Siler mi?
Hayır. Tazyik hapsi nafaka borcunu ortadan kaldırmaz.
Borçlu tazyik hapsi alsa bile nafaka borcu devam eder. Nafaka alacaklısı icra dosyası üzerinden haciz ve tahsil işlemlerini sürdürebilir.
Tazyik hapsinin amacı borcu silmek değil, borçluyu nafaka kararına uymaya zorlamaktır.
Ayrıca borçlu hapsin uygulanmasına başlandıktan sonra nafaka borcunu öderse tahliye edilebilir. Bu da tazyik hapsinin ödeme baskısı niteliğinde olduğunu gösterir.
Nafaka Borçlusu “Param Yok” Derse Ne Olur?
Nafaka borçlusu ödeme gücünün olmadığını ileri sürebilir. Ancak bu savunma her durumda otomatik olarak sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Mahkeme, borçlunun gerçekten ödeme gücünün bulunup bulunmadığını, çalışıp çalışmadığını, malvarlığını, yaşam standardını, banka kayıtlarını ve sosyal-ekonomik durumunu değerlendirebilir.
Borçlu gerçekten ekonomik durumunun kötüleştiğini düşünüyorsa, tek taraflı olarak nafakayı ödemeyi bırakmamalıdır. Bunun yerine nafakanın azaltılması veya kaldırılması davası açmalıdır.
Nafaka azaltılana veya kaldırılana kadar mevcut mahkeme kararı geçerliliğini korur. Bu nedenle borçlu kendi kararıyla nafaka miktarını düşüremez.
Nafaka Azaltım Davası Açılması Ödemeyi Durdurur mu?
Nafaka borçlusu, ekonomik durumu değiştiyse nafakanın azaltılması veya kaldırılması davası açabilir. Türk Medeni Kanunu m.176 ve m.331, durumun değişmesi halinde nafaka miktarının yeniden belirlenmesine imkân tanır.
Ancak nafaka azaltım davası açılmış olması, mevcut nafaka borcunu kendiliğinden durdurmaz.
Mahkeme yeni bir karar verene kadar eski nafaka kararı geçerliliğini korur. Borçlu, “ben dava açtım, artık nafaka ödemiyorum” diyemez.
Bununla birlikte İİK m.344 kapsamında, borçlunun nafakanın kaldırılması veya azaltılması talebiyle dava açmış olması halinde, ileri sürdüğü sebepler dikkate alınarak tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir.
Bu durum tazyik hapsi bakımından önemlidir; fakat icra borcunun kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Nafaka Borcu İçin Faiz İşler mi?
Evet. Ödenmeyen nafaka alacakları için faiz talep edilebilir.
Nafaka borcu, ödeme günü geldiği halde ödenmemişse muaccel hale gelir. Bu tarihten itibaren faiz gündeme gelebilir.
İcra takibinde birikmiş nafaka alacağı, işlemiş faiz, takip masrafları ve vekâlet ücreti birlikte talep edilebilir.
Ancak faiz hesabı doğru yapılmalıdır. Yanlış faiz hesabı borçlunun itirazına veya icra mahkemesi şikâyetine neden olabilir.
Nafaka Her Ay İcra Dosyasına Eklenebilir mi?
Evet. Devam eden aylık nafaka alacakları icra dosyasında işlemeye devam edebilir.
Örneğin borçlu hakkında iştirak nafakası için takip başlatılmışsa, sonraki aylarda ödenmeyen nafakalar da dosyaya eklenebilir.
Ancak bunun için takip talebinde devam eden nafaka alacaklarının doğru şekilde gösterilmiş olması önemlidir. Aksi halde sonraki aylara ilişkin tahsil veya tazyik hapsi aşamasında teknik sorunlar yaşanabilir.
Nafaka alacaklısı, borçlunun ödeme yapıp yapmadığını düzenli takip etmelidir.
Nafaka Elden Ödenirse Ne Olur?
Nafaka borçlusu nafakayı elden ödüyorsa mutlaka yazılı belge almalıdır.
Elden ödeme yapılmış fakat makbuz veya dekont yoksa, ileride ödeme ispatında ciddi sorun çıkabilir.
En güvenli yöntem, nafakayı banka yoluyla ve açıklama kısmına hangi aya ilişkin olduğu yazılarak ödemektir.
Örneğin:
“Haziran 2026 iştirak nafakası”
“Temmuz 2026 yoksulluk nafakası”
şeklinde açıklama yazılması faydalıdır.
Nafaka alacaklısı açısından da elden ödeme alındıysa makbuz düzenlenmesi ileride uyuşmazlığı önleyebilir.
Nafaka Kısmen Ödenirse Ne Olur?
Nafaka borçlusu nafakanın tamamını değil yalnızca bir kısmını öderse, kalan kısım için icra takibi devam eder.
Örneğin aylık 10.000 TL nafaka borcu varsa ve borçlu 4.000 TL ödemişse, kalan 6.000 TL yönünden borç devam eder.
Kısmi ödeme, borcun tamamen sona erdiği anlamına gelmez.
Tazyik hapsi bakımından da hangi ay için ne kadar ödeme yapıldığı, ödemenin tam olup olmadığı ve borcun hangi kısmının karşılandığı dikkatle hesaplanmalıdır.
Bu nedenle nafaka ödemelerinde açıklama ve dekont düzeni çok önemlidir.
Nafaka Borçlusu İşsizse Ne Olur?
Nafaka borçlusunun işsiz olması, nafaka borcunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Borçlu işsiz kaldıysa veya gelirinde ciddi azalma olduysa nafakanın azaltılması veya kaldırılması için dava açabilir. Ancak mahkeme yeni karar verene kadar mevcut nafaka borcu devam eder.
Mahkeme, borçlunun gerçekten işsiz olup olmadığını, çalışabilecek durumda olup olmadığını, malvarlığını, yaşam standardını ve gelir elde etme imkânlarını değerlendirir.
Sırf kayıtlı işsiz görünmek, her zaman ödeme gücünün bulunmadığı anlamına gelmez.
Nafaka Borçlusu Yurtdışındaysa Ne Yapılır?
Nafaka borçlusunun yurt dışında olması, nafaka borcunu ortadan kaldırmaz.
Borçlunun Türkiye’de malvarlığı, banka hesabı, araç veya taşınmazı varsa bunlar üzerine haciz konulabilir.
Yurt dışındaki borçluya tebligat yapılması, alacağın tahsili ve kararın yabancı ülkede icrası daha teknik süreçler gerektirebilir.
Bu durumda borçlunun bulunduğu ülke, Türkiye ile o ülke arasındaki adli yardımlaşma ilişkisi, nafaka kararının niteliği ve uluslararası anlaşmalar birlikte değerlendirilmelidir.
Nafaka Alacağı Zamanaşımına Uğrar mı?
Nafaka alacaklarında zamanaşımı konusu teknik bir konudur.
Birikmiş nafaka alacakları bakımından genel olarak belirli zamanaşımı süreleri gündeme gelebilir. Bu nedenle geçmişe dönük nafaka alacakları uzun süre takip edilmeden bırakılmamalıdır.
Her dosyada nafakanın türü, karar tarihi, ödeme dönemleri, icra takibi yapılıp yapılmadığı ve zamanaşımını kesen işlemler ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu nedenle nafaka alacağı biriktiyse, vakit kaybetmeden icra takibi yapılması önemlidir.
Nafaka Ödenmediğinde Pratik Yol Haritası
Nafaka ödenmediğinde şu adımlar izlenmelidir:
Öncelikle nafaka kararının türü belirlenmelidir.
Kararın ara karar mı, nihai karar mı olduğu incelenmelidir.
Nafakanın tedbir, yoksulluk, iştirak veya yardım nafakası olduğu tespit edilmelidir.
Ödenmeyen aylar tek tek hesaplanmalıdır.
Birikmiş nafaka ve cari nafaka ayrımı yapılmalıdır.
Doğru takip yolu belirlenmelidir.
İcra takibi başlatılmalıdır.
Borçluya ödeme emri veya icra emrinin usulüne uygun tebliği sağlanmalıdır.
Maaş, banka, araç, taşınmaz ve diğer malvarlığı araştırılmalıdır.
Haciz işlemleri yapılmalıdır.
Cari nafaka ödenmiyorsa şartları varsa icra ceza mahkemesine tazyik hapsi şikâyeti yapılmalıdır.
Borçlu nafaka azaltım veya kaldırma davası açmışsa bunun etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu yol haritası, dosyanın türüne göre uyarlanmalıdır.
Nafaka Ödenmediğinde En Sık Yapılan Hatalalar
Nafaka ödenmediğinde sık yapılan hatalar şunlardır:
Nafakanın türünü belirlemeden takip başlatmak
Ara kararla verilen tedbir nafakasını yanlış takip yoluyla istemek
Takipte devam eden aylık nafakaları göstermemek
Yalnızca birikmiş nafaka için tazyik hapsi beklemek
Tebligat yapılmadan tazyik hapsi talep etmek
Şikâyet süresini kaçırmak
Borçlunun maaş ve malvarlığı araştırmasını yapmamak
Elden ödemeleri yazılı belgeye bağlamamak
Nafaka azaltım davası açıldı diye borcun kendiliğinden durduğunu sanmak
Çocuk gösterilmiyor diye iştirak nafakasının ödenmeyebileceğini düşünmek
Faiz hesabını yanlış yapmak
Hangi ayın nafakasının ödendiğini dekontta belirtmemek
İcra dosyasını düzenli takip etmemek
Bu hatalar tahsil sürecini uzatabilir veya tazyik hapsi talebinin reddine neden olabilir.
Nafaka Borçlusu Açısından Nelere Dikkat Edilmelidir?
Nafaka borçlusu, ekonomik durumu değişmiş olsa bile mahkeme kararını kendiliğinden yok sayamaz.
Nafaka miktarını fazla buluyorsa veya ödeme gücü azaldıysa nafakanın azaltılması ya da kaldırılması için dava açmalıdır.
Ödeme yaparken banka yolunu kullanmalı, açıklama kısmına hangi ayın nafakası olduğunu yazmalıdır.
Elden ödeme yapıyorsa mutlaka yazılı makbuz almalıdır.
İcra emri veya ödeme emri tebliğ edildiyse süreleri kaçırmamalıdır.
Tazyik hapsi şikâyetiyle karşılaşmamak için cari nafaka borçlarını düzenli ödemelidir.
İşsiz kalma, hastalık, gelir azalması veya yeni aile yükümlülükleri gibi durumlar varsa bunları belgelemelidir.
Ancak bu sebepler mahkeme kararı olmadan nafaka borcunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Nafaka Alacaklısı Açısından Nelere Dikkat Edilmelidir?
Nafaka alacaklısı, nafaka ödenmediğinde beklememelidir.
Ödenmeyen ayları düzenli not etmeli, borçlunun yaptığı ödemeleri kontrol etmeli ve banka dekontlarını saklamalıdır.
İcra takibi başlatırken birikmiş nafaka ile devam eden nafaka ayrımını doğru yapmalıdır.
Borçlunun işyeri, banka hesapları, araçları ve taşınmazları araştırılmalıdır.
Borçlu cari nafakayı ödememeye devam ediyorsa, şartları oluştuğunda icra ceza mahkemesine tazyik hapsi şikâyeti yapılmalıdır.
Çocuk için ödenen iştirak nafakasında, çocuğun eğitim, sağlık ve bakım giderleri de ayrıca takip edilmelidir. Mevcut nafaka çocuğun ihtiyaçlarına yetmiyorsa nafaka artırım davası açılması değerlendirilebilir.
Sonuç
Nafaka ödenmediğinde nafaka alacaklısı icra takibi başlatabilir, borçlunun maaşına, banka hesaplarına, araçlarına ve taşınmazlarına haciz koydurabilir. Şartları oluşmuşsa borçlu hakkında İcra ve İflas Kanunu m.344 kapsamında tazyik hapsi talep edilebilir.
Ancak nafaka tahsilinde teknik ayrımlar önemlidir. Tedbir nafakası, yoksulluk nafakası, iştirak nafakası ve yardım nafakası aynı hukuki rejime tabi değildir. Ara kararla verilen tedbir nafakası ile nihai kararda hükmedilen nafakanın takip yolu farklı olabilir.
Birikmiş nafaka icra yoluyla tahsil edilebilir. Tazyik hapsi bakımından ise özellikle cari nafaka borcu, usulüne uygun tebligat ve süresinde şikâyet şartları dikkatle değerlendirilmelidir.
Nafaka borçlusu ödeme gücünün azaldığını düşünüyorsa kendi kararıyla nafakayı kesmemeli; nafakanın azaltılması veya kaldırılması davası açmalıdır. Bu dava açılmış olsa bile mevcut nafaka kararı kendiliğinden ortadan kalkmaz.
Her nafaka dosyası kendi karar tarihi, nafaka türü, takip yolu, ödeme geçmişi, tebligat durumu ve borçlunun ekonomik koşulları dikkate alınarak değerlendirilmelidir.