Nafaka Artırım Davası Nasıl Açılır?

Nafaka artırım davası, daha önce mahkeme kararıyla hükmedilen nafaka miktarının değişen ekonomik ve sosyal koşullar nedeniyle yetersiz kalması halinde açılan davadır. Boşanma kararından sonra tarafların gelir durumu değişebilir, çocuğun ihtiyaçları artabilir, eğitim ve sağlık giderleri çoğalabilir veya mevcut nafaka enflasyon karşısında yetersiz hale gelebilir.

Bu durumda nafaka alacaklısı, aile mahkemesine başvurarak nafaka miktarının artırılmasını talep edebilir. Nafaka artırım davasında temel mesele, önceki nafaka kararından sonra koşullarda ciddi ve haklı bir değişiklik olup olmadığıdır.

Nafaka Artırım Davası Nedir?

Nafaka artırım davası, mevcut nafaka miktarının güncel şartlara göre yeniden belirlenmesini amaçlayan aile hukuku davasıdır.

Bu dava genellikle iki nafaka türü bakımından gündeme gelir:

Birincisi, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşen eş lehine hükmedilen yoksulluk nafakasıdır. Türk Medeni Kanunu m.175’e göre boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla diğer taraftan mali gücü oranında nafaka isteyebilir.

İkincisi ise çocuk lehine hükmedilen iştirak nafakasıdır. Türk Medeni Kanunu m.182 uyarınca velayet kendisine verilmeyen taraf, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmakla yükümlüdür.

Nafaka artırım davasında mahkeme, mevcut nafakanın bugünkü şartlarda yeterli olup olmadığını değerlendirir.

Nafaka Hangi Durumlarda Artırılabilir?

Nafakanın artırılabilmesi için önceki nafaka kararından sonra koşullarda değişiklik meydana gelmiş olması gerekir.

Türk Medeni Kanunu m.176’ya göre tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde irat biçiminde ödenen nafakanın artırılmasına ya da azaltılmasına karar verilebilir.

Çocuk lehine hükmedilen iştirak nafakası bakımından ise Türk Medeni Kanunu m.331 önemlidir. Bu maddeye göre durumun değişmesi halinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirleyebilir veya nafakayı kaldırabilir.

Bu nedenle nafaka artırım davası açılırken yalnızca “nafaka yetmiyor” demek yeterli değildir. Nafakanın neden yetersiz kaldığı somut şekilde açıklanmalıdır.

Nafaka Artırım Sebepleri Nelerdir?

Nafaka artırım davasında ileri sürülebilecek başlıca sebepler şunlardır:

• Enflasyon nedeniyle paranın alım gücünün düşmesi
• Çocuğun yaşının büyümesiyle ihtiyaçlarının artması
• Eğitim giderlerinin artması
• Sağlık giderlerinin ortaya çıkması
• Kira, ulaşım, gıda ve temel yaşam giderlerinin yükselmesi
• Nafaka yükümlüsünün gelirinin artması
• Nafaka alacaklısının ekonomik durumunun kötüleşmesi
• Çocuğun özel okul, kurs, servis veya tedavi giderlerinin doğması
• Önceki nafaka miktarının güncel yaşam koşullarına göre yetersiz kalması

Mahkeme bu sebepleri tek tek değerlendirir. Her artan masraf otomatik olarak nafaka artırımına yol açmaz. Artırım talebinin hakkaniyete uygun olması gerekir.

Yoksulluk Nafakasının Artırılması

Yoksulluk nafakası, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşen eş lehine hükmedilen nafakadır. Bu nafakanın artırılması için nafaka alacaklısının geçim ihtiyaçlarının artması veya nafaka yükümlüsünün mali gücünde artış olması gibi sebepler ileri sürülebilir.

Türk Medeni Kanunu m.176, yoksulluk nafakasının daha sonra değişen koşullara göre artırılmasına veya azaltılmasına imkân tanır. Örneğin nafaka alacaklısının kira giderlerinin artması, temel yaşam masraflarının yükselmesi veya mevcut nafakanın ekonomik koşullar karşısında yetersiz kalması artırım talebine dayanak olabilir.

Ancak mahkeme yalnızca nafaka alacaklısının ihtiyacına bakmaz. Nafaka yükümlüsünün ödeme gücü de değerlendirilir. Bu nedenle tarafların gelirleri, malvarlıkları, çalışma durumları ve sosyal-ekonomik koşulları birlikte incelenir.

İştirak Nafakasının Artırılması

İştirak nafakası, velayet kendisine verilmeyen anne veya babanın, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılması amacıyla hükmedilen nafakadır.

Çocuk büyüdükçe ihtiyaçları artabilir. Okul giderleri, servis, kırtasiye, kurs, sağlık harcamaları, sosyal faaliyetler ve temel yaşam giderleri zamanla değişebilir. Bu nedenle iştirak nafakası, çocuğun güncel ihtiyaçlarına göre artırılabilir.

Türk Medeni Kanunu m.182’ye göre velayet kendisine verilmeyen taraf, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır. Ayrıca TMK m.330’da nafaka miktarı belirlenirken çocuğun ihtiyaçları ile anne ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçlerinin dikkate alınacağı kabul edilir.

Bu nedenle iştirak nafakası artırım davasında temel ölçüt, çocuğun üstün yararı ve güncel ihtiyaçlarıdır.

Nafaka Artırım Davasını Kim Açabilir?

Nafaka artırım davasını, mevcut nafakanın artırılmasında hukuki yararı olan kişi açabilir.

Yoksulluk nafakası bakımından davayı nafaka alacaklısı eski eş açar.

İştirak nafakası bakımından ise velayet kendisine verilen anne veya baba, çocuk lehine nafakanın artırılmasını talep edebilir. Çünkü iştirak nafakası her ne kadar velayet sahibi ebeveyne ödeniyor gibi görünse de asıl amacı çocuğun bakım ve eğitim giderlerinin karşılanmasıdır.

Nafaka Artırım Davası Kime Karşı Açılır?

Nafaka artırım davası, nafaka ödemekle yükümlü olan kişiye karşı açılır.

Yoksulluk nafakasında davalı, nafaka yükümlüsü eski eştir.

İştirak nafakasında ise davalı, velayet kendisinde olmayan ve çocuğun giderlerine katılmakla yükümlü olan anne veya babadır.

Dava dilekçesinde mevcut nafaka kararı, nafakanın hangi dosyada hükmedildiği, mevcut nafaka miktarı, artırım talebinin gerekçeleri ve talep edilen yeni nafaka miktarı açıkça belirtilmelidir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Nafaka artırım davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde asliye hukuk mahkemesi, aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakabilir.

Boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında yetki bakımından Türk Medeni Kanunu m.177 önemlidir. Bu maddeye göre boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.

Bu nedenle nafaka artırım davası açılırken hem görevli mahkeme hem de yetkili mahkeme doğru belirlenmelidir.

Nafaka Artırım Davasında Hangi Deliller Kullanılır?

Nafaka artırım davasında tarafların ekonomik ve sosyal durumlarının ispatı önemlidir.

Bu davada şu deliller kullanılabilir:

• Önceki boşanma veya nafaka kararı
• Tarafların gelir belgeleri
• Maaş bordroları
• SGK kayıtları
• Vergi kayıtları
• Banka kayıtları
• Tapu ve araç kayıtları
• Kira sözleşmeleri
• Faturalar
• Okul, servis, kurs ve kırtasiye giderleri
• Sağlık giderlerine ilişkin belgeler
• Çocuğun özel ihtiyaçlarını gösteren belgeler
• Sosyal ve ekonomik durum araştırması
• Tanık beyanları

Özellikle iştirak nafakası artırımında çocuğun güncel eğitim, sağlık ve bakım giderlerinin belgelenmesi önemlidir.

Enflasyon Tek Başına Nafaka Artırımı İçin Yeterli midir?

Enflasyon, nafaka artırım davalarında önemli bir etkendir. Çünkü zaman içinde paranın alım gücü düşebilir ve önceki nafaka miktarı güncel yaşam koşullarına göre yetersiz kalabilir.

Ancak mahkeme yalnızca enflasyona bakarak otomatik artırım yapmaz. Tarafların ekonomik durumları, nafaka yükümlüsünün ödeme gücü, nafaka alacaklısının ihtiyacı ve çocuğun giderleri birlikte değerlendirilir.

Bu nedenle dava dilekçesinde ekonomik koşullar anlatılırken, somut giderlerin de gösterilmesi daha güçlü bir hukuki zemin oluşturur.

Nafaka Yükümlüsünün Gelirinin Artması Önemli midir?

Nafaka yükümlüsünün gelirinin artması, nafaka artırım davasında dikkate alınabilir. Örneğin nafaka yükümlüsünün yeni bir işe başlaması, maaşının yükselmesi, ticari gelir elde etmesi, malvarlığının artması veya yaşam standardının belirgin şekilde yükselmesi artırım talebini destekleyebilir.

Ancak nafaka yükümlüsünün gelirinin artması tek başına yeterli olmayabilir. Mahkeme, nafaka alacaklısının ihtiyacını ve hakkaniyeti de değerlendirir.

İştirak nafakası bakımından ayrıca çocuğun ihtiyaçları ön plandadır. Çünkü çocuk, anne ve babasının ekonomik gücü oranında bakım ve eğitim giderlerinden yararlanmalıdır.

Nafaka Artırımında Hâkim Taleple Bağlı mıdır?

Nafaka artırım davasında talep edilen miktar önemlidir. Dava dilekçesinde mevcut nafaka miktarı ve talep edilen yeni nafaka miktarı açıkça yazılmalıdır.

Mahkeme, tarafların sosyal ve ekonomik durumunu araştırır ve hakkaniyete uygun bir miktar belirler. Ancak talebin net, makul ve dosyadaki delillerle uyumlu olması gerekir.

Bu nedenle dava açarken “nafakanın artırılmasını istiyorum” demek yerine, mevcut nafakanın ne kadar olduğu ve ne kadar artırılmasının talep edildiği açıkça gösterilmelidir.

Nafaka İçin Her Yıl Artış Oranı Belirlenebilir mi?

Türk Medeni Kanunu m.176’da, hâkimin istem halinde irat biçiminde ödenmesine karar verilen nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabileceği düzenlenmiştir.

Benzer şekilde iştirak nafakası bakımından da mahkeme, çocuğun ihtiyaçlarını ve tarafların ekonomik durumunu dikkate alarak ileriki yıllar için artış düzenlemesi yapabilir.

Bu nedenle nafaka artırım davasında yalnızca bugünkü nafakanın artırılması değil, gelecek yıllarda nafakanın hangi oranda artırılacağı da talep edilebilir. Uygulamada bu artış genellikle ekonomik göstergeler dikkate alınarak belirlenebilir.

Nafaka Artırım Davası Ne Kadar Sürer?

Nafaka artırım davasının süresi mahkemenin iş yoğunluğuna, tarafların delillerine, sosyal ve ekonomik durum araştırmasının ne kadar sürede tamamlandığına ve dosyanın kapsamına göre değişir.

Dava sırasında mahkeme tarafların ekonomik durumlarını araştırabilir, ilgili kurumlardan kayıtlar isteyebilir ve gerektiğinde tanık dinleyebilir.

Bu nedenle dava süresi her dosyada aynı değildir. Ancak dava dilekçesinin açık hazırlanması ve giderleri gösteren belgelerin dosyaya eklenmesi sürecin daha sağlıklı ilerlemesini sağlar.

Nafaka Artırım Kararı Ne Zamandan İtibaren Geçerli Olur?

Nafaka artırım davalarında artırım talebinin hangi tarihten itibaren geçerli olacağı önemlidir. Uygulamada mahkemeler, somut dosyanın özelliklerine göre karar verir. Bu nedenle dava dilekçesinde artırımın dava tarihinden itibaren uygulanması talep edilebilir.

Bu noktada hak kaybı yaşanmaması için dava tarihi, talep sonucu ve istenen miktar dikkatli yazılmalıdır.

Nafaka Artırım Davasına Karşı Ne Savunma Yapılabilir?

Nafaka yükümlüsü, artırım talebine karşı kendi ekonomik durumunu ve ödeme gücünü açıklayabilir.

Örneğin gelirinin azaldığını, işsiz kaldığını, sağlık sorunları yaşadığını, yeni bakmakla yükümlü olduğu kişiler bulunduğunu veya talep edilen artışın hakkaniyete aykırı olduğunu ileri sürebilir.

Ancak bu savunmaların da somut belgelerle desteklenmesi gerekir. Mahkeme yalnızca taraf beyanlarına göre değil, dosyadaki delillere ve sosyal-ekonomik durum araştırmasına göre karar verir.

Nafaka Azaltım veya Kaldırma Davası Açılabilir mi?

Nafaka artırım davasının karşısında nafaka azaltım veya nafakanın kaldırılması davaları da bulunur.

Türk Medeni Kanunu m.176 ve m.331, durumun değişmesi halinde nafaka miktarının yeniden belirlenmesine imkân tanır. Bu değişiklik yalnızca artırım yönünde olmak zorunda değildir. Şartları varsa nafakanın azaltılması veya kaldırılması da talep edilebilir.

Örneğin nafaka alacaklısının ekonomik durumunun ciddi şekilde iyileşmesi, nafaka yükümlüsünün ödeme gücünün ağır şekilde azalması veya çocuğun ihtiyaçlarında değişiklik olması gibi durumlarda azaltım ya da kaldırma talepleri gündeme gelebilir.

Sonuç

Nafaka artırım davası, mevcut nafaka miktarının değişen ekonomik ve sosyal koşullar karşısında yetersiz hale gelmesi durumunda açılan önemli bir aile hukuku davasıdır.

Yoksulluk nafakası bakımından tarafların mali durumları ve hakkaniyet; iştirak nafakası bakımından ise çocuğun ihtiyaçları, anne ve babanın ödeme gücü ve çocuğun üstün yararı dikkate alınır.

Dava açılırken mevcut nafaka kararı, nafakanın yetersiz kalma sebepleri, tarafların ekonomik durumları ve talep edilen yeni nafaka miktarı açıkça gösterilmelidir. Eğitim, sağlık, kira, fatura ve diğer yaşam giderlerine ilişkin belgeler dosyaya eklenmelidir.

Her nafaka artırım davası kendi özel koşullarına göre değerlendirilir. Bu nedenle önceki karar, güncel ekonomik durum, çocuğun ihtiyaçları ve tarafların ödeme gücü birlikte ele alınmalıdır.