Nişan Bozulursa Takılar ve Hediyeler Kime Kalır? Tazminat ve Süreler
Nişanlanma, iki kişinin birbirine evlenme vaadinde bulunmasıyla kurulur. Nişan için resmî bir şekil şartı yoktur; tören yapılması veya yüzük takılması şart değildir. Nişan bozulduğunda en sık yaşanan anlaşmazlıklar, takılan altınların ve hediyelerin kime kalacağı ile yapılan masrafların kim tarafından karşılanacağıdır.
Nişan Evlenmeye Zorlamaz
Nişanlanma, taraflara evlenmeye zorlamak için dava hakkı vermez. Nişan bozulursa ödeneceği önceden kararlaştırılan cayma tazminatı da istenemez. Nişanı bozan taraf, aşağıda açıklanan hediyelerin iadesi ve tazminat kurallarına tabidir.
Hediyelerin Geri Verilmesi
Nişan evlenme dışında bir sebeple sona ererse, nişanlıların birbirine veya anne-babalarının ya da onlar gibi davranan kişilerin verdiği alışılmışın dışındaki hediyeler geri istenebilir. Bu talep için kusur aranmaz; nişanı kim bozmuş olursa olsun hediyeler iade edilir.
| Hediye | Genel uygulama |
|---|---|
| Nişanda takılan altın, bilezik, set ve ziynet eşyası | Alışılmışın dışında sayılır, geri istenebilir |
| Değerli saat, mücevher, araç veya taşınmaz | Geri istenebilir |
| Çiçek, çikolata, kıyafet ve küçük hediyeler | Alışılmış hediye sayılır, genellikle geri istenemez |
Hediye aynen duruyorsa aynen, artık mevcut değilse (örneğin altın bozdurulmuşsa) sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre bedeli istenir. Davada altınların cinsi, adedi ve gramı tek tek gösterilmelidir. Nişan video ve fotoğrafları, tanık beyanları ve kuyumcu fişleri en önemli delillerdir.
Maddi Tazminat
Nişanı haklı bir sebep olmaksızın bozan veya bozulmasına kendi kusuruyla sebep olan taraf, diğer tarafa, onun anne-babasına veya onlar gibi davranan kişilere karşı maddi tazminat öder. Tazmin edilen zarar, iyiniyetle evlenme amacıyla yapılan uygun harcamalar ve fedakârlıklar nedeniyle uğranan zarardır. Örneğin:
- Evliliğe hazırlık için alınan ve kullanılamayan eşyalar,
- Nişan veya düğün için yapılan ve iade edilmeyen ödemeler,
- Evlilik için işten ayrılma veya başka bir şehre taşınma gibi fedakârlıklar.
Harcamaların fatura, dekont ve sözleşmelerle belgelenmesi gerekir.
Manevi Tazminat
Nişanın bozulması yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan nişanlı, kusurlu olan taraftan manevi tazminat isteyebilir. Düğüne günler kala ve ağır bir şekilde terk edilme veya çevre önünde küçük düşürülme gibi durumlar manevi tazminata konu olabilir. Tazminatın miktarını hakim, tarafların kusur durumunu ve ekonomik koşullarını dikkate alarak belirler.
Süre ve Görevli Mahkeme
| Konu | Kural |
|---|---|
| Dava süresi | Nişanın sona ermesinden itibaren 1 yıl |
| Görevli mahkeme | Aile mahkemesi; aile mahkemesi olmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi |
| Arabuluculuk | Zorunlu değil |
Bir yıllık süre geçtikten sonra açılan davada davalı zamanaşımı savunmasında bulunursa dava reddedilir. Bu nedenle nişan bozulduktan sonra beklemeden harekete geçmek önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
Nişanı ben bozdum, takıları geri vermek zorunda mıyım?
Hediyelerin iadesinde kusur aranmaz. Nişanı kim bozarsa bozsun, alışılmışın dışındaki hediyeler karşılıklı olarak geri istenebilir.
Nişan masraflarını geri isteyebilir miyim?
Nişan haklı bir sebep olmadan bozulduysa, iyiniyetle evlenme amacıyla yapılan uygun harcamalar kusurlu taraftan maddi tazminat olarak istenebilir. Harcamaların belgelenmesi gerekir.
Düğünde takılan takılar da nişan hediyesi gibi mi değerlendirilir?
Hayır. Düğünde takılan takılar evlilik gerçekleştiği için nişan hediyesi sayılmaz. Boşanma hâlinde bu takılar kural olarak kadına ait kabul edilir.
Nişan bozulalı bir yıldan fazla oldu. Hediyeleri yine de isteyebilir miyim?
Dava açılabilir; ancak karşı taraf zamanaşımı savunmasında bulunursa talep reddedilir. Sürenin geçip geçmediği, nişanın sona erdiği tarihe göre hesaplanır.