İstinaf Başvurusu: Süre, Harç ve Süreç
Hukuk davalarında ilk derece mahkemesinin kararına karşı ilk başvurulacak kanun yolu istinaftır. İstinaf başvurusunu bölge adliye mahkemesi inceler ve dosyayı hem maddi olaylar hem de hukuki değerlendirme bakımından yeniden ele alabilir. Ancak inceleme, kamu düzeni dışında başvuru dilekçesinde gösterilen sebeplerle sınırlıdır. Bu nedenle istinaf dilekçesinin özenle hazırlanması sonucu doğrudan etkiler.
İstinaf Hakkında Temel Bilgiler
| Konu | Kural |
|---|---|
| Süre | Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta (HMK m.345) |
| Nereye verilir? | Kararı veren ilk derece mahkemesine; başka bir yer mahkemesine veya UYAP üzerinden de verilebilir |
| Kim inceler? | Bölge adliye mahkemesinin ilgili hukuk dairesi; Sakarya’daki mahkemelerin kararlarını Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi inceler |
| Masraf | İstinaf başvurma harcı, istinaf karar harcı ve tebligat giderleri |
| İstinaf edilemeyen kararlar | Dava değeri istinaf sınırını geçmeyen mal varlığı davaları; 2026’da açılan davalar için sınır 50.000 TL |
İstinaf Dilekçesinde Neler Olmalı? (HMK m.342)
- Başvuran ve karşı tarafın bilgileri, varsa vekillerinin bilgileri
- İstinaf edilen kararın mahkemesi, tarihi ve numarası ile tebliğ tarihi
- İstinaf sebepleri ve gerekçesi: kararın hangi yönlerden hatalı olduğu
- Talep sonucu: kararın kaldırılması ve davanın kabulü veya reddi gibi
- İmza
İstinaf sebepleri gösterilmeden yapılan genel bir başvuruda bölge adliye mahkemesi yalnızca kamu düzenine aykırılık olup olmadığını inceler. Bu durumda diğer hatalar dikkate alınmayabilir.
Başvurudan Sonra Ne Olur?
- Ön kontrol: İlk derece mahkemesi başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığını, kararın kesin olup olmadığını ve harcın tam ödenip ödenmediğini kontrol eder. Harcı eksik olan başvurana bir haftalık süre verilir.
- Cevap: İstinaf dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilir. Karşı taraf iki hafta içinde cevap verebilir ve bu süre içinde katılma yoluyla istinaf başvurusunda bulunabilir.
- İnceleme: Bölge adliye mahkemesi dosyayı inceler; gerekli görürse duruşma açar, tanık dinler veya bilirkişi incelemesi yaptırır.
Bölge Adliye Mahkemesinin Verebileceği Kararlar
| Karar | Anlamı |
|---|---|
| Esastan ret | İlk derece kararı yerinde bulunur; karar aynı kalır |
| Kaldırma ve yeniden esas hakkında karar | Bölge adliye mahkemesi kararı kaldırır ve davayı kendisi karara bağlar |
| Kaldırıp geri gönderme | Önemli usul hataları veya eksik inceleme nedeniyle dosya ilk derece mahkemesine geri gönderilir |
Yeni Vakıa ve Delil Yasağı
İlk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen vakıalar ve gösterilmeyen deliller, istinaf aşamasında kural olarak dikkate alınmaz (HMK m.357). Kamu düzenine ilişkin konular ile elde olmayan sebeplerle ilk derece mahkemesinde sunulamayan deliller bu yasağın istisnasıdır. Bu kural, delillerin ilk derece mahkemesinde eksiksiz sunulmasının neden önemli olduğunu gösterir.
İstinaf ve İcra
İstinaf başvurusu, para alacaklarına ilişkin kararların icraya konulmasını kendiliğinden durdurmaz. Borçlu teminat göstererek icranın geri bırakılmasını isteyebilir. Kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmazın mülkiyetine ilişkin kararlar ise kesinleşmeden zaten yerine getirilemez.
Sık Sorulan Sorular
İstinaf incelemesi ne kadar sürer?
Bölge adliye mahkemesinin iş yüküne ve dosyanın niteliğine göre değişir; birkaç aydan bir yılın üzerine kadar uzayabilir.
Karşı taraf istinafa başvurdu, benim de itirazlarım var. Ne yapabilirim?
İstinaf dilekçesinin size tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevap dilekçenizle birlikte katılma yoluyla istinaf başvurusunda bulunabilirsiniz. Karşı taraf başvurusundan vazgeçerse katılma yoluyla istinaf da hükümsüz kalır.
İstinaf süresini kaçırdım, ne olur?
Karar kesinleşir. Tebligatın usulsüz yapıldığı durumlar dışında süreyi kurtarmanın yolu yoktur. Süreyi hesaplamak için süre hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.