Bu rehber, bir hukuk davasının dava açmadan önceki hazırlıktan kararın icrasına kadar nasıl ilerlediğini Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) çerçevesinde aşama aşama anlatır. Her başlık, konuyu ayrıntılı olarak ele alan bir yazıya bağlanır.
Bir Hukuk Davası Nasıl İlerler?
| Aşama | Ne olur? |
|---|---|
| Dava öncesi | Görevli ve yetkili mahkeme belirlenir; gerekiyorsa arabulucuya başvurulur |
| Dava açılması | Dava dilekçesi verilir, harç ve gider avansı yatırılır |
| Dilekçeler aşaması | Davalıya tebligat yapılır; cevap ve gerekiyorsa diğer dilekçeler verilir |
| Ön inceleme ve tahkikat | Dava şartları incelenir, deliller toplanır; tanık ve bilirkişi dinlenir |
| Karar | Mahkeme hükmü açıklar ve gerekçeli kararı yazar |
| Kanun yolları | Karara karşı istinaf ve temyiz yoluna başvurulabilir |
| Kesinleşme ve icra | Karar kesinleşir; gereği yerine getirilmezse ilamlı icra takibi yapılabilir |
Dava Açmadan Önce
- Görevli ve Yetkili Mahkeme: Dava Nerede Açılır?: Hangi davanın hangi mahkemede ve hangi şehirde açılacağı.
- Dava Şartları ve Zorunlu Arabuluculuk: Dava açmadan önce arabulucuya gitmenin zorunlu olduğu davalar.
- Dava Harcı ve Gider Avansı: Harçların hesaplanması ve giderlerin kime yükletildiği.
- Adli Yardım: Dava masraflarını karşılayamayanlar için başvuru yolu.
Dava Açılırken ve Dilekçeler Aşaması
- Dava Dilekçesi Nasıl Yazılır?: Dilekçede bulunması gereken unsurlar ve dilekçe iskeleti.
- Belirsiz Alacak Davası Kaldırıldı: Kısmi Dava ve Talep Artırımı: 7589 sayılı Kanunla gelen yeni kısmi dava ve talep artırımı sistemi.
- Cevap Dilekçesi ve Süresi: Cevap süresi, ek süre ve cevap verilmemesinin sonuçları.
- Basit ve Yazılı Yargılama Usulü: İki usul arasındaki farklar ve hangi davanın hangi usule tabi olduğu.
Tebligat ve Süreler
- Tebligat ve E-Tebligat: Tebliğ tarihinin nasıl belirlendiği ve usulsüz tebligat.
- Adli Tatil ve Hukuki Süre Hesaplama: Sürelerin hesaplanması, adli tatilin etkisi ve süre hesaplama aracı.
Yargılama Süreci
- Ön İnceleme Duruşması: Uyuşmazlık konularının belirlenmesi ve delil için verilen kesin süreler.
- Duruşmaya Gelmemek: Dosyanın İşlemden Kaldırılması: Üç aylık yenileme süresi ve davanın açılmamış sayılması.
- Davanın Islahı: Talep miktarının artırılması ve usul işlemlerinin düzeltilmesi.
- Davadan Feragat, Kabul ve Sulh: Davayı karar beklemeden sona erdiren yollar ve masrafları.
- Hâkimin Reddi: Ret sebepleri, süresi ve usulü.
İspat ve Deliller
- İspat Yükü ve Senetle İspat Zorunluluğu: Kim neyi ispatlar, tanıkla ispatın sınırları.
- Tanık Dinletme: Tanık listesi, gider avansı ve tanıklıktan çekinme.
- Bilirkişi Raporuna İtiraz: İki haftalık süre, itiraz sebepleri ve uzman görüşü.
Geçici Hukuki Korumalar
- Delil Tespiti: Kaybolma tehlikesi olan delillerin önceden kayda geçirilmesi.
- İhtiyati Tedbir: Dava sonuna kadar mevcut durumun korunması, teminat ve süreler.
Karar ve Kanun Yolları
- Gerekçeli Karar ve Kesinleşme Şerhi: Kısa karar ile gerekçeli karar farkı, kararın ne zaman kesinleştiği ve şerhin nasıl alındığı.
- İstinaf Başvurusu: İki haftalık süre, harcın yatırılması ve bölge adliye mahkemesindeki inceleme.
- Temyiz Başvurusu: Bir aylık süre, temyiz sebepleri ve Yargıtay incelemesi.
- İstinaf ve Temyiz Sınırları: Hangi kararların kesin olduğu ve her yıl güncellenen parasal sınırlar.
Karardan Sonra
- Yargılama Giderleri ve Vekâlet Ücreti: Davayı kaybeden tarafın hangi masrafları ödediği ve vekâlet ücretinin belirlenmesi.
- Kesin Hüküm: Aynı davanın neden yeniden açılamadığı ve kesin hükmün sınırları.
- Yargılamanın İadesi: Kesinleşmiş bir kararın hangi sınırlı sebeplerle yeniden görülebildiği.
- İlamlı İcra Takibi: Mahkeme kararının icraya konulması, icra emri ve icranın geri bırakılması.
İlgili Rehberler
- Dilekçe Örnekleri: Sık kullanılan dilekçelerin Word örnekleri.
- İtirazın İptali Davası: İcra takibine itiraz edilmesinden sonra açılan dava.
- İşçi Alacaklarında Zorunlu Arabuluculuk: İş davalarından önce arabuluculuk süreci.
Bu Rehber Hakkında
Rehberdeki yazılar genel bilgi amaçlıdır ve her davanın kendine özgü koşullarını karşılamayabilir. Süreler kesin olduğundan, bir tebligat aldığınızda son günü gecikmeden hesaplayın. Kanun değişiklikleri nedeniyle tutar ve süreler değişmiş olabilir. Dilekçelerde ve kararlarda geçen terimlerin kısa açıklamaları için Hukuk Sözlüğü sayfasına bakabilirsiniz.