İlamlı İcra Takibi: Mahkeme Kararı Nasıl İcraya Konulur?
Davayı kazanmak her zaman alacağın tahsil edildiği anlamına gelmez. Karşı taraf kararın gereğini kendiliğinden yerine getirmezse, mahkeme kararı (ilam) icra dairesi aracılığıyla zorla yerine getirilir. Bu yola ilamlı icra takibi denir. İlamlı takipte borcun varlığı mahkemece belirlendiği için, ilamsız takipteki gibi ödeme emrine itirazla takibi durdurmak mümkün değildir.
Hangi Belgelerle İlamlı Takip Yapılır?
- Mahkeme kararları (ilamlar)
- Mahkeme huzurunda yapılan sulh ve kabuller
- Noterde düzenlenen ve para borcu ikrarı içeren bazı senetler
- İcra edilebilirlik şerhi alınmış arabuluculuk anlaşma belgeleri
- Hakem kararları ve kanunun ilam niteliğinde saydığı diğer belgeler
Kararın Kesinleşmesini Beklemek Gerekir mi?
Kural olarak hayır. Para alacağına ilişkin kararlar istinaf veya temyiz aşamasındayken de icraya konulabilir. Ancak bazı kararlar kesinleşmeden yerine getirilemez:
| Kesinleşme gerekmez (kural) | Kesinleşme gerekir |
|---|---|
| Para alacağına ilişkin kararlar (tazminat, işçilik alacağı, kira alacağı vb.) | Kişiler hukukuna ilişkin kararlar (örneğin ad, soyadı) |
| Nafaka kararları | Aile hukukuna ilişkin kararlar (örneğin boşanma, velayet düzenlemesi) |
| Kira ilişkisinden doğan tahliye kararları | Taşınmaz üzerindeki aynî haklara ilişkin kararlar (örneğin tapu iptali ve tescil) |
Kesinleşme gerektiren kararların yargılama gideri ve vekâlet ücreti bölümleri de kural olarak karar kesinleşmeden takibe konulamaz. Diğer kararlarda bu kalemlerin ne zaman takibe konulabileceği, kararın türüne göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Takip Nasıl Başlatılır?
- Takip talebi: Alacaklı, kararın aslı veya onaylı örneğiyle icra dairesine başvurur. Başvuru UYAP üzerinden de yapılabilir. İlamlı takip için kanunda özel bir yetkili icra dairesi kuralı bulunmaz.
- İcra emri: İcra dairesi borçluya icra emri gönderir. Para alacağında borçluya ödeme için tebliğden itibaren yedi gün verilir.
- Haciz: Süre içinde ödeme yapılmaz ve icranın geri bırakılması kararı da getirilmezse alacaklının talebiyle haciz işlemlerine geçilir.
Takibe kararın asıl alacağının yanında, kararın öngördüğü faiz, yargılama giderleri ve vekâlet ücreti de dahil edilebilir.
Borçlu Ne Yapabilir?
- İcra emrine itiraz: Borçlu, karar tarihinden sonra borcun ödendiğini, ertelendiğini veya zamanaşımına uğradığını ileri sürerek yedi gün içinde icra mahkemesine başvurabilir. Ödeme veya erteleme iddiası kural olarak resmî ya da imzası ikrar edilmiş bir belgeyle ispatlanmalıdır.
- Şikâyet: İcra emrinde veya icra işlemlerinde usule aykırılık varsa icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilebilir.
- İcranın geri bırakılması (tehiri icra): Kararı istinaf veya temyize taşıyan borçlu, teminat göstererek kanun yolu merciinden icranın geri bırakılması kararı getirebilir. Bu karar gelene kadar icra dairesi borçluya süre verir. Nafaka kararlarında teminat karşılığında bile icranın durdurulmasına karar verilemez.
Karar Sonradan Bozulursa
Takip sırasında karar üst mahkemece kaldırılır veya bozulursa icra işlemleri o noktada durur. Kesin olarak kaldırılan bir karara dayanılarak tahsil edilen para, borçlunun talebiyle iade edilir. Bu nedenle kesinleşmemiş bir kararla takip yapan alacaklı, kararın kaldırılması ihtimalini de hesaba katmalıdır.
İlam Zamanaşımı
Mahkeme kararına dayanan alacak kural olarak on yıllık zamanaşımına tabidir. Takip başladıktan sonra uzun süre hiçbir icra işlemi yapılmazsa zamanaşımı yeniden işleyebilir. Uzun süre beklemeye alınan dosyalarda bu sürenin takip edilmesi önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
İlamlı takipte ödeme emrine itiraz edersem takip durur mu?
Hayır. İlamlı takipte icra dairesine yapılan itiraz takibi durdurmaz. Takibi durdurmak için icra mahkemesine başvurmak veya kanun yolundan icranın geri bırakılması kararı almak gerekir.
Boşanma kararındaki tazminatı karar kesinleşmeden isteyebilir miyim?
Boşanma kararı aile hukukuna ilişkin olduğundan, bu karara bağlı maddi ve manevi tazminat kural olarak boşanma hükmü kesinleşmeden icraya konulamaz. Nafaka ise kesinleşme beklenmeden takibe konulabilir.
Karşı tarafın malı yoksa ne olur?
Haczedilebilir mal veya gelir bulunamazsa alacak tahsil edilemeyebilir. Borçlunun maaşı, banka hesapları, araç ve taşınmazları üzerinde araştırma yapılabilir; mal kazanıldığında haciz istenebilir.