Davanın Islahı
Yargılama ilerledikçe, dava açılırken yapılan bir hatanın ya da eksik bırakılan bir talebin farkına varılabilir. Islah, taraflardan birinin daha önce yaptığı usul işlemlerini tamamen veya kısmen düzeltmesine imkân veren kurumdur (HMK m.176). Uygulamada en çok, kısmi davada bilirkişi raporundan sonra talep edilen miktarı artırmak için kullanılır.
Islahın Şartları
- Zaman: Islah, tahkikat sona erinceye kadar yapılabilir (HMK m.177). Sözlü yargılamaya geçildikten sonra ıslah yapılamaz.
- Sayı: Taraflardan her biri aynı davada yalnızca bir kez ıslah yapabilir.
- Kapsam: Islahla iddia veya savunma genişletilebilir ya da değiştirilebilir; dava dilekçesi, cevap dilekçesi ve tanık listesi gibi işlemler düzeltilebilir.
- Sınır: Islah yalnızca aynı dava içindeki usul işlemlerini düzeltir; ıslahla davaya yeni bir taraf eklenemez ve dava açılırken bulunmayan bir dava şartı sonradan sağlanmış sayılmaz.
Yargıtay uygulamasına göre bozma kararından sonra ilk derece mahkemesinde ıslah yapılamaz.
Kısmen ve Tamamen Islah
| Konu | Kısmen ıslah | Tamamen ıslah |
|---|---|---|
| Ne yapılır? | Belirli bir işlem düzeltilir; örneğin talep miktarı artırılır | Dava baştan itibaren yeniden düzenlenir |
| Nasıl yapılır? | Duruşmada sözlü olarak veya dilekçeyle | Islah beyanından sonra mahkemenin verdiği bir haftalık süre içinde yeni dilekçe verilir |
| Sonuç | Düzeltilen işlem geçersiz sayılır, diğerleri geçerli kalır | Önceki işlemlerin çoğu geçersiz hâle gelir |
Tamamen ıslahta yeni dilekçe süresinde verilmezse ıslah yapılmamış sayılır ve yargılamaya eski dilekçelere göre devam edilir.
Islah Harcı ve Giderleri
Islahla talep miktarı artırılıyorsa, artırılan kısım için peşin harç tamamlanır. Islah eden taraf ayrıca ıslah nedeniyle geçersiz hâle gelen işlemlerin giderlerini ve karşı tarafın bu nedenle uğradığı veya uğrayabileceği zararları ödemekle yükümlüdür (HMK m.178). Mahkeme bu giderler için avans isteyebilir; avans yatırılmazsa ıslah yapılmamış sayılır.
Islah ve Zamanaşımı
Kısmi davada dava edilmeyen kısım için zamanaşımı işlemeye devam eder. Islahla artırılan kısım bakımından zamanaşımı ıslah tarihine göre değerlendirilir ve karşı taraf ıslaha karşı zamanaşımı def’inde bulunabilir. Bu nedenle uzun süren davalarda ıslahın geciktirilmesi, artırılan kısmın zamanaşımına uğramasına yol açabilir. Kısmi davada ise 31 Temmuz 2026’dan itibaren talep, tahkikatın sonuna kadar bir defaya mahsus ıslaha gerek olmadan artırılabilir.
Sık Sorulan Sorular
Islahı kaç kez yapabilirim?
Aynı davada taraflardan her biri yalnızca bir kez ıslah yapabilir.
Islah dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilir mi?
Evet. Karşı taraf ıslaha karşı beyanda bulunabilir ve zamanaşımı def’ini ileri sürebilir.
Bilirkişi raporu talebimden fazla çıktı, ne yapmalıyım?
Kısmi davada talebinizi tahkikatın sonuna kadar bir kez ıslaha gerek olmadan artırabilir veya ıslah yoluna gidebilirsiniz. Mahkeme taleple bağlı olduğundan artırım yapılmazsa talep edilenden fazlasına karar verilmez.