Davadan Feragat, Kabul ve Sulh
Bir dava her zaman hâkimin kararıyla sona ermez. Davacı davasından vazgeçebilir, davalı davacının talebini kabul edebilir veya taraflar anlaşmaya varabilir. Bu üç yol, yargılamayı kısa sürede sona erdirir; ancak sonuçları kesin olduğundan iyi düşünülerek kullanılmalıdır.
Üç Yolun Karşılaştırması
| Konu | Davadan feragat | Davayı kabul | Sulh |
|---|---|---|---|
| Kim yapar? | Davacı | Davalı | İki taraf birlikte |
| Ne anlama gelir? | Davacı talebinden tamamen veya kısmen vazgeçer | Davalı davacının talebini tamamen veya kısmen kabul eder | Taraflar karşılıklı ödünlerle uyuşmazlığı sona erdirir |
| Karşı tarafın rızası | Gerekmez | Gerekmez | Sulh zaten iki taraflıdır |
| Sonuç | Kesin hüküm; aynı talep için yeniden dava açılamaz | Kesin hüküm; kabul edilen kısım için karar verilir | Mahkeme sulh uyarınca karar verir |
Davadan Feragat (HMK m.307, 309–311)
Feragat, dilekçeyle veya duruşmada sözlü beyanla yapılır ve karar kesinleşinceye kadar her aşamada, kanun yolu aşamasında da mümkündür. Karşı tarafın kabulüne bağlı değildir ve kayıtsız şartsız olmalıdır. Feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurur; aynı talep için yeniden dava açılamaz.
Feragat, davayı geri almaktan farklıdır. Davayı geri alan davacı ileride yeniden dava açabilir; ancak davayı geri almak için davalının rızası gerekir.
Avukatın müvekkili adına davadan feragat edebilmesi için vekâletnamesinde bu konuda özel yetki bulunmalıdır.
Davayı Kabul (HMK m.308)
Davalı, davacının talep sonucunu tamamen veya kısmen kabul edebilir. Kabul edilen kısım için mahkeme başka bir inceleme yapmadan karar verir. Yalnızca vakıaları kabul etmek ise davayı kabul sayılmaz; ikrar olarak delil değerlendirmesinde dikkate alınır.
Sulh (HMK m.313–315)
Sulh, tarafların mahkeme önünde uyuşmazlığı karşılıklı anlaşmayla sona erdirmesidir. Sulh, hüküm kesinleşinceye kadar yapılabilir ve tarafların iradelerinin serbestçe oluşması gerekir. Mahkeme sulh sözleşmesine göre karar verir. Sulh sözleşmesinde ödeme tarihleri, yargılama giderleri ve vekâlet ücreti açıkça düzenlenmelidir.
Yargılama Giderleri, Harç ve Vekâlet Ücreti
- Giderler: Feragat eden veya kabul eden taraf, kural olarak yargılama giderlerinden sorumlu tutulur (HMK m.312). Sulhte ise sözleşmedeki düzenleme esas alınır.
- Harç indirimi: Feragat, kabul veya sulh ilk oturumdan önce gerçekleşirse karar ve ilam harcının daha az bir kısmı alınır (492 sayılı Harçlar Kanunu m.22).
- Vekâlet ücreti: Avukatlık Ücret Tarifesine göre feragat veya kabul ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar yapılırsa karşı taraf lehine tarifedeki ücretin yarısına, sonra yapılırsa tamamına hükmedilir.
Sık Sorulan Sorular
Feragat ettikten sonra pişman olursam ne olur?
Feragat geri alınamaz ve kesin hüküm gibi sonuç doğurur. Ancak irade sakatlığı gibi sınırlı durumlarda feragatin iptali ayrı bir davayla ileri sürülebilir.
Karşı tarafla mahkeme dışında anlaştık, ne yapmalıyım?
Anlaşma mahkemeye sulh sözleşmesi olarak sunulabilir veya davacı davadan feragat edebilir. Hangi yolun seçileceği, yargılama giderleri ve vekâlet ücreti bakımından farklı sonuç doğurur; bu konular anlaşma metninde yazılmalıdır.
Boşanma davasından feragat edilebilir mi?
Evet. Davacı boşanma davasından feragat edebilir; bu durumda dava reddedilir.