Avukatsız Dava Açılır mı? Kendi Davanızı Takip Etmek
Türk hukukunda bir davayı açmak ve takip etmek için kural olarak avukat tutma zorunluluğu yoktur. Kişi kendi dava dilekçesini yazıp mahkemeye verebilir, duruşmalara katılabilir ve kanun yollarına başvurabilir. Ancak yargılama usulü kesin süreler ve teknik kurallarla doludur; avukatsız dava takip edecek kişinin bu riskleri bilmesi gerekir.
Avukat Zorunlu mu?
- Hukuk davaları: Avukat zorunlu değildir. Boşanma, alacak, kira, tazminat gibi davaları kişi kendisi açabilir.
- İdari davalar: İdare ve vergi mahkemelerinde de dava avukatsız açılabilir.
- Ceza davaları: Şüpheli veya sanığın kendisini savunması mümkündür. Ancak çocuklar, kendini savunamayacak durumda olanlar ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarda müdafi bulunması zorunludur; kişinin avukatı yoksa baro tarafından görevlendirilir.
Dava Nasıl Açılır?
- Dilekçeyi hazırlayın: Tarafları, olayları, delilleri, hukuki sebepleri ve talebinizi içeren bir dava dilekçesi yazın.
- Arabuluculuk gerekiyor mu kontrol edin: İş, ticaret, tüketici, kira ve komşuluk gibi uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
- Dilekçeyi verin: Dilekçe adliyedeki ön büroya veya tevzi bürosuna verilir. UYAP Vatandaş Portal üzerinden elektronik ortamda da dava açılabilir.
- Harcı ve gider avansını ödeyin: Harçlar ve gider avansı vezneye veya çevrim içi ödeme yoluyla yatırılır. Ödenmezse dava ilerlemez.
- Dosyayı takip edin: Tebligatları, duruşma günlerini ve mahkemenin verdiği kesin süreleri UYAP Vatandaş Portal ve e-Devlet üzerinden izleyin.
Avukatsız Dava Takibinin Riskleri
- Kesin süreler: Cevap, delil listesi, bilirkişi raporuna itiraz ve istinaf gibi süreler kaçırılırsa telafi edilemez.
- İspat: Delillerin zamanında ve usulüne uygun bildirilmemesi, haklı olunan bir davanın kaybedilmesine yol açabilir.
- Talep miktarı: Alacak davalarında talebin doğru belirlenmemesi ve gerektiğinde artırılmaması hak kaybına neden olabilir.
- Masraflar: Dava kaybedilirse karşı tarafın yargılama giderleri ve avukatla temsil edilmişse vekâlet ücreti ödenir.
Hâkim, taraflara davayı aydınlatma için soru sorabilir ve belirsiz noktaların açıklanmasını isteyebilir. Ancak hâkim taraflardan birinin yerine delil gösteremez veya talepte bulunamaz.
Maddi Durumu Yetersiz Olanlar İçin
- Adli yardım: Mali durumu yargılama giderlerini karşılamaya yetmeyenler, mahkemeden harcın ve masrafların ödemesinden geçici olarak muaf tutulmayı isteyebilir.
- Baro adli yardım bürosu: Avukatlık ücretini karşılayamayacak durumda olanlar, bulundukları yerdeki baronun adli yardım bürosuna başvurarak ücretsiz avukat görevlendirilmesini talep edebilir. Başvuruda gelir durumunu gösteren belgeler istenir.
Sık Sorulan Sorular
e-Devlet üzerinden dava açabilir miyim?
UYAP Vatandaş Portal üzerinden elektronik ortamda dava açmak ve harcı çevrim içi ödemek mümkündür. Portalda kullanılabilecek giriş ve imza yöntemleri zaman zaman değiştiğinden işlem sırasında güncel adımları takip etmek gerekir.
Karşı tarafın avukatı var, benim yok. Dezavantajlı mıyım?
Mahkeme iki tarafa da eşit davranır ve kararlar delillere göre verilir. Ancak usul kurallarını bilen tarafla bilmeyen taraf arasındaki fark, özellikle süreler ve delillerin sunulması bakımından sonucu etkileyebilir.
Davayı kendim açıp sonradan avukat tutabilir miyim?
Evet. Davanın her aşamasında vekâletname vererek avukatla temsil edilebilirsiniz. Ancak kaçırılmış süreler sonradan telafi edilemez.