Miras Payı Hesaplama: Kime Ne Kadar Miras Kalır?
Bir kişi vasiyetname bırakmadan vefat ettiğinde malları kanunun belirlediği yasal mirasçılar arasında paylaştırılır. Kimin mirasçı olacağı ve payların ne kadar olacağı, Türk Medeni Kanunu’ndaki zümre sistemine ve sağ kalan eşin hangi zümreyle birlikte mirasçı olduğuna göre belirlenir. Bu yazıdaki araçla yasal ve saklı payları kesir, yüzde ve tutar olarak hesaplayabilirsiniz.
Miras Payı Hesaplama Aracı
Araç, eşin sağ olup olmadığına, çocukların ve torunların sayısına, anne ve babanın sağ olup olmadığına ve kardeşlere göre her mirasçının payını gösterir. Terekenin değerini girerseniz payların tutar karşılığı da hesaplanır.
Miras Payı Hesaplama Aracı
Sağ kalan eşi, çocukları ve torunları, anne-babayı ve kardeşleri girin; araç Türk Medeni Kanunu’na göre yasal miras paylarını ve saklı payları hesaplar.
Bu araç genel bilgi amaçlıdır ve yalnızca yasal mirasçılığı gösterir. Vasiyetname, mirasın reddi, mirastan feragat, mirastan çıkarma ve boşanma davası devam ederken ölüm gibi durumlar sonucu değiştirir. Kesin paylar mirasçılık belgesiyle belirlenir.
Zümre Sistemi
Yasal mirasçılar üç zümreye ayrılır. Önceki zümrede mirasçı varsa sonraki zümredekiler miras alamaz.
| Zümre | Kimlerden oluşur? |
|---|---|
| Birinci zümre | Miras bırakanın altsoyu: çocuklar, torunlar, torunların çocukları |
| İkinci zümre | Anne ve baba ile onların altsoyu: kardeşler, yeğenler |
| Üçüncü zümre | Büyükanne ve büyükbabalar ile onların altsoyu: amca, hala, dayı, teyze ve çocukları |
Aynı zümre içinde miras bırakandan önce ölmüş bir kişinin payı kendi çocuklarına geçer. Örneğin miras bırakandan önce ölmüş bir çocuğun payı, onun çocukları olan torunlar arasında eşit bölünür.
Sağ Kalan Eşin Payı
Eş her zümreyle birlikte mirasçı olur; payı hangi zümreyle birlikte olduğuna göre değişir:
| Eş kiminle birlikte mirasçı? | Eşin payı | Diğer mirasçıların payı |
|---|---|---|
| Çocuklar veya torunlar | 1/4 | 3/4 |
| Anne, baba veya kardeşler | 1/2 | 1/2 |
| Büyükanne, büyükbaba veya onların çocukları | 3/4 | 1/4 |
| Hiçbir zümrede mirasçı yok | Mirasın tamamı | — |
Saklı Paylar
Saklı pay, miras bırakanın vasiyetname veya bağışla dahi mirasçıdan alamayacağı kısımdır. Saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açabilir.
| Mirasçı | Saklı pay oranı |
|---|---|
| Altsoy (çocuklar, torunlar) | Yasal payın yarısı |
| Anne ve babanın her biri | Yasal payın dörtte biri |
| Eş (altsoy veya anne-baba ile birlikte) | Yasal payın tamamı |
| Eş (diğer hâllerde) | Yasal payın dörtte üçü |
| Kardeşler | Saklı payları yoktur |
Örneklerle Miras Payı
Eş ve üç çocuk, tereke 1.200.000 TL: Eş 1/4 pay ile 300.000 TL alır. Kalan 3/4 üç çocuğa eşit bölünür; her çocuğun payı 1/4, yani 300.000 TL’dir.
Eş, iki çocuk ve önce ölmüş bir çocuğun iki çocuğu: Eş 1/4 alır. Kalan 3/4 üç kola bölünür: sağ çocukların her biri 1/4, önce ölmüş çocuğun payı olan 1/4 ise iki torun arasında bölünür ve her torun 1/8 alır.
Çocuk yok; eş, anne ve baba sağ: Eş 1/2 alır. Kalan 1/2 anne ve baba arasında eşit bölünür; her biri 1/4 alır.
Çocuk ve eş yok; anne sağ, baba önce ölmüş, iki kardeş var: Anne mirasın yarısını alır. Babanın payı olan diğer yarı iki kardeş arasında bölünür; her kardeş 1/4 alır.
Özel Durumlar
- Evlatlık: Evlatlık ve altsoyu, evlat edinenin mirasçısı olur ve öz çocukla aynı payı alır.
- Evlilik dışında doğan çocuk: Babayla soybağı tanıma veya babalık davasıyla kurulmuşsa, evlilik içinde doğan kardeşleriyle eşit pay alır.
- Boşanma davası sürerken ölüm: Davaya mirasçılardan biri devam eder ve sağ kalan eşin kusurlu olduğu ispatlanırsa, sağ kalan eş mirasçı olamaz.
- Mirasın reddi: Mirası reddeden kişi mirasçı olmamış sayılır; payı kural olarak kendi altsoyuna geçer.
- Vasiyetname: Vasiyetname varsa paylar saklı payları zedelemeyecek şekilde değişir; araç yalnızca yasal miras paylarını gösterir.
Paylar Belirlendikten Sonra
Mirasçılar ve payları, noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınan mirasçılık belgesinde (veraset ilamı) gösterilir. Mirasçılar tereke mallarını anlaşarak paylaşabilir; anlaşma sağlanamazsa ortaklığın giderilmesi davası açılabilir. Miras yoluyla edinilen mallar için ayrıca veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilmesi gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Kardeşler miras alır mı?
Miras bırakanın çocuğu veya torunu varsa kardeşler mirasçı olmaz. Altsoy yoksa ve anne ya da baba miras bırakandan önce ölmüşse, ölen ebeveynin payı kardeşlere geçer.
Gelin veya damat mirasçı olur mu?
Hayır. Gelin ve damat yasal mirasçı değildir. Ancak eşleri mirasçıysa, eşin vefatı hâlinde onun mirası üzerinden pay alabilirler.
Dedemin mirasından torun olarak pay alabilir miyim?
Ancak anne veya babanız dedenizden önce ölmüşse ya da mirası reddetmişse onun yerine mirasçı olursunuz. Anne veya babanız sağsa mirasçı o olur.