İhbar Tazminatı: Süreler ve Hesaplama
Belirsiz süreli iş sözleşmesini feshetmek isteyen taraf, bunu karşı tarafa önceden bildirmek zorundadır. Bildirim süresine uyulmazsa, bu sürenin ücreti kadar ihbar tazminatı ödenir. İhbar tazminatı yalnızca işverenin değil, istifa eden işçinin de ödeme yükümlülüğü olabilir.
Bu yazıda ihbar sürelerini, tazminatın nasıl hesaplandığını ve hangi durumlarda ödenmediğini anlatıyoruz.
İhbar Süreleri (İş Kanunu m.17)
| İşyerindeki çalışma süresi | Bildirim süresi |
|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta |
| 6 ay–1,5 yıl | 4 hafta |
| 1,5–3 yıl | 6 hafta |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta |
Bu süreler asgaridir; iş sözleşmesiyle artırılabilir, azaltılamaz. İşveren bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi hemen de sona erdirebilir.
Kim Kime Öder?
| Durum | İhbar tazminatı |
|---|---|
| İşveren haklı bir neden olmadan ve bildirim süresine uymadan işten çıkarırsa | İşveren işçiye öder |
| İşçi haklı bir neden olmadan istifa eder ve bildirim süresine uymazsa | İşçi işverene öder |
| Taraflardan biri haklı nedenle derhal feshederse (İş Kanunu m.24 ve m.25) | Ödenmez |
| Belirli süreli sözleşme süresinin sonunda kendiliğinden biterse | Ödenmez |
| Deneme süresi içinde fesih | Ödenmez |
Nasıl Hesaplanır?
İhbar tazminatı, işçinin son brüt ücretine yemek, yol, düzenli ikramiye gibi sürekli ödemelerin eklenmesiyle bulunan giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanır:
ihbar tazminatı = günlük giydirilmiş brüt ücret × bildirim süresindeki gün sayısı
Örneğin 4 yıldır çalışan ve günlük giydirilmiş brüt ücreti 1.500 TL olan işçinin bildirim süresi 8 hafta, yani 56 gündür. İhbar tazminatı brüt 84.000 TL olur.
Kıdem tazminatından iki farkı vardır: ihbar tazminatında tavan uygulanmaz ve damga vergisinin yanı sıra gelir vergisi de kesilir.
İş Arama İzni ve Kötüniyet Tazminatı
- İş arama izni: Bildirim süresi içinde işveren, işçiye günde en az 2 saat ücretli iş arama izni vermek zorundadır. İzin verilmezse bu sürelerin ücreti ayrıca ödenir.
- Kötüniyet tazminatı: İş güvencesi kapsamında olmayan işçinin sözleşmesi fesih hakkı kötüye kullanılarak sona erdirilirse, işveren bildirim süresine ait ücretin üç katı tutarında kötüniyet tazminatı öder. Sendikal faaliyet veya şikâyet nedeniyle işten çıkarma gibi durumlar örnek gösterilebilir.
Zamanaşımı ve Arabuluculuk
İhbar tazminatı için zamanaşımı süresi, sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren 5 yıldır. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Sık Sorulan Sorular
İşveren “yarından itibaren gelme” dedi, ihbar tazminatı alır mıyım?
Haklı bir neden yoksa ve bildirim süresi verilmediyse, bu sürenin ücreti ihbar tazminatı olarak istenebilir. Kıdem tazminatı şartları da varsa iki tazminat birlikte talep edilir.
İstifa ederken ihbar süresine uymak zorunda mıyım?
Haklı bir neden olmadan istifa ediliyorsa evet. Bildirim süresine uyulmazsa işveren ihbar tazminatını işçiden isteyebilir veya alacaklarından mahsup etmeye çalışabilir.
İhbar süresi boyunca çalıştırıldım, ayrıca tazminat alır mıyım?
Hayır. Bildirim süresi çalışılarak kullanıldıysa ihbar tazminatı doğmaz. Ancak bu sürede iş arama izni verilmediyse karlığı istenebilir.