İhtiyati Haciz: Alacağı Güvenceye Almak
Bir alacak için dava açmak veya icra takibi yapmak zaman alır. Bu sürede borçlunun mallarını elden çıkarması alacaklıyı boş elle bırakabilir. İhtiyati haciz, alacağın tahsilini güvenceye almak için borçlunun mallarına, dava veya takip sonuçlanmadan önce el konulmasını sağlayan geçici bir korumadır.
Şartları
- Para alacağı olmalı: İhtiyati haciz yalnızca para borcu için istenebilir. Bir şeyin teslimi gibi talepler için ihtiyati tedbir yoluna gidilir.
- Vadesi gelmiş olmalı: Kural olarak borcun vadesi gelmiş ve rehinle güvence altına alınmamış olmalıdır.
- Vadesi gelmemiş borcun istisnası: Borçlunun belli bir yerleşim yeri yoksa veya borçlu mallarını kaçırma, saklama ya da kaçma hazırlığındaysa vadesi gelmemiş alacaklar için de ihtiyati haciz istenebilir.
- Yaklaşık ispat: Alacaklı, alacağın varlığı ve haciz sebebi hakkında mahkemeye kanaat verecek delilleri sunmalıdır; kesin ispat aranmaz.
Teminat
Alacaklı, ihtiyati haciz haksız çıkarsa borçlunun uğrayacağı zararlar için teminat göstermek zorundadır. Teminat tutarını mahkeme belirler; uygulamada genellikle alacağın yüzde on beşi civarında teminat istenir. Alacak bir mahkeme kararına dayanıyorsa teminat aranmaz. Çek ve bono gibi kambiyo senetlerine dayanan taleplerde mahkeme teminat almamaya karar verebilir.
Kritik Süreler
| Aşama | Süre |
|---|---|
| Kararın uygulanmasını icra dairesinden istemek | Karar tarihinden itibaren 10 gün |
| Dava veya takip açılmamışsa takip ya da dava açmak | Haczin uygulanmasından itibaren 7 gün |
| Takibe itiraz edilirse itirazın iptali veya kaldırılmasını istemek | İtirazın tebliğinden itibaren 7 gün |
| Borçlunun karara itirazı | Haciz sırasında hazır bulunduysa hacizden, bulunmadıysa haciz tutanağının tebliğinden itibaren 7 gün |
Bu süreler kaçırılırsa ihtiyati haciz kendiliğinden hükümsüz kalır.
Borçlu Ne Yapabilir?
- İtiraz: Borçlu; mahkemenin yetkisine, teminata ve haciz sebeplerine karşı kararı veren mahkemeye itiraz edebilir.
- Teminat göstermek: Borçlu, alacağı karşılayacak teminat gösterirse malları üzerindeki haciz kaldırılabilir.
- Tazminat: İhtiyati haciz haksız çıkarsa borçlu uğradığı zararın tazminini isteyebilir.
İhtiyati Haciz ve İhtiyati Tedbir Farkı
İhtiyati haciz para alacaklarını güvenceye almak için borçlunun herhangi bir malına uygulanabilir. İhtiyati tedbir ise davaya konu belirli bir mal veya hak üzerinde mevcut durumun korunmasını sağlar; örneğin tapu iptali davasında taşınmazın satılmaması için tapuya şerh konulması.
Sık Sorulan Sorular
Çekim karşılıksız çıktı, ihtiyati haciz isteyebilir miyim?
Evet. Vadesi gelmiş bir çeke dayanılarak ihtiyati haciz istenebilir ve mahkeme kambiyo senetlerinde teminat almamaya karar verebilir. Banka hesapları, araçlar ve taşınmazlar bu yolla haczedilebilir.
Borçlu ihtiyati haciz istediğimi öğrenir mi?
Mahkeme çoğu zaman kararı borçluyu dinlemeden dosya üzerinden verir. Böylece borçlunun haciz öncesinde mallarını kaçırması önlenir.
İhtiyati haciz kesin hacze ne zaman dönüşür?
Alacaklının yaptığı takip kesinleştiğinde veya dava kazanılıp takip yapıldığında ihtiyati haciz kesin hacze dönüşür ve malların satışı istenebilir.