Maaş Haczi: Maaşın Ne Kadarı Kesilebilir?
İcra takibinin kesinleşmesinin ardından alacaklının en sık başvurduğu yollardan biri, borçlunun maaşına haciz konulmasıdır. Kanun, borçlunun ve ailesinin geçimini korumak için maaş haczine belirli sınırlar getirmiştir.
Bu yazıda maaşın ne kadarının kesilebileceğini, birden fazla haciz olduğunda ne olacağını, emekli maaşının durumunu ve fazla kesintiye karşı yapılabilecekleri anlatıyoruz.
Maaşın Ne Kadarı Haczedilebilir?
Maaş ve ücretler, borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar ayrıldıktan sonra haczedilebilir. Uygulamada kesinti, net maaşın dörtte biri oranında yapılır (İcra ve İflas Kanunu m.83). İş Kanunu da işçi ücretinin dörtte birinden fazlasının haczedilemeyeceğini açıkça düzenler (4857 sayılı Kanun m.35).
Örnek: Net maaşı 40.000 TL olan bir çalışanın maaşından her ay en fazla 10.000 TL kesinti yapılabilir.
Birden Fazla Haciz Varsa Ne Olur?
Aynı maaşa birden fazla haciz geldiğinde hacizler sıraya konur. Toplam kesinti yine dörtte biri aşamaz. İlk sıradaki dosyanın borcu bitmeden sonraki dosyaya ödeme yapılmaz; borç sona erdikçe sıradaki dosyaya geçilir.
Nafaka Borcunda Durum Farklıdır
Nafaka alacakları için dörtte bir sınırı uygulanmaz. Mahkemenin belirlediği nafaka tutarı maaştan kesilebilir ve nafaka alacağı diğer hacizlerden önce gelir.
Emekli Maaşı Haczedilebilir mi?
Sosyal Güvenlik Kurumunca ödenen emekli aylıkları kural olarak haczedilemez. Bunun istisnaları nafaka borçları ile Kurumun kendi alacaklarıdır (5510 sayılı Kanun m.93).
Borçlunun rızası konusunda dikkat edilmesi gereken bir nokta vardır. Haczedilemeyen mallar için haciz yasağından önceden vazgeçilemez (İcra ve İflas Kanunu m.83/a). Bu nedenle kredi sözleşmesi imzalanırken verilen “emekli maaşıma haciz konulabilir” şeklindeki onaylar geçersizdir. Yargıtay, rızanın ancak takip kesinleştikten sonra, haciz aşamasında açıkça verilmesi hâlinde geçerli olabileceğini kabul eder.
Aynı ilke bankalar için de geçerlidir. Önceden alınan bir onaya dayanarak emekli maaşına bloke konulması veya maaştan borç kesilmesi, Yargıtay uygulamasında hukuka aykırı sayılır.
Banka Hesabına Yatan Maaşın Haczi
Maaşın bankaya yatırılmış olması, kanuni korumayı ortadan kaldırmaz. Hesaptaki para maaş niteliğini koruduğu sürece dörtte bir sınırı gözetilir; emekli maaşının yattığı hesaba ise kural olarak haciz konulamaz.
İşverenin Yükümlülüğü
Haciz yazısı işverene tebliğ edildiğinde işveren, maaştan kesinti yaparak tutarı icra dosyasına göndermekle yükümlüdür. Kesinti yapmayan işveren, kesmediği miktardan sorumlu tutulabilir. Borç ödendiğinde icra dairesi işverene haczin kaldırıldığını bildirir ve kesinti sona erer.
Fazla Kesinti veya Hukuka Aykırı Haciz Hâlinde
Kanuni sınırı aşan kesinti yapılması veya emekli maaşı gibi haczedilemeyen bir gelire haciz konulması hâlinde icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurulabilir. Şikâyet süreleri kısa olduğundan, kesintinin öğrenilmesinden sonra vakit kaybetmemek gerekir. Şikâyet, takibin yapıldığı yerdeki icra mahkemesinde incelenir.
Borcun kendisine karşı çıkılacaksa bu, haciz aşamasından önce yapılması gereken ayrı bir işlemdir: ödeme emrine süresinde itiraz.
Sık Sorulan Sorular
Asgari ücretin de haczi mümkün mü?
Kanunda asgari ücreti haciz dışında tutan bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle asgari ücretin de dörtte biri haczedilebilir.
Maaşıma haciz gelmesi işten çıkarılma sebebi olur mu?
Yargıtay uygulamasına göre maaşa haciz gelmesi tek başına geçerli fesih nedeni değildir. Ancak hacizlerin çokluğu işyerinin işleyişini ciddi biçimde aksatıyorsa farklı değerlendirilebilir.
İkramiye ve primler de haczedilir mi?
Düzenli olarak ödenen ve ücret niteliği taşıyan ödemeler, kural olarak maaşla aynı sınırlar içinde haczedilebilir.
Emekli maaşımdan kesinti yapan bankaya karşı ne yapabilirim?
Öncelikle bankaya yazılı başvuruda bulunarak kesintinin durdurulmasını ve iadesini isteyebilirsiniz. Sonuç alınamazsa yargı yoluna başvurulabilir.