Mala Zarar Verme Cezası
Mala zarar verme, bir kişinin taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen yıkmak, tahrip etmek, yok etmek, bozmak, kullanılamaz hâle getirmek veya kirletmektir. Bir aracın camlarını kırmak, kapıya boya sürmek veya bir duvarı yıkmak bu suça girer.
Bu yazıda mala zarar vermenin cezasını, nitelikli hâllerini ve cezayı azaltan yolları anlatıyoruz.
Cezası
| Hâl | Ceza | Şikâyet |
|---|---|---|
| Başkasının malına zarar verme (TCK 151/1) | 4 ay–3 yıl hapis veya adli para cezası | Evet |
| Kamu malına, afet korunma tesislerine, ağaç ve fidanlara, sulama ve içme suyu tesislerine zarar (TCK 152/1) | 1–4 yıl hapis | Hayır |
| Siyasi partilere, meslek kuruluşlarına veya görevinden dolayı kamu görevlisinin malına zarar (TCK 152/1) | 1–4 yıl hapis | Hayır |
| Yakarak, patlayıcı madde kullanarak veya sel ve heyelana neden olarak (TCK 152/2) | Ceza bir katına kadar artırılır | Hayır |
| Haberleşme, enerji, demiryolu veya havayolu hizmetinin aksaması (TCK 152/3) | Ceza yarısından iki katına kadar artırılır | Hayır |
Yalnızca temel hâl (151/1) uzlaştırma kapsamındadır. Nitelikli hâllerde şikâyet aranmaz ve mağdurun vazgeçmesi davayı sona erdirmez.
Cezayı Azaltan veya Kaldıran Hâller
- Etkin pişmanlık (TCK 168): Zarar, kovuşturma başlamadan tamamen giderilirse ceza 2/3’e kadar; kovuşturma sırasında hükümden önce giderilirse 1/2’ye kadar indirilir. Kısmi ödemede mağdurun rızası gerekir.
- Yakın akraba (TCK 167): Ayrı yaşamayan eş, üstsoy, altsoy veya aynı evde yaşayan kardeş zararına işlenen mala zarar vermede ceza verilmez. Ayrı yaşayan kardeş ve benzeri yakınlarda suç şikâyete bağlıdır ve ceza yarı oranında indirilir.
- Uzlaşma: Temel hâlde zararın ödenmesi çoğu zaman uzlaştırma yoluyla dosyanın kapanmasını sağlar.
Ceza davasından bağımsız olarak mağdur, zararının tazmini için hukuk mahkemesinde dava açabilir. Bu dava zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde fiilden itibaren 10 yıl içinde açılmalıdır; suç için kanunda daha uzun bir dava zamanaşımı öngörülmüşse o süre uygulanır.
Yatar Hesabı
Mala zarar vermede koşullu salıverilme oranı 1/2’dir. Cezalar çoğu zaman 2 yılın altında kaldığı için hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme veya adli para cezası sık uygulanır.
| Örnek | Ceza | Koşullu salıverilme | Yaklaşık cezaevinde |
|---|---|---|---|
| Aracın camlarını kırma | 4 ay | 2 ay | Genellikle uzlaşma, adli para cezası veya HAGB |
| Belediyeye ait otobüs durağına zarar | 1 yıl | 6 ay | Genellikle HAGB veya erteleme |
| Bahçedeki ağaçları kesme (152/1-c) | 1 yıl | 6 ay | Genellikle HAGB veya erteleme |
| Kamu binasını yakarak zarar (bir kat artırım) | 2 yıl | 1 yıl | HAGB mümkün; aksi hâlde yaklaşık 36 gün |
Yakarak zarar verme hâlinde yangın insanların hayatı veya malları için tehlike oluşturduysa, genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçu (TCK 170) da gündeme gelir ve ceza belirgin şekilde artar.
Sık Sorulan Sorular
Komşumun aracını çizdim, ne olur?
Mala zarar verme şikâyete bağlıdır ve uzlaştırma kapsamındadır. Zararın ödenmesi çoğu zaman dosyanın uzlaşmayla kapanmasını sağlar. Uzlaşma olmazsa etkin pişmanlık indirimi gündeme gelir.
Kiraya verdiğim eve kiracı zarar verdi, suç mu?
Kiracı taşınmaza kasten zarar verdiyse mala zarar verme oluşabilir. Olağan kullanımdan kaynaklanan yıpranma ise suç değil, kira hukukundaki tazminat konusudur.
Hırsızlık için kapı kırılırsa ayrıca ceza var mı?
Hırsızlık amacıyla işlenen mala zarar verme için şikâyet aranmaz ve hırsızlıktan ayrı olarak cezalandırılır.