Kiracının Yaptığı Masraflar: Kombi, Boya ve Tadilat Kime Ait?
Kira ilişkisinde en sık yaşanan anlaşmazlıklardan biri, kiralananda ortaya çıkan arıza ve onarım masraflarının kime ait olduğudur. Kanun bu konuda küçük bakım ile büyük onarım arasında bir ayrım yapar.
Temel Kural
| Masraf türü | Kim öder? |
|---|---|
| Kiralananın kullanımıyla ilgili küçük temizlik ve bakım giderleri | Kiracı |
| Kiralananı kullanıma elverişli tutmak için gereken esaslı onarımlar | Kiraya veren |
| Kiracının kusuruyla oluşan hasarlar | Kiracı |
| Taşınmaza ilişkin vergi ve benzeri yükümlülükler | Kiraya veren |
Küçük bakımın sınırı yerel âdete ve sözleşmeye göre belirlenir. Musluk contası değişimi veya ampul gibi küçük giderler genellikle kiracıya, çatı akması, tesisatın yenilenmesi veya kombinin ömrünü doldurması gibi esaslı arızalar ise kiraya verene aittir.
Sık Karşılaşılan Durumlar
- Kombi: Yıllık bakım ve kullanımdan kaynaklanan küçük arızalar kiracıya; eskime veya üretimden kaynaklanan esaslı arızalar ve kombinin değiştirilmesi kiraya verene aittir.
- Boya: Olağan kullanım nedeniyle eskiyen boya için kiracı sorumlu değildir. Sözleşmede “çıkarken boya yapılacaktır” gibi bir hüküm varsa bu hükmün geçerliliği ve kapsamı somut olaya göre değerlendirilir.
- Nem ve rutubet: Bina yapısından kaynaklanan nem sorunu kiraya verenin, havalandırma eksikliğinden kaynaklanan sorun ise kiracının sorumluluğundadır.
Kiraya Veren Onarım Yapmıyorsa
Kiralananda kiracının sorumlu olmadığı bir ayıp varsa kiracı önce kiraya verene durumu yazılı olarak bildirmeli ve giderilmesi için uygun bir süre vermelidir. Kiraya veren bu sürede ayıbı gidermezse kiracı kanunun tanıdığı seçimlik haklara başvurabilir: ayıbı kiraya veren hesabına giderip masrafı isteme, kira bedelinden indirim isteme veya ayıp kullanımı önemli ölçüde engelliyorsa sözleşmeyi feshetme. Masrafın kiradan kendiliğinden düşülmesi tartışma yaratabileceğinden, bildirimlerin ve faturaların saklanması önemlidir.
Kiracının Yaptığı Tadilat ve Yenilikler
Kiracı, kiralananda yenilik ve değişiklik yapmadan önce kiraya verenin yazılı rızasını almalıdır. Rıza alınmadan yapılan değişiklikler için kiraya veren, kira sonunda eski hâle getirilmesini isteyebilir. Kiraya verenin yazılı rızasıyla yapılan ve taşınmazın değerini önemli ölçüde artıran yenilikler için ise kiracı, aksi kararlaştırılmadıkça kira sonunda bu artışın karşılığını isteyebilir.
Sık Sorulan Sorular
Kombi bozuldu, ev sahibi yaptırmıyor. Ne yapmalıyım?
Arızayı yazılı olarak bildirin ve onarım için makul bir süre verin. Kiraya veren onarımı yapmazsa ayıbı kiraya veren hesabına giderebilir ve faturayı kiraya verenden isteyebilirsiniz. Isınma gibi temel bir ihtiyacı etkileyen arızalarda süre kısa tutulabilir.
Evi çıkarken boyatmak zorunda mıyım?
Olağan kullanım nedeniyle eskiyen boya için kural olarak hayır. Kiracının kusuruyla oluşan lekeler, delikler veya hasarlar için ise sorumluluk doğabilir.
Kendi paramızla mutfak yaptırdık, çıkarken bedelini isteyebilir miyiz?
Ev sahibinin yazılı rızası alınmışsa ve yenilik taşınmazın değerini önemli ölçüde artırıyorsa, aksi kararlaştırılmadıkça karşılığı istenebilir. Rıza yoksa ev sahibi bedel ödemek yerine eski hâle getirilmesini isteyebilir.